رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، به شورای امنیت گزارش میدهد. (عکس: لوی فیلیپ/سازمان ملل متحد)
همهٔ این تحولات بسیار نگرانکننده است. بارها گفتهام که صرفنظر از زمینه یا شرایط موجود، تأسیسات هستهیی هرگز نباید مورد حمله قرار گیرد، زیرا میتواند هم به مردم و هم به محیطزیست آسیب برساند. چنین حملههایی پیامدهایی جدّی برای ایمنی، امنیت و پادمانهای هستهیی، و نیز صلح و امنیت منطقهیی و بینالمللی دارد.
جمعه ۲۳ خرداد ۱۴۰۴
«هرگونه حملهٔ مسلحانه و تهدید علیه تأسیسات هستهیی خاص اهداف صلحآمیز نقض اصول منشور سازمان ملل متحد، حقوق بینالملل، و اساسنامهٔ آژانس است.»
امید مجد، اندیشهٔ نو: امروز، جمعه ۲۳ خرداد ۱۴۰۴، شورای امنیت سازمان ملل متحد برای بررسی درگیری نظامی اسرائیل و جمهوری اسلامی ایران جلسهای برگزار کرد. در این نشست، رافائل گروسی، دبیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در مورد وضع تأسیسات هستهیی ایران بر اثر تجاوزهای نظامی اسرائیل و احتمال خطر گسترش پرتوهای خطرناک اتمی گزارشی به شرکتکنندگان در این نشست داد که ترجمهٔ آن را در ادامه میخوانید.
اوایل صبح امروز، آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) از عملیات نظامی اسرائیل مطلع شد که شامل حمله به تأسیسات هستهیی در جمهوری اسلامی ایران بود.
همانطور که امروز صبح به شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی گزارش دادم، ما در تماس مرتب با سازمان تنظیم مقررات هستهیی ایران بودهایم تا وضع تأسیسات هستهیی را مشخص کنیم و تأثیرهای گستردهتر احتمالی بر ایمنی و امنیت هستهیی را ارزیابی کنیم.
ایران تأیید کرده است که در حال حاضر در حملههای امروز فقط به محل کارخانهٔ غنیسازی سوخت نطنز هدف قرار گرفته است. این تأسیسات شامل کارخانهٔ غنیسازی سوخت و کارخانهٔ غنیسازی سوخت پایلوت (Pilot) است.
در نطنز، بخش روی زمین کارخانهٔ پایلوت که ایران در آن اورانیوم غنیشده تا ۶۰درصد U-235 تولید میکرد نابود شده است. (تأکیدها همهجا از مترجم است)
زیرساختهای برق در این تأسیسات (پُست فرعی برقرسانی، ساختمان اصلی برقرسانی، منبع تغذیهٔ اضطراری، و ژنراتورهای پشتیبان) نابوده شده است.
هیچ نشانهای از حمله به سالن آبشار زیرزمینی حاوی بخشی از کارخانهٔ غنیسازی سوخت پایلوت و کارخانهٔ اصلی غنیسازی سوخت دیده نشده است. با این حال، قطع برق به سالن آبشار ممکن است به سانتریفیوژهای آنجا آسیب رسانده باشد.
میزان پرتوهای رادیواکتیو در خارج از سایت نطنز تغییری نکرده و در حد عادی باقی مانده است که به این معنی است که هیچ تأثیر رادیولوژیکی خارجی بر جمعیت ساکن منطقه یا محیطزیست ناشی از این رخداد نیست.
با این حال، بهعلت اصابت سلاح جنگی، آلودگی رادیولوژیکی و شیمیایی در داخل تأسیسات نطنز وجود دارد. نوع تابش موجود در داخل تأسیسات، در درجهٔ اول ذرات آلفا، با اقدامات حفاظتی مناسب در برابر تابش مهارشدنی است.
در حال حاضر، مقامات ایرانی به ما دربارهٔ حمله به دو تأسیسات دیگر خبر دادهاند، یکی کارخانهٔ غنیسازی سوخت فردو و دیگر سایت اصفهان، جایی که یک کارخانه ساخت صفحهٔ سوخت، یک کارخانهٔ تولید سوخت، یک تأسیسات تبدیل اورانیوم، و یک کارخانهٔ پودر اکسید اوروانیوم UO2 غنیشده در آن قرار دارد. با این حال، باید به اطلاع برسانم که در حال حاضر ما اطلاعات کافی نداریم، جز اینکه فعالیت نظامی در اطراف این تأسیسات نیز صورت گرفته است که در ابتدا جزو هدفهای عملیات نظامی نبودهاند.
همهٔ این تحولات بسیار نگرانکننده است. بارها گفتهام که صرفنظر از زمینه یا شرایط موجود، تأسیسات هستهیی هرگز نباید مورد حمله قرار گیرد، زیرا میتواند هم به مردم و هم به محیطزیست آسیب برساند. چنین حملههایی پیامدهایی جدّی برای ایمنی، امنیت و پادمانهای هستهیی، و نیز صلح و امنیت منطقهیی و بینالمللی دارد.
