
(240224) -- MOSCOW/KIEV, Feb. 24, 2024 (Xinhua) -- This photo taken on Feb. 27, 2022 shows smoke rising in the sky in Kiev, Ukraine. (Xinhua/Lu Jinbo)
مسکو، 24 فوریه (شین هوا) – در حالی که بحران اوکراین وارد چهارمین سال خود می شود، حل و فصل جامع همچنان مملو از چالش هایی است که ناشی از اختلافات ژئوپلیتیکی ریشه دار و منافع رقابتی است.
در بحبوحه شکاف های فزاینده بین ایالات متحده و اروپا، و با غیبت رهبران اوکراینی و اروپایی در مذاکرات اخیر ایالات متحده و روسیه در ریاض، تأثیر بالقوه گرم شدن روابط ایالات متحده و روسیه بر درگیری هنوز مشخص نشده است.
ذوب آمریکا و روسیه
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه و دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، طی یک گفتگوی تلفنی در 12 فوریه، هر دو تمایل خود را برای بهبود روابط دوجانبه، که در حال حاضر در پایینترین حد تاریخی قرار دارند، و مذاکره برای پایان دادن به درگیری روسیه و اوکراین ابراز کردند.
رهبران به توافق اولیه برای سازماندهی نشستی دست یافتند که نشان دهنده کاهش احتمالی تنش ها بود.
این شتاب دیپلماتیک منجر به گفتگوهای سطح عالی روز سه شنبه در ریاض، عربستان سعودی، با حضور سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده شد.
این دیدار چهار ساعت و نیم که اولین تعامل رو در رو بین مقامات ارشد آمریکا و روسیه از زمان آغاز بحران اوکراین بود، آخرین نشانه از گرم شدن روابط واشنگتن و مسکو است.
بر اساس بیانیه وزارت امور خارجه آمریکا، دو طرف به «اجماع چهار مادهای» برای رسیدگی به «مسائل دوجانبه خاردار» و پیشبرد تلاشها برای حل بحران اوکراین دست یافتند.
یوری اوشاکوف، دستیار رئیس جمهور روسیه، برنامه های خود را برای ایجاد یک گروه کاری مشترک برای رسیدگی به تمام جنبه های بحران اوکراین تایید کرد.
پس از نشست ریاض، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ایالات متحده در خاورمیانه، گفتگوها را «مثبت، خوشبینانه و سازنده» توصیف کرد، در حالی که لاوروف گفتوگوها را «بسیار مفید» توصیف کرد.
پوتین و ترامپ هر دو بار دیگر بر آمادگی خود برای ادامه نشست دوجانبه تاکید کردند. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین گفت که دو رهبر ممکن است در اوایل این ماه با یکدیگر دیدار کنند.
تشدید شکاف میان متحدان
نه اوکراین و نه اروپا به نشست بلندپایه ریاض دعوت نشدند. فایننشال تایمز توضیح داد: «کشورهای اروپایی در مذاکرات درباره آینده اوکراین پشت میز بچهها رها شدهاند.
این محرومیت نگرانیها را در سراسر اروپا در مورد کاهش کنترل این کشور بر امنیت خود تشدید کرده است، که منعکس کننده اختلافات فزاینده بین ایالات متحده و متحدان اروپایی آن است.
در کنفرانس امنیتی مونیخ، ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین متعهد شد که «هرگز معاملات پشت سر ما را نپذیرد، در حالی که کاجا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، گفت: «هر توافقی باید اوکراین و اروپا را بهعنوان شرکتکنندگان جداییناپذیر شامل شود».
الکسی بوریاچنکو، کارشناس اوکراینی، با تاکید بر مشارکت اروپا در مذاکرات گفت: “هیچ تصمیمی در مورد اوکراین نباید اوکراین را حذف کند.” اروپا باید پشت میز باشد.
با این حال، کیت کلوگ، فرستاده ویژه ایالات متحده در امور اوکراین و روسیه، در مونیخ گفت که اروپا بر سر میز مذاکره نخواهد نشست، هرچند او تایید کرد که اوکراین نیز در این امر دخالت خواهد کرد.
در واکنش به عجله واشنگتن برای تعامل با مسکو، مقامات ارشد روابط خارجی کشورهای بزرگ اروپایی از جمله آلمان، فرانسه و لهستان بیانیه مشترکی صادر کردند و تاکید کردند که هم اوکراین و هم اروپا باید بخشی از “هرگونه مذاکره” در مورد موضوع اوکراین باشند.
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه و کیر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، پس از پایان نشست اضطراری رهبران اروپایی در پاریس، این هفته به واشنگتن سفر کردi تا ترامپ را از توافق عجولانه اوکراین با روسیه منصرف کنند. با این حال، ترامپ علنا این دو رهبر را به دلیل انجام هیچ کاری برای کمک به اوکراین در طول جنگ سرزنش کرد.
گوردون هولدن، استاد علوم سیاسی در دانشگاه آلبرتا، گفت که جهان بینی ترامپ با متحدان سنتی متفاوت است و تحولات آینده را بسیار غیرقابل پیش بینی می کند.
مسیر صخره ای به سوی صلح
ناظران گفتند که مسیر صلح در اوکراین همچنان مملو از موانع است، زیرا درگیری های پیچیده ژئوپلیتیکی به ندرت راه حل های ساده ای را ارائه می دهند.
پوتین بار دیگر تاکید کرده است که هر گونه گفتوگو به این بستگی دارد که اوکراین خواستههای خود در ناتو را کنار بگذارد، استقرار نیروهای ناتو را متوقف کند و نیروها را از چهار منطقه شرقی اوکراین خارج کند.
در همین حال، زلنسکی خواستار آتشبس برای استقرار 200000 نیروی حافظ صلح اروپایی و قرار دادن اوکراین در زیر “چتر امنیتی ناتو” است.
این خواسته های آشتی ناپذیر دیپلماسی را دشوار کرده است.
علیرغم فشار ترامپ برای انجام تعهد خود برای پایان دادن به مناقشه، در هفتههای اخیر تنها لفاظیهای حاشیهای از سوی مسکو و کییف ملایمتر شده و هر دو طرف با احتیاط آستانههای گفتگو را پایین آوردهاند.
فئودور لوکیانوف، مدیر تحقیقات باشگاه گفتگوی والدای در روسیه، مشاهده کرد که رویکرد “چماق و هویج” ترامپ برای مسکو به خوبی درک شده است. هر دو کشور به دنبال احیای روابط هستند، اما توافق سریع بعید است زیرا مذاکرات اولویت منافع ملی است.
ولودیمیر وولیا، تحلیلگر، گفت که بحث در مورد تضمین های امنیتی اوکراین همچنان پیچیده و طولانی است و هر گونه پیشرفت معنی دار ممکن است زمان قابل توجهی را ببرد.
تحلیلگران پیشبینی میکنند که درگیری میتواند وارد مرحلهای شود که در آن مذاکره و جنگ به طور موازی پیش میرود و هر طرف محاسبات پیچیدهای را انجام میدهد. نتیجه نهایی به تغییر پویایی نظامی، فشار بین المللی و تحولات سیاسی داخلی در روسیه و اوکراین بستگی دارد.