جمعه ۲۳ خرداد ۱۴۰۴
نیما حیدری – اندیشهٔ نو: آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد در گفتوگوی تلفنی عصر جمعه ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ با وزیر امور خارجهٔ ایران ضمن ابراز تأسف از وضعی که پیش آمده و محکوم کردن حملات اسرائیل به ایران- بهویژه حمله به تأسیسات هستهیی ایران، در حالی که مذاکرات میان ایران و آمریکا در جریان بوده است- تأکید کرد که از ظرفیتهای سازمان ملل متحد برای جلوگیری از تشدید تنش و بازگشت امنیت و آرامش به منطقه تلاش خواهد کرد. به گفتهٔ فرحان حق، معاون سخنگوی دبیرکل سازمان ملل متحد، «دبیرکل یادآور میشود که کشورهای عضو سازمان ملل موظفاند مطابق منشور سازمان ملل و حقوق بینالملل عمل کنند.»
ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در پیامی در شبکهٔ اجتماعی «تروت سوشال» تجاوز اسرائیل به ایران را توجیه کرد و نوشت: «دو ماه پیش یک اولتیماتوم ۶۰ روزه به ایران دادم تا توافق کنند. باید این کار را میکردند. امروز شصت و یکمین روز است. به آنها گفتم چه کنند، اما نتوانستند به آن نقطه برسند. حالا شاید یک فرصت دیگری داشته باشند، تا وقتی چیزی برایشان باقی مانده باشد.»
ترامپ در گفتوگویی با روزنامهٔ والاستریت ژورنال گفت او و تیمش از مدتها قبل در جریان برنامهٔ اسرائیل برای حمله به ایران قرار داشتهاند. او در پاسخ به این سؤال که آیا اسرائیل آمریکا را از حمله مطلع کرده بود، گفت: «اطلاعرسانی؟ فقط اطلاع نبود؛ ما میدانستیم چه اتفاقی قرار است بیفتد.» او حملهٔ جمعهٔ اسرائیل به ایران را «بسیار موفقیتآمیز» توصیف کرد.
ترامپ به اکسیوس گفت که حملهٔ اسرائیل به ایران میتواند به آمریکا در رسیدن به توافق با ایران کمک کند. ترامپ به خبرنگار سیانان آمریکا گفته است که مذاکرهکنندگانی که او پیشتر در ایران با آنها سر و کار داشته همگی کشته شدهاند! ترامپ روز جمعه ۲۳ خرداد در مصاحبهٔ تلفنی با رویترز گفت که معلوم نیست ایران پس از حملات اسرائیل به آن کشور هنوز برنامهٔ هستهیی دارد یا نه. ترامپ به نیویورک پست گفت: «میدانستم اسرائیل چه زمانی به ایران حمله خواهد کرد.»
ترامپ روز جمعه ۲۳ خرداد در شبکههای اجتماعی نوشت: «بعضی از تندروهای ایران خیلی شجاعانه حرف میزدند، ولی نمیدانستند که چه اتفاقی قرار است بیفتد. همهشان الآن مردهاند و از این بدتر هم خواهد شد. تا همین جا هم کشتار و ویرانی زیادی شده است، ولی هنوز وقت است که جلوی این کشتار جمعی را، که با با حملههای از قبل برنامهریزیشدهٔ بعدی بیرحمانهتر هم خواهد شد، بتوان گرفت. ایران باید توافق کند، پیش از آنکه چیزی برایش باقی نمانده باشد، و آنچه از بهاصطلاح “امپراتوری ایران” مانده است حفظ کند. دیگر مرگومیر نخواهد بود، ویرانی نخواهد بود؛ پیش از آنکه دیر شود، دست به کار [توافق] شوید.»
واکنش چین به حمله اسرائیل علیه ایران: بسیار نگران پیامدهای جدی احتمالی این حملاتیم.
لین جیان، سخنگوی وزارت امور خارجی چین، در کنفرانس مطبوعاتی روز جمعه ۲۳ خرداد در پاسخ به سؤالی دربارهٔ حملات متعدد بامداد روز جمعه اسرائیل به نقاط متعدد در ایران، با بیان اینکه چین این موضوع را با جدیت مورد توجه قرار میدهد، تأکید کرد: «بسیار نگران پیامدهای جدی احتمالی این حملاتیم.»