در این ارتباط، آژانس بینالمللی انرژی اتمی قطعنامههای متعدد مجمع عمومی را در مورد حملههای نظامی به تأسیسات هستهیی، بهویژه GC(XXIX)/RES/444 و GC(XXXIV)/RES/533 یادآوری میکند که از جمله تصریح میکند که «هرگونه حملهٔ مسلحانه و تهدید علیه تأسیسات هستهیی خاص اهداف صلحآمیز نقض اصول منشور سازمان ملل متحد، حقوق بینالملل، و اساسنامهٔ آژانس است.»
علاوه بر این، آژانس بینالمللی انرژی اتمی همواره تأکید کرده است که «حملههای مسلحانه به تأسیسات هستهیی میتواند به انتشار پرتوهای رادیواکتیو با پیامدهای نامطلوب جدّی در داخل و خارج از مرزهای کشوری شود که مورد حمله قرار گرفته است»، همانطور که در GC(XXXIV)/RES/533 آمده است.
من در مقام مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی و مطابق با هدفهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی، چنانکه در اساسنامهٔ آژانس آمده است، از همهٔ طرفها میخواهم که حداکثر خویشتنداری را برای جلوگیری از تشدید بیشتر تنش به خرج دهند. بار دیگر تأکید میکنم که هر اقدام نظامی که ایمنی و امنیت تأسیسات هستهیی را به خطر بیندازد پیامدهای وخیمی برای مردم ایران، منطقه، و فراتر از آن همراه خواهد داشت.
خانم معاون دبیرکل یادآور شد که دیروز شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی قطعنامهٔ مهمی را در مورد تعهدهای پادمانی ایران تصویب کرد. علاوه بر این، قطعنامهٔ شورای حکام بر حمایت از راهحل دیپلماتیک برای مشکلات ناشی از برنامهٔ هستهیی ایران تأکید کرد.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی به نظارت دقیق بر اوضاع ادامه میدهد. «مرکز حوادث و اورژانس» (IEC) ما از ابتدای حمله با مقامات ایرانی تماس مستمر داشته و مرتب وضع تأسیسات را بررسی کرده است و در روزهای آینده نیز به این کار ادامه خواهد داد. علاوه بر این، ما یک کارگروه متشکل از چند کارمند ارشد ایجاد کردهایم تا اوضاع را در چند روز آینده از نزدیک زیر نظر داشته باشد. این گروه ۲۴ساعته و هفت روز هفته در اختیار شورای امنیت سازمان ملل متحد و در دسترس خواهد بود.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی آمادهٔ ارائهٔ کمکهای فنی است و در هر شرایطی به وظیفهای که در مورد حفظ ایمنی، امنیت، و پادمان هستهیی دارد عمل میکند. من آمادهام که با همهٔ طرفهای مربوط برای کمک به اطمینان از حفاظت از تأسیسات هستهیی و ادامهٔ استفادهٔ صلحآمیز از فناوری هستهیی مطابق با مأموریت آژانس، از جمله اعزام کارشناسان امنیت و ایمنی هستهیی آژانس (علاوه بر بازرسان پادمان ما در ایران) در هر کجا که لازم باشد، برای اطمینان از حفاظت کامل از تأسیسات هستهیی، و ادامهٔ استفادهٔ انحصاری از آنها برای مقاصد صلحآمیز تعامل کنم.
همانطور که امروز به شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی اطلاع دادم، آمادگیام را برای سفر در اسرع وقت برای ارزیابی وضع و اطمینان از ایمنی، امنیت، و منع گسترش سلاحهای هستهیی در ایران به مقامات مربوط اعلام کردهام.
من همچنین با بازرسان آژانس در ایران و اسرائیل در تماس بودهام. ایمنی کارکنان ما اهمیت زیادی دارد. تمام اقدامات لازم برای اطمینان از آسیب ندیدن آنها انجام میشود.
با وجود اقدامات نظامی کنونی و افزایش تنشها، روشن است که تنها راه پایدار پیش رو برای ایران، اسرائیل، کل منطقه، و جامعهٔ بینالمللی مبتنی بر گفتوگو و دیپلماسی برای تضمین صلح، ثبات، و همکاری است.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی، بهعنوان نهاد فنی بینالمللی که وظیفهٔ نظارت بر استفادهٔ صلحآمیز از انرژی هستهیی را بر عهده دارد، همچنین مجمعی منحصربهفرد و حیاتی برای گفتوگو، بهویژه در حال حاضر است.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی مطابق با اساسنامه و وظیفهٔ دیرینهاش چارچوب و بستر طبیعی را فراهم میکند که در آن حقایق بر لفاظیها غلبه کند و تعامل بتواند جایگزین تشدید تنش شود.
بار دیگر بر آمادگی آژانس برای تسهیل گفتوگوهای فنی و حمایت از تلاشهایی که شفافیت، ایمنی، امنیت، و حلوفصل مسالمتآمیز مسائل مرتبط با برنامهٔ هستهیی در ایران را جلو میبرد تأکید میکنم.