نشست گروه لاهه در بوگوتا، کلمبیا (۲۵ تیر ۱۴۰۴) عکس از اَبی مارتین
پنجشنبه ۲۶ تیر ۱۴۰۴
گزارشی از پابلو مریگوئه، در پیپلز دیسپَچ، ۱۷ ژوییه ۲۰۲۵ (۲۶ تیر ۱۴۰۴)
ترجمهٔ لیندا سارنگ – برای اندیشهٔ نو
کشورهای امضاکنندهٔ سند پایانی این نشست از جمله متعهد شدهاند که تجارت اسلحه با اسرائیل را متوقف کنند، در قراردادهای دولتی با اسرائیل تجدیدنظر کنند، و از اسرائيل در قبال جنایتهای جنگی مسئولیتپذیری بخواهند. توافق پایانی این نشست تاریخی است، زیرا نخستین توافق چندجانبه است که هدفش اثرگذاری بر اقدامات دولت اسرائیل در حمله به غزه است.
در همایش اضطراری وزیران کشورهای در حال توسعه در مورد فلسطین که «گروه لاهه» در روزهای ۱۵ و ۱۶ ژوییه [۲۴ و ۲۵ تیر] در بوگوتا، کلمبیا، برگزار کرد، نمایندگان این کشورها همبستگیشان را با مردم فلسطین ابراز کردند. در این نشست چندجانبه نمایندگانی از الجزایر، بنگلادش، بوتسوانا، برزیل، شیلی، چین، جیبوتی، مصر، اسلوونی، اسپانیا، هندوراس، اندونزی، عراق، ایرلند، لبنان، لیبی، مالزی، مکزیک، نامیبیا، نیکاراگوئه، نروژ، عمان، پاکستان، فلسطین، قطر، سنت وینسنت و گرنادین، آفریقای جنوبی، ترکیه، اروگوئه، و ونزوئلا حضور داشتند. [فرانچسکا آلبانیز، گزارشگر ویژهٔ سازمان ملل متحد در مورد سرزمینهای اشغالی فلسطین، نیز در این همایش حضور فعال داشت.]
مائوریسیو جارامیلو، معاون وزیر امور خارجی کلمبیا، در مورد این نشست گفت: «این همایش را گروه لاهه برگزار میکند، اما نشست خاص و انحصاری این گروه نیست. با توجه به فوریت آنچه در سرزمینهای اشغالی در حال وقو ع است، بهویژه در غزه، جایی که امروز از آستانهٔ ۵۸,۰۰۰ کشته عبور کردیم، ما باید متعهد شویم که اقدام کنیم.»
این همایش بهمیزبانی دولتهای کلمبیا و آفریقای جنوبی برگزار شد و سی کشور در آن شرکت کردند. در این همایش توافق شد که: «دوران معافیت از مجازات را باید پایان داد و همراه با فراخوان واحد برای برقراری فوری آتشبس، باید از طریق اعمال سیاستها و قوانین فوری داخلی، قوانین بینالمللی را بدون ترس یا جانبداری اجرا کرد.»
توافقهای صورتگرفته
بر اساس بیانیهٔ مطبوعاتی رسمی که منتشر شد، در این نشست چند اقدام برای متوقف کردن نسلکشی در غزه مطرح شد:
۱. جلوگیری از تهیه اسلحه، مهمات، سوخت نظامی، تجهیزات نظامی مرتبط، و اقلام با کاربرد دوگانه برای اسرائیل یا انتقال آنها به اسرائیل.
۲. جلوگیری از عبور و پهلو گرفتن کشتیها و خدمترسانی به کشتیها در هر بندری، در همهٔ موارد، هرگاه احتمال روشن استفاده از کشتی برای حمل اسلحه، مهمات، سوخت نظامی، تجهیزات نظامی مرتبط، و اقلام با کاربرد دوگانه به اسرائیل وجود دارد.
۳. جلوگیری از حمل سلاح، مهمات، سوخت نظامی، تجهیزات نظامی مرتبط، و اقلام با کاربرد دوگانه به اسرائیل در کشتیهای حامل پرچم کشورمان. و در صورت رعایت نشدن این منع، مسئول دانستن کشتی، از جمله با برداشتن پرچم از آن.
۴. بازنگری فوری همهٔ قراردادهای دولتی برای جلوگیری از حمایت نهادها و بودجههای دولتی از اشغال غیرقانونی سرزمین فلسطین از جانب اسرائیل و تثبیت حضور غیرقانونیاش در این سرزمینها.
۵. پیروی از تعهدهای موجود برای اطمینان از مسئولیتپذیری در قبال جدّیترین جنایتها بهموجب قوانین بینالمللی، از طریق تحقیق و پیگرد قضایی بیخدشه، بیطرفانه، و مستقل در سطوح ملی یا بینالمللی، برای تضمین عدالت برای همهٔ قربانیان و جلوگیری از جنایتهای آینده.
۶. حمایت از دستورهای قضایی جهانی، در صورت لزوم و هر جا که ممکن است، در چارچوب حقوقی ملی و دستگاههای قضایی ملی، برای تضمین عدالت برای قربانیان جنایتهای بینالمللی در سرزمینهای اشغالی فلسطین.
اگرچه نمایندگان سی کشور در این نشست شرکت کردند، اما فقط دوازده کشور متعهد شدند که فوری از توافقهای ذکرشده در بیانیهٔ نهایی پیروی کنند: بولیوی، کوبا، کلمبیا، اندونزی، عراق، لیبی، مالزی، نامیبیا، نیکاراگوئه، عمان، سنت وینسنت و گرنادین، و آفریقای جنوبی. انتظار میرود که بقیهٔ کشورها تا ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۵ [۲۹ شهریور ۱۴۰۴]- تاریخ هشتادمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد- به این دوازده کشور بپیوندند. این گروه همچنین با دیگر کشورهای جهان برای شرکت کردن آنها در اقدام علیه اسرائیل پیوسته مشورت خواهد کرد.
گوستاوو پترو، رئیسجمهور کلمبیا، در این نشست گفت: «ما به بوگوتا آمدیم تا تاریخساز شویم – و این کار را کردیم […] ما کار پایان دادن به دوران معافیت از مجازات را آغاز کردهایم. این اقدامات نشان میدهد که ما دیگر نخواهیم گذاشت که قوانین بینالمللی اختیاری تلقی شوند یا به زندگی فلسطینیها بیتوجهی شود.»
رونالد لامولا، وزیر همکاری و روابط بینالمللی آفریقای جنوبی، گفت: «آنچه ما در اینجا به دست آوردهایم این تأیید جمعی است که هیچ دولتی بالاتر از قانون نیست […] گروه لاهه برای پیشبرد اعمال قوانین بینالمللی در عصر مصونیت از مجازات متولد شد. اقدامات توافقشده در بوگوتا نشان میدهد که ما جدّی هستیم و اینکه اقدام هماهنگ دولتی ممکن و شدنی است.»
توافق پایانی این نشست تاریخی است، زیرا نخستین توافق چندجانبه است که هدفش اثرگذاری بر اقدامات دولت اسرائیل در حمله به غزه است. از این نظر، نخستین بار است که چند کشور مصونیت ظاهری دولت اسرائیل در اقداماتش در غزه را به چالش میکشند که میتواند پیامدهای دیپلماتیک پیشبینینشدنی داشته باشد. همچنین، میتواند نقطهٔ آغازی برای کشورهای دیگر باشد تا همراه با هم خواستار پایان دادن به خشونت در فلسطین شوند.