او تأکید کرد: «چین با هرگونه نقض حق حاکمیت، امنیت، و تمامیت ارضی ایران و نیز با هرگونه اقدامی در تشدید تنشها و گسترش دامنهٔ درگیریها مخالف است. او افزود: «چین از همهٔ طرفهای مربوط میخواهد که برای ارتقای صلح و ثبات منطقهیی تلاش بیشتری بکنند و مانع تشدید بیشتر تنشها شوند.» او تأکید کرد که «هیچ طرفی از این تنش سود نمیبرد» و چین آماده است نقش سازندهای برای کمک به کاهش تنشها ایفا کند.
رئیسجمهور ترکیه ضمن تأکید بر اینکه تجاوز نظامی اسرائیل به خاک ایران اقدامی تحریکآمیز و نقض قوانین بینالمللی است، هشدار داد که دولت کنونی رژیم صهیونیستی در تلاش است که منطقه و کل جهان را به فاجعه بکشاند.
عربستان سعودی حملات اسرائیل به هدفهای هستهیی و نظامی در ایران را محکوم کرد. وزارت امور خارجی عربستان سعودی در بیانیهای اعلام کرد: «پادشاهی عربستان سعودی قویاً تجاوزهای آشکار رژیم اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران، کشور برادر، را محکوم و تقبیح میکند.» در ادامهٔ بیانیه عربستان آمده است: «این اقدامات حاکمیت و امنیت ایران را ضعیف کرده و نقض آشکار قوانین و عرفهای بینالمللی است.»
قطر و امارات متحده عربی نیز حملهٔ بهاصطلاح «پیشدستانهٔ» اسرائیل را «تجاوز آشکار» خواندند و خواستار واکنش جدی جامعهٔ جهانی شدند. امارات خواستار اقدام فوری شورای امنیت سازمان ملل برای برقراری آتشبس شد.
وزیر امور خارجه عراق در تماس تلفنی با همتای ایرانیاش ضمن اشاره به موج محکومیت تجاوزهای رژیم صهیونیستی به ایران در محافل عمومی و سیاسی و علما و مراجع در عراق، آن را تجاوز آشکار علیه حاکمیت ایران و نقض فاحش قوانین بینالمللی و منشور ملل متحد و خطری جدی برای ثبات و امنیت کل منطقه دانست.
محمد اسحاقدار، معاون نخستوزیر و وزیر امور خارجی پاکستان، در تماس تلفنی با همتای ایرانی، حملههای اسرائیل به ایران را بهشدت محکوم کرد و با ابراز همبستگی دولت و مردم پاکستان با دولت و مردم ایران، در مورد بر هم خوردن ثبات و امنیت کل منطقه ناشی از تجاوزهای اسرائیل ابراز نگرانی کرد.
آلمان حق اسرائیل برای دفاع از خود را برحق دانست. یوهان وادهفول، وزیر امور خارجی آلمان، در گفتوگو با خبرنگاران بر همبستگی آلمان فدرال با اسرائیل تأکید کرد. این مقام افزود که کشور دیگری در منطقه سراغ ندارد که بهروشنی و صراحت، مانند ایران، نابودی اسرائیل را بهعنوان هدف ملی دنبال کرده باشد. او در عین حال از هر دو طرف خواست تنشها را کاهش دهند.
وادهفول همچنین گفت: «برنامهٔ هستهای ایران با مفاد معاهدهٔ منع گسترش سلاحهای هستهیی مطابقت ندارد. اسرائیل حق دارد از موجودیت خود و امنیت شهروندانش دفاع کند.»
او افزود: «اسرائیل شب گذشته دولت فدرال آلمان را در جریان حملات نظامی هدفمندی قرار داد که از جمله علیه تأسیسات برنامهٔ هستهای ایران انجام داده است.» او تأکید کرد: «ما حمله بیتمایز ایران به قلمرو دولت اسرائیل را با شدیدترین لحن محکوم میکنیم.»
فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان نیر گفت که «بنیامین نتانیاهو امروز صبح در تماسی تلفنی من را از اقدامات نظامی و اهداف آن مطلع کرد.» صدراعظم آلمان افزود: «ما تأکید میکنیم که اسرائیل حق دارد از موجودیت خود و امنیت شهروندانش دفاع کند. در عین حال، از هر دو طرف میخواهیم از اقداماتی که منجر به تشدید بیشتر تنشها شده و میتواند کل منطقه را بیثبات کند خودداری کنند.»
