پنج شنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵
روزنامه گاردین در گزارشی تحقیقی فاش کرده است که ارتش اسرائیل در اوایل سال ۲۰۲۴، سه ونیم میلیون تصویر از فلسطینیان ساکن غزه و کرانه باختری را به زیرساخت ابری (کلود) آمازون منتقل کرده تا از فناوری تشخیص چهره این شرکت آمریکایی برای شناسایی و ردیابی فلسطینیان استفاده کند. این افشاگری ابعاد تازهای از همکاری شرکتهای بزرگ فناوری آمریکا با ارتش اسرائیل و نقش زیرساختهای دیجیتال در نظام نظارتی این کشور را آشکار میکند.
روزنامه گاردین روز دوشنبه شانزدهم نوامبردر گزارشی اعلام کرد که ارتش اسرائیل ۳.۵ میلیون عکس را به پلتفرم ابری (کلود) آمازون منتقل کرده تا از فناوری تشخیص چهره این شرکت آمریکایی برای تحلیل تصاویر فلسطینیان استفاده کند.
اسناد افشاشده نشان میدهند که این مجموعه گسترده تصاویر، در ماههای نخست بمباران هوایی و حمله زمینی ویرانگر اسرائیل به غزه، به فضای کلود آمازون منتقل شده است.
این تصاویر را یکی از واحدهای ارتش اسرائیل بارگذاری کرده است؛ واحدی که مجموعه عظیمی از عکسهای مربوط به جمعیت فلسطینی ساکن غزه و کرانه باختری را در اختیار دارد.
این واحد در اوایل سال ۲۰۲۴ آمازون را از تصمیم خود برای انتقال تصاویر مطلع کرد تا بتواند از سامانه تشخیص چهره آمازون (رکاگنیشن)، پلتفرم تحلیل تصاویر مبتنی بر هوش مصنوعی این شرکت، در یک پروژه تشخیص چهره استفاده کند.
اسنادی که گاردین به دست آورده، بخشی از تحقیقات این روزنامه درباره وابستگی ارتش اسرائیل به فناوری و زیرساختهای شرکت رایانش کلود آمازون برای نظارت بر فلسطینیان است.
بر اساس این اسناد و گفتوگو با منابع نظامی، اسرائیل در سالهای اخیر حجم عظیمی از دادهها، از جمله اطلاعات حساس اطلاعاتی و اطلاعات مربوط به فلسطینیان ساکن مناطق اشغالی، را به مراکز داده آمازون منتقل کرده است.
این مجموعه بزرگ تصاویر را واحدی موسوم به «رولینگ استون» به یکی از مراکز داده آمازون در نزدیکی تلآویو انتقال داده است. این واحد زیرمجموعه یکی از بخشهای نرمافزاری ارتش اسرائیل است.
نام این واحد از سامانهای گرفته شده که ارتش اسرائیل بهطور گسترده از آن استفاده میکند و بهعنوان مخزن مرکزی اطلاعات مربوط به فلسطینیان ساکن غزه و کرانه باختری عمل میکند.
چند منبع آگاه از فعالیتهای این واحد گفتهاند که در آن زمان، این بخش در حال بررسی استفاده از فناوریهای تشخیص چهره برای تحلیل مجموعه گسترده تصاویری بود که از فلسطینیان در اختیار داشت.
گاردین نوشته که پس از آغاز حمله زمینی اسرائیل به غزه در اکتبر ۲۰۲۳، ارتش این کشور بهطور معمول از فلسطینیانی که از ایستهای بازرسی عبور میکردند تصویرهایی تهیه میکرد؛ بسیاری از این افراد پیشتر در پی کارزار بمباران اسرائیل به اجبار آواره شده بودند.
مشخص نیست که آیا ۳.۵ میلیون تصویر بارگذاریشده در سامانه تشخیص چهره آمازون در همین ایستهای بازرسی گرفته شدهاند یا نه؛ اما گاردین نوشته که این ایستها عملا به مراکز موقت نظارت و رصد تبدیل شده بودند.
با این حال، یکی از منابع نظامی آگاه از تلاشها برای استفاده از فناوری تشخیص چهره در این ایستهای بازرسی گفته است که زیرساخت کلود آمازون به دلیل «مقیاس بسیار گسترده» تصاویر جمعآوریشده در این مراکز مورد استفاده قرار گرفت.
براساس گزارش گاردین اسرائیل مدتهاست از فناوری تشخیص چهره استفاده میکند؛ به ویژه در جریان اشغال کرانه باختری. اسکن چهره در ایستهای بازرسی به امری معمول تبدیل شده و سربازان اسرائیلی نیز از اپلیکیشنهای اختصاصی تلفن همراه برای جمعآوری تصاویر ساکنان سرزمینهای فلسطینی استفاده میکنند.
در مراحل اولیه عملیات نظامی اسرائیل در غزه، این کشور از سامانه تشخیص چهره برای شناسایی گروگآنهایی استفاده کرد که نیروهای مسلح در حمله به رهبری حماس در جنوب اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به اسارت گرفته بودند. ارتش همچنین فناوری تشخیص چهره را برای شناسایی افرادی به کار گرفت که مظنون به عضویت در گروههای مسلح بودند.
روزنامه نیویورک تایمز نیز پیش از این گزارش داده بود که ارتش اسرائیل در غزه فناوریهای تجاری موجود در بازار را برای شناسایی چهره افراد در میان جمعیت و تصاویر پهپادها آزمایش کرده است؛ آزمایشهایی که در برخی موارد به اشتباه غیرنظامیان را بهعنوان نیروهای مسلح شناسایی میکردند.
