دوشنبه ۳۰ تیر ۱۴۰۴
علی لاریجانی، مشاور فعلی ولی فقیه، روز یکشنبه ۲۹ تیر با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، در کاخ کرملین دیدار و دربارهٔ تحولات منطقه و پروندهٔ هستهیی گفتوگو کرد، دیداری که بار دیگر نشان از فعال شدن این کارگزار ارشد جمهوری اسلامی و بیرون آمدن او از سایه داشت.
نیما حیدری – اندیشهٔ نو: بهگزارش رسانههای کشور، علی لاریجانی، با سابقهٔ سه دوره ریاست بر مجلس (۱۲ سال)، سابقهٔ دبیری شورای عالی امنیت ملی، عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام، و حالا در سمت مشاور ارشد ولی فقیه، روز یکشنبه راهی مسکو شد تا با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، دیدار و گفتوگو کند. علی لاریجانی بعد از برقراری آتشبس بیان جمهوری اسلامی و اسرائیل بیشتر در خبرها و رسانهها دیده میشود، از جمله با اظهارنظرهایی دربارهٔ جنگ دوازدهروزه.
بهگزارش خبرگزاری تاس، دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، نیز خبر از دیدار علی لاریجانی با رئیسجمهور روسیه در مسکو داد. بهگفتهٔ پسکوف، تشدید تنشها در آسیای غربی و مسائل مربوط به برنامهٔ هستهیی ایران از جمله موضوعهایی بوده است که نمایندهٔ ولی فقیه با پوتین دربارهٔ آنها گفتوگو کردهاند. بهگزارش خبرگزاریها، پسکوف افزود که در دیدار روز یکشنبهٔ رئیسجمهور روسیه با علی لاریجانی، ولادیمیر پوتین ارزیابیاش را از اوضاع در خاورمیانه و پیرامون برنامه هستهیی ایران ارائه داد.»
بهگزارش پایگاه اطلاعرسانی دولت (پاد)، اسماعیل بقایی، سخنگوی دولت، در مورد سفر لاریجانی به روسیه گفت که علی لاریجانی «بهعنوان فرستادهٔ ویژه رئیسجمهور، حامل پیام و دیدگاه کلان جمهوری اسلامی ایران راجع به تحولات منطقه، بینالمللی، و روابط دوجانبه بود» و «دیدار خیلی خوبی با رئیسجمهور روسیه داشت که در آن دربارهٔ طیف متنوعی از موضوعات بعد از تحولات هفتههای اخیر بحث کردند.»
همچنین، عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، روز دوشنبه ۳۰ تیر در سفر به روسیه با آندری بلوسوف وزیر دفاع آن کشور دیدار و گفتوگو کرد.
این دیدارها در حالی صورت میگیرد که نزدیک به یک ماه از آتشبس شکننده میان ایران و اسرائیل میگذرد و سایهٔ جنگ هنوز بر سر مردم ایران است. از سوی دیگر، قرار است هفتهٔ آینده مذاکرات هستهیی میان ایران و آلمان و بریتانیا و فرانسه در ژنو برگزار شود. از همین رو است که این سفر اهمیت پیدا میکند.
بهعلاوه، این روزها رزمایش نظامی مشترک سهروزهٔ روسیه و ایران نیز در حال برگزاری است.
سفر علی لاریجانی به مسکو و گفتوگویش با رئیسجمهور آن کشور در مورد مسائل منطقه و مذاکرات هستهیی درحالی صورت گرفت که او چند روز پیش، در بخشی از سخنانش در مراسم عزاداری محرم با موضوع «ناگفتهها درباره جنگ تحمیلی» گفته بود: «الآن بحث مذاکره مطرح نیست و اجازه بدهیم رهبری آنجا که لازم میبینند از این مسئله استفاده کنند.»
او همچنین گفته بود: «مذاکره یک تاکتیک است، هیچ عجلهای در مذاکره نیست.»
در همینجاست که اهمیت دیدار او با پوتین بیشتر میشود. احتمالاً خامنهای در ارتباط با اوضاع منطقه و تنش با اسرائیل و آمریکا و برنامهٔ هستهیی و ارجاع دادن آن به شورای امنیت و به کار افتادن سازوکار (مکانیسم ماشه) و بازگشت تحریمهای بینالمللی پیامهایی از طریق فرستادهاش لاریجانی به پوتین فرستاده است تا حمایت روسیه را بتواند جلب کند.
سفر علی لاریجانی به مسکو و دیدارش با رئیس جمهور روسیه، دو روز بعد از آن صورت گرفت که وزیران امور خارجی تروئیکای اروپایی شامل بریتانیا و فرانسه و آلمان با عباس عراقچی، وزیر امور خارجهٔ ایران، تماس تلفنی داشتند و دربارهٔ فعال کردن سازوکار (مکانیسم) ماشه (اسنپ بک) و بازگشت همهٔ تحریمهای سازمان ملل علیه ایران، در صورتی که ایران تا پایان تابستان جاری به توافق هستهیی نرسد، هشدار دادند.
سفر علی لاریجانی به روسیه و ملاقاتش با پوتین میتواند بهمعنای تمایل ایران برای پذیرفتن پیشنهاد روسیه برای حل مسئلهٔ هستهیی باشد. روسیه پیشنهاد داده بود که ایران ذخایر اورانیم غنیشده با درجهٔ غنای زیاد را از ایران به روسیه ببرد و به اورانیم با غنای کم، برای استفاده در مصارف صلحآمیز، مثل سوخت رآکتور نیروگاه اتمی، تبدیل کند. البته روسیه اعلام کرده است که حق ایران بهعنوان کشور امضاکنندهٔ معاهدهٔ منع گسترش سلاحهای هستهیی (NPT) را برای برخورداری از فعالیت غنیسازی اورانیم با غنای متعارف حمایت میکند. چین نیز موضعی مشابه روسیه در این مورد دارد و بارها این موضع را واضح اعلام کرده است.
از آنجا که علی لاریجانی مشاور رهبر حکومت اسلامی ایران و یکی از افراد بسیار نزدیک و قابلاعتماد خامنهای است، پوتین میتواند روی حرفهای لاریجانی بهعنوان حرف آخر ایران، حرف ولی فقیه علی خامنهای، حساب کند و ممکن است این ملاقات خبرهای مهمی در روزها یا هفتههای آینده دربارهٔ پروندهٔ هستهیی ایران در پی داشته باشد.
این نخستین بار نیست که علی لاریجانی در جایگاه یک مقام ارشد ایران برای انتقال پیامهای رهبر جمهوری اسلامی راهی کشورهای دیگر میشود. او آبان ۱۴۰۳ نیز به سوریه و لبنان سفر کرد و پیامهایی را از علی خامنهای به بشار اسد، رئیسجمهور وقت سوریه، و نبیه بری، رئیس مجلس لبنان، رساند.
علی لاریجانی این روزها با حضور پُررنگ در عرصهٔ سیاست روز نشان داد که حذف کردنش از سپهر سیاسی ایران شدنی نیست و اینکه او همچنان فرد مورد اعتماد ولی فقیه است.