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، میگوید «جمهوری اسلامی مسئولیت سنگینی در بیثبات کردن خاورمیانه دارد و به برنامه هستهیی ناموجه خود نیز ادامه داده است.» او تصریح کرد: «ایران بدون هیچ توجیه غیرنظامی و در سطوحی که به میزان مورد نیاز برای دستیابی به سلاح هستهیی بسیار نزدیک است به غنیسازی اورانیوم ادامه میدهد.»
اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، وضعیت را «بسیار نگرانکننده» خواند و از همه طرفها خواست که «خویشتنداری کنند، تنشزدایی کنند و تلافی نکنند.»
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، در بیانیهای از همهٔ طرفها خواست برای جلوگیری از گسترش بحران یک گام به عقب بردارند و به تلاشهای دیپلماتیک بازگردند. او گفت: «ثبات در خاورمیانه باید در اولویت باشد و ما با شرکای خود برای کاهش تنش در تماس هستیم.»
دیوید لمی، وزیر امور خارجی بریتانیا، ضمن ابراز تأسف از تشدید تنش در منطقه ابراز امیدواری کرد که همهٔ طرفها خویشتنداری کنند و مسائل از طریق دیپلماسی حلوفصل شود.
سوبرامانیام جایشنکار، وزیر امور خارجی هند، در تماس تلفنی با همتای ایرانی مراتب همدردی عمیق دولت و ملت هند را با دولت و ملت ایران پس از حملههای اسرائیل، که باعث جان باختن تعدادی از مردم بیگناه شد، ابراز داشت و این اقدام رژیم اسرائیل را محکوم کرد. او بر اهمیت تقویت تلاشهای بینالمللی برای کاهش تنشها در منطقه تأکید کرد.
وزارت امور خارجی فدراسیون روسیه نیز در بیانیهای اعلام کرد: «استفادهٔ اسرائیل از زور نقض منشور سازمان ملل متحد و حقوق بینالملل است.» دولت روسیه تأکید کرد که هیچ راهحل نظامی برای نگرانیها دربارهٔ برنامه اتمی ایران وجود ندارد و تنها دیپلماسی پاسخگوست.
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، در تماس تلفنی عصر جمعه با همتای ایرانی: «تجاوزهای اسرائیل نقض آشکار منشور سازمان ملل متحد و قوانین بینالمللی و محکوم است.» او گفت روسیه آمادهٔ میانجیگری برای توقف تنشهاست و به تماسهای نزدیک با رهبران ایران و اسرائیل با هدف حلوفصل اوضاع ادامه خواهد داد.
کنستانوس کمبوس، وزیر امور خارجی قبرس، در تماس تلفنی با همتای ایرانی ضمن محکوم کردن حملههای تجاوزکارانهٔ اسرائیل به ایران، خواستار خویشتنداری و بهکارگیری دیپلماسی برای جلوگیری از گسترش تنشها در منطقه شد.
پنی وانگ، وزیر امور خارجی استرالیا، در گفتوگوی تلفنی با همتای ایرانی ضمن ابراز تأسف و نگرانی شدید از تشدید تنش در منطقه، تأکید کرد این امر خطر بیثباتی بیشتر منطقهیی را به همراه دارد و «ما از همه طرفها میخواهیم از اقدامات منجر به تشدید تنشها خودداری کنند.»
مای ساتو، حقوقدان ژاپنی و گزارشگر ویژهٔ سازمان ملل متحد برای حقوق بشر در ایران روز جمعه ۲۳ خرداد با انتشار پیامی در شبکهٔ ایکس حملات اسرائيل به تأسیسات هستهیی و نظامی ایران را، آن هم فقط چند روز قبل از دور ششم مذاکرات با آمریکا، «بسیار نگرانکننده» خواند و گفت «این حملات خطر تضعیف تلاشهای دیپلماتیک برای رسیدن به راهحل مسالمتآمیز را در پی دارد.» او همچنین گفت که تأثیر تشدید تنش کنونی بر حقوق بشر و بهویژه پیامدهای آن برای غیرنظامیان و زیرساختهای اساسی را از نزدیک دنبال میکند و همچون دبیرکل سازمان ملل متحد خواستار خویشتنداری دو طرف و احترام به حقوق بینالملل است.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در نشست شورای حکام در مقر این نهاد در وین دربارهٔ حملهٔ اسرائیل به ایران گفت: «این تحول بسیار نگرانکننده است. من بارها اعلام کردهام که تأسیسات هستهیی نباید تحت هیچ شرایط یا به هیچ دلیلی مورد حمله قرار گیرند، زیرا این موضوع میتواند به مردم و محیطزیست آسیب برساند.»