نوشتهٔ لئوپلد چن
ترجمهٔ مینا آگاه – برای اندیشهٔ نو
جمعه ۶ تیر ۱۴۰۴
چین همزمان با تلاش برای مصونسازی خود در برابر تحریمهای احتمالی آمریکا، مراکز مالیِ آفریقا، آسیای مرکزی و خلیج فارس را به سامانه، پرداخت فرامرزی خود پیوند داده است.
سیستم پرداخت فرامرزی یوان چین، با هدف ترویج استفادهٔ جهانی از واحد پول آن کشور در بحبوحه تنشهای فزاینده با ایالات متحده، تعداد بیشتری از نهادهای مالی از آفریقا، آسیای مرکزی و خاورمیانه را به عضویت پذیرفته است. این اقدام نشاندهندهٔ تلاشهای پکن برای سرعت بخشیدن به پذیرش بینالمللی یوان است.
روز چهارشنبه، در مراسمی در شانگهای، شش مؤسسهٔ مالی به طور رسمی بهعنوان مشارکتکننده مستقیم به سیستم پرداخت بینبانکی برونمرزی (سیآیپیاس۱) مبتنی بر یوان پیوستند. این مؤسسات جدیدترین نهادهاییاند که به جایگزین چینی سیستم سوئیفت ملحق شدهاند.
به گزارش تلویزیون دولتی چین، اعضای جدید عبارتاند از: بانک صادرات-واردات آفریقا۲، بانک فِرست ابوظبی۳، استاندارد بانک آفریقای جنوبی، یونایتد اُوِرسیز بانک سنگاپور۴، الدیک بانک قرقیزستان۵، و بورس دارایی مالی چونگوا (ماکائو)۶ که یک پلتفرم تجارت دارایی دولتی از منطقه اداری ویژه ماکائو است.
پکن از سال ۲۰۱۵ در حال ترویج سیستم سیآیپیاس است. هدف اصلی این اقدام گسترش استفاده از یوان در تجارت جهانی و همچنین محافظت در برابر هرگونه تحریم مالی احتمالی آمریکا علیه نهادهای چینی است.
تا پایان ماه مه امسال، این سیستم ۱۷۴ مشارکتکنندهٔ مستقیم داشت. با این حال، بیشتر این مشارکتکنندگان از شعبههای داخلی و خارجی بانکهای چینی بودند. علاوه بر این، شعبههای چینی غولهای مالی جهانی مانند اچاسبیسی، جیپی مورگان، و سیتیبانک نیز در این سیستم حضور دارند.
در سیستم سیآیپیاس، مشارکتکنندهٔ مستقیم نهادی است که صاحب حساب است و میتواند مستقیماً از طریق این سیستم اقدام به حواله پول کند. در مقابل، مشارکتکنندگان غیرمستقیم برای انجام تراکنشها باید به دیگران اتکا کنند.
سال گذشته، مجموعاً ۱۷۵ تریلیون یوان (معادل ۲۴٫۴تریلیون دلار آمریکا) تراکنش از طریق سیآیپیاس انجام شد که نشاندهنده ۴۳درصد رشد سالانه است.
دولت چین در ماههای اخیر و با تشدید تنشها با آمریکا بر سر مسائل گوناگون تجاری و فناوری، تلاشهایش را برای رواج بیشتر این سیستم افزایش داده است. مقامات چینی در این ارتباط در مورد خطر ابزاری شدن سیستمهای مالی هشدار دادهاند.
پَن گونگشنگ، رئیس کل بانک مرکزی چین، روز چهارشنبه در مجمع لوجیازوی هشدار داد: «همچنان که تنشهای ژئوپلیتیکی افزایش مییابد، زیرساختهای سنتی پرداخت فرامرزی مستعد سیاسی شدن و ابزاری شدن بهعنوان وسیلهٔ تحریم یکجانبهاند که نظم مالی بینالمللی را ضعیف میکند.
درست است. اگرچه پَن گونگشنگ در سخنرانیاش به کشور خاصی اشاره نکرد، اما این اظهارات به احتمال زیاد واشنگتن را نشانه رفته بود. پژوهشگران چینی مدتهاست دربارهٔ خطر تحریمهای مالی آمریکا علیه چین، با استناد به مورد روسیه، هشدار دادهاند و پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در ماه آوریل تعرفهٔ مالیاتهای گمرکی بر کالاهای چینی را به سطح بیسابقهای افزایش داد، نگرانی دولت چین افزایش یافت.
گرچه دولتهای آمریکا و چین از آن زمان تا کنون آتشبس تجاری امضا کردهاند– که شامل توافق برای لغو عوارض گمرکی بر کالاهای یکدیگر برای ۹۰ روز بود– تنشها همچنان زیاد است و دو طرف هنوز برای کاهش دائمی جنگ تجاری به توافق نهایی نرسیدهاند.
پَن اشاره کرد که دلار آمریکا همچنان ارز غالب در پرداختهای بینالمللی، ذخایر، و تجارت ارز خارجی باقی مانده است. در ماه مه، حدود ۴۸٫۵درصد از تراکنشهای انجام شده از طریق سیستم پرداخت سوئیفت با دلار صورت گرفت، در حالی که این رقم برای یوان فقط ۲٫۹درصد بود.
بر اساس دادههای صندوق بینالمللی پول، در پایان سال ۲۰۲۴ یوان ۲٫۱۸درصد از کل ذخایر ارزی جهانی را به خود اختصاص داده بود، در صورتی که دلار آمریکا ۵۷٫۸ رصد از این ذخایر را شامل میشد.
پَن خواستار سیستم پرداخت جهانی کارآمدتر، امنتر، فراگیرتر، و متنوعتر شد و اظهار داشت که تعداد فزایندهای از کشورها به سمت تراکنشها با ارزهای محلی روی آوردهاند.
او گفت: «وضعیت تسلط یک ارز واحد بر تراکنشهای فرامرزی در حال تغییر است. پس از بیش از یک دهه توسعه، چین به صورت اولیه یک شبکه پرداخت فرامرزی یوان با کانالهای متعدد و پوشش گسترده ایجاد کرده است.»
در ماه آوریل، بانک مرکزی چین و شهرداری شانگهای طرحی را برای تقویت بخش مالی فرامرزی شهر اعلام کردند. این طرح شامل اقداماتی برای گسترش پوشش جهانی سیآیپیاس و احتمالاً ادغام فناوری بلاکچین در این سیستم بود.
یادداشتها:
۱. Cross-border Interbank Payment System (CIPS)
۲. Afreximbank
۳. First Abu Dhabi Bank
۴. United Overseas Bank
۵. Eldik Bank
۶. Chongwa (Macau) Financial Asset Exchange