دوشنبه ۳۰ تیر ۱۴۰۴
آ. نعمتزاده – اندیشهٔ نو: عباس علیآبادی، وزیر نیرو: «بابت اُفت فشار آب در بعضی مناطق از مردم عذرخواهی میکنم؛ آب نیست و چارهای جز این نداریم.»
پریسا هاشمی، خبرنگار شهری روزنامهٔ هممیهن، مینویسد که سال گذشته که قطعی برق گریبان کشور را محکم گرفته بود، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، با محاسبات همین وزیر نیرو اعلام کرد که تا سال آینده مشکل برق را حل میکند و از مردم خواست که با دو ساعت قطع برق کنار بیایند. اما بعداً مشخص شد که با دو ساعت قطع برق هم مشکل کشور حل نشد و پزشکیان از مردم عذرخواهی و بهصراحت اعلام کرد که محاسبات آقای وزیر اشتباه بوده است.
علیآبادی حالا بابت قطعی آب از مردم عذرخواهی میکند. این بدان معناست که تاوان بیتدبیری دولتهای پیشین و دولت کنونی در حوزهٔ آب را باید مردم بپردازند و حالا باید قطعی آب را در کنار قطعی برق تحمل کنند. وزیر نیرو در حالی از قطعی آب عذرخواهی میکند که پیش از این (۲۱ تیر) شرکت آبفا قطعی را تنها یک ادعا دانسته و آن را تکذیب کرده بود. در این بین عیسی بزرگزاده، سخنگوی صنعت آب، نیز از تنش آبی در بخشهایی از استان قزوین، البرز، تهران خبر داد و اعلام کرد: «مشهد، اصفهان، اراک، ساوه، بندرعباس، تبریز و بانه شهرهایی هستند که در صدر مشکل قرار دارند که برای بهبود وضعیت این شهرها باید تدابیر عاجل داشته باشیم، زیرا در برخی از شهرها، بهویژه تهران، بسیار سخت است و راهی جز مدیریت مصرف وجود ندارد.»
بیسابقه در صد سال اخیر
شرکت آب و فاضلاب نیز تأکید کرد که تهران، پایتخت ایران، در بدترین وضع از لحاظ منابع آبی در صد سال اخیر قرار دارد. طبق گزارشهای هفتگی شرکت مدیریت منابع آب ایران، «در سال آبی جاری تا ۲۱ تیر، تنها ۳۸درصد مخزن سدّ امیرکبیر– که یکی از چهار سدّ تأمینکنندهٔ آب استان تهران محسوب میشود- پُر است و این میزان پُرشدگی در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته از کاهش ۵۸درصدی حکایت میکند. مخزن سدّ لار تنها ۷درصد پُر شده که نسبت به سال قبل ۲۴درصد کاهش پیدا کرده است.
«پُرشدگی سدّهای طالقان و لتیان-ماملو هم وضع متفاوتی با دو سد قبلی ندارد و میزان پُرشدگی مخزن این دو سدّ هم به ترتیب ۵۳ و ۲۰درصد است که در مقایسه با مدت مشابه سال قبل بهترتیب ۳۲ و ۴۴درصد کاهش داشته.» شرکت آب و فاضلاب استان تهران نیز اعلام کرد: «خشکسالیهای پنج سال اخیر و کاهش بارشهای استان تهران در سال آبی جاری که در شصت سال اخیر بیسابقه بوده، بهشدت منابع آبی تهران را تحت تأثیر قرار داده. این موضوع باعث شده که ذخایر موجود در سدّهای تأمینکنندهٔ آب تهران در پایینترین وضعیت خود در یک قرن اخیر قرار بگیرد.»
آب را درطبقات اول و دوم تحویل میدهیم
محسن اردکانی، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران (آبفا)، نیز به باشگاه خبرنگاران جوان گفت: «میتوانیم آب را در طبقات اول و دوم تحویل دهیم. آن دسته از مشترکانی که مخزن و پمپ نصب کنند کاهش فشار در منازل آنها اثرگذار نیست، اما کسانی که پمپ و مخزن نصب نکرده باشند با کاهش فشار آب قطعاً با محدودیت مواجه خواهند شد.» او افزود: «اگر حداقل صرفهجویی ۲۰درصدی در مصرف آب صورت نگیرد، بالاخره هرگونه احتمالی (قطعی آب) متصور است.»
سناریوی آخرالزمانی در انتظار تهران؟
زنگ هشدار جدّی قرار گرفتن کشور در مسیر یک بحران تمامعیار آبی به صدا درآمده است. دکتر بنفشه زهرایی، استاد مدیریت منابع آب دانشگاه تهران و دبیر پیشین کارگروه ملی سازگاری با کمآبی، دربارهٔ شرایط کنونی کشور به جماران گفت: «سد ماملو در شهریورماه از مدار خارج خواهد شد. پس از آن، بهترتیب، سدّهای لار و لتیان و کرج نیز دیگر توان تأمین آب را نخواهند داشت. این هشدار جدّی نشان میدهد که ما در مسیر یک بحران تمامعیار آبی هستیم.»
او افزود که پیش از این در سال ۱۴۰۱، بهعلت کاهش آب در مخزن سدّ اکباتان، «قطعیهای طولانیمدت آب در همدان رخ داد. […] مردم تحت فشار شدید قرار گرفتند، زندگی روزمره مختل شد، سالمندان، کودکان و بیماران در تنگنای جدّی قرار گرفتند، و تجربهای تلخ از بحران مدیریتنشده بهجای ماند. امسال برای تهران بسیار محتمل میبینم چنین اتفاقی بیفتد.»
تشکیل وزارت هم برای تهران آب نمیشود
مهدی اقراریان، عضو شورای شهر تهران درباره تنش آبی در تهران گفت: «بهصراحت میگویم که هیچکسی در کشور دغدغه تهران را ندارد و در دولت، مجلس، و حتی شهرداری به فکر وضعیت تهران نیست.»
این عضو شورای شهر تهران با اشاره به طرحی که اخیراً در دستور کار مجلس قرار گرفته است گفت: «مجلس طرح تشکیل دو وزارتخانه انرژی و نیرو را در دستور کار خود قرار داده است. این اقدام مجلس خوب است، اما مشکل امروز ما تشکیل وزارتخانه نیست و وزارتخانه هم برای تهران آب نمیشود.»
اقراریان افزود: «میزان آبی که اطراف تهران است کفاف جمعیت شهر تهران را نمیدهد، با این حال متأسفانه مسیر توسعهٔ شهر تهران را کماکان از طریق شهرهای اقماری دنبال میکنیم.»
پزشکیان: حل چالش کمآبی نیازمند تغییر نگرش است
دولتها در سالهای اخیر بهجای حل مشکل، آسانترین راه را که تعطیلی است در نظر میگیرند. اما تصمیم به تعطیلی تصمیمی پُرهزینه است که به کشور و مردم تحمیل میشود. تعطیلیها شده است مُسکنهای همیشگی دولتها برای دردهای مزمن.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، در صفحهٔ شخصی ایکس نوشت که تهران اول مرداد تعطیل شده است. او در این پیام نوشت: «با تصمیم هیئت دولت و در پی تداوم گرمای شدید و ضرورت صرفهجویی در مصرف آب و برق، روز چهارشنبه اول مردادماه در استان تهران تعطیل اعلام شد. فرصتی است برای استراحت، سفر کوتاه، یا در کنار خانواده بودن؛ البته با رعایت نکات ایمنی و صرفهجویی در مصرف انرژی.»
روز گذشته مسعود پزشکیان، رئیسجمهور نیز بهمنظور یافتن راهکارهای علمی و کاربردی رفع چالش کمآبی در کشور جلسهٔ هماندیشی با دانشگاهیان برگزار کرد و وزیران نیرو، کشاورزی، و علوم و جمعی از رؤسا و استادان دانشگاههای مطرح کشور نیز در این جلسه حضور داشتند. پزشکیان ضمن تأکید بر ضرورت رعایت اصل تعادل میان منابع و مصارف آب بهعنوان یکی از بنیادیترین اصول توسعهٔ پایدار، خواستار تدوین راهکارهای علمی، جامع، و منطقهمحور برای مقابله با چالش کمآبی شد و بر نقش مؤثر دانشگاهها، رسانه ملی، و نظام آموزشی در حل این مسئله ملی تأکید کرد. او افزود: «عدم رعایت این اصل منشأ بخش عمدهای از مشکلات کنونی در حوزهٔ آب کشور است. باید بهدقت ارزیابی کنیم که اقداماتی که طی سالهای اخیر با صرف هزینه انجام شدهاند تا چه میزان توانستهاند در کاهش مصرف آب مؤثر واقع شوند.»
پزشکیان با بیان اینکه حل چالش کمآبی نیازمند تغییر نگرش است، افزود: «این مسئله یک پروژهٔ مقطعی نیست، بلکه روندی مستمر و پایدار است که باید در آن پنج اصل مهم مهندسی آب و خاک و کشت، آموزش مؤثر، سیاستهای تشویقی، برخورد قانونی با متخلفین، و نظام ارزیابی و نظارت مستمر مدّنظر قرار گیرد.»
پزشکیان در جلسهٔ هیئت دولت هم با اشاره به اهمیت تأمین آب آشامیدنی در تهران گفت: «باید بحران آب را جدّی بگیریم و تدبیری بیندیشیم که در نحوهٔ مصرف آب تجدیدنظرهایی صورت گیرد تا آب تهران تأمین شود. تدابیری مانند انتقال آب از سایر نقاط به تهران هم مشکل را به شکل ریشهای حل نخواهد کرد. نباید اجازه دهیم که صنایع آببری که در تهران فعال هستند، طرح توسعه اجرا کنند؛ اگر برای مصرف بیرویه منابع آب در تهران فکر عاجلی نکنیم، کل این منطقه گرفتار بحران جدی آب خواهد شد.»
سالهاست که بهاصطلاح مسئولان جمهوری اسلامی همین حرفها را زدهاند و گفتهاند «بحران را باید جدّی بگیریم» و باید فلان شود و بهمان شود! دست آخر هم شاهبیت کلامشان این است که مردم باید صرفهجویی کنند و تحمل داشته باشند و زیادهخواهی نکنند.
در کنار دشواریهای معیشتی روزمره مثل اشتغال و مزدهای نامتناسب با تورّم و نبود خدمات کافی درمانی و مسکن و… مشکل برق و آب آشامیدنی (و البته آب کشاورزی) هم قوز بالا قوز شده است و کسی هم مسئولیت را به گردن نمیگیرد. همه میخواهند مسئولیت را به گردن مردم بیندازند!
در این گیرودار، کشمکشهای نظامی و غنیسازی و هستهیی و… هم بار اضافی بهدوش مردم انداخته است. مردم زحمتکش ایران شایستهٔ زندگی خیلی بهتریاند.