اسناد جدید، استفاده ارتش اسرائیل از فناوری آمازون را آشکار میکنند که هم برای آزمایش فناوری تشخیص چهره و هم برای اجرای پروژهای گستردهتربوده و هدف آن انتقال دادههای ارتش به سرورهای بخش رایانش ابری شرکتی که جف بزوس، میلیاردر آمریکایی، آن را بنیان گذاشته بوده است.
این اسناد همچنین نشان میدهند ارتش اسرائیل چه اطلاعاتی را به فضای کلود منتقل میکند و چگونه از زیرساخت خدمات وب آمازون برای پشتیبانی از جمعآوری و پردازش اطلاعات شخصی فلسطینیان استفاده میکند؛ اطلاعاتی که معمولا بدون تمایز، از طریق روشهای مداخلهجویانه و بدون رضایت افراد جمعآوری میشوند.
این پروندهها حاکی از آن هستند که روابط بخش خدمات وب آمازون و ارتش اسرائیل در دورهای عمیقتر شده که اسرائیل به ارتکاب جنایات سنگین در غزه، از جمله نسلکشی متهم شده بود. هرچند اسرائیل این اتهام را رد میکند، اما کمیسیون تحقیق سازمان ملل، سازمآنهای حقوق بشری اسرائیل و کارشناسان نسلکشی از آن حمایت کردهاند.
سخنگوی بخش خدمات وب آمازون اما اعلام کرده که این شرکت از ماهیت فعالیتهایی که مشتریانش در فضای کلود آن انجام میدهند، «اطلاعی ندارد». او افزود: «ما به حریم خصوصی مشتریان خود احترام میگذاریم و بدون رضایت آنها درباره روابطمان با آنان اظهارنظر نمیکنیم.»
روی آوردن گسترده به شرکتهای بزرگ فناوری
گاردین در بخش دیگر گزارش خود مینویسد که در اوایل سال ۲۰۲۴، گروه کوچکی از سربازان اسرائیلی در دفاتر خدمات وب آمازون در تلآویو مستقر شدند؛ دفاتری که در طبقه بیستوهشتم یکی از بلندترین آسمانخراشهای اسرائیل قرار دارند.
به گفته چند منبع نظامی، این سربازان در حال بررسی راههایی بودند که از طریق زیرساخت کلود آمازون بتوانند برنامه تشخیص چهرهای را که در غزه در جریان بود، به شکل موثرتری اجرا کنند.
مشخص نیست که آیا فعالیت این گروه به مرحله عملیاتی رسیده یا اینکه با بارگذاری ۳.۵ میلیون تصویر در سامانه تشخیص چهره ارتباط داشته است. با این حال، حضور این گروه در دفاتر خدمات وب آمازون نشاندهنده روابط نزدیک میان ارتش اسرائیل و این ارائهدهنده خدمات کلود است.
سخنگوی خدمات وب آمزون میگوید که مشتریان این شرکت «بهطور منظم برای شرکت در جلسات توجیهی و نشستها به دفاتر ما مراجعه میکنند». او افزود: «هرگونه ادعا مبنی بر اینکه این دیدارها چیزی غیر از تعامل معمول با مشتریان است، نادرست و بیاساس است.»
اما گاردین مینویسد که پایه و اساس رابطه اسرائیل با آمازون، قرارداد گستردهای است که در سال ۲۰۲۱ با نام «پروژه نیمبو» امضا شد. بر اساس این قرارداد چند میلیارد دلاری، خدمات وب آمازون و گوگل خدمات رایانهای کلود را در اختیار طیف وسیعی از نهادهای دولتی و نظامی اسرائیل قرار میدهند.
گاردین سال گذشته نیز فاش کرد که قرارداد نیمبوس شامل بندهای غیرمعمولی است که شرکتهای آمریکایی را از محدود کردن یا تعلیق استفاده دولت و ارتش اسرائیل از خدمات کلود خود منع میکند؛ حتی اگر اسرائیل شرایط و ضوابط استفاده از این خدمات را نقض کند.
این بندها مانع از اقدام یکجانبهای از نوع تصمیمی میشوند که مایکروسافت سال گذشته اتخاذ کرد. این شرکت دسترسی ارتش اسرائیل به فناوری مورد استفاده برای راهاندازی یک سامانه نظارت گسترده را قطع کرده بود.
بر اساس اسناد، خدمات وب آمازون در چارچوب قرارداد نیمبوس، در اوایل سال ۲۰۲۳ مراکز داده جدیدی در اسرائیل افتتاح کرد. این اقدام به دولت و نهادهای نظامی اسرائیل امکان داد دادههای خود را از سرورهای داخلی به این مراکز منتقل کنند. بخش بزرگی از دادهها نیز از مراکز داده آمازون در ایرلند انتقال پیدا کرد.
اسناد نشان میدهند که یکی از اجزای اصلی قرارداد نیمبوس، تعهد آمازون به فراهم کردن دسترسی ارتش اسرائیل به بخشی مجزا در مراکز داده این شرکت در تلآویو بوده است؛ فضایی که با تدابیر امنیتی دیجیتال و فیزیکی تقویتشده محافظت میشود.
این بخش جداشده در فضای کلود که برای ذخیره اطلاعات حساس مربوط به عملیات نظامی و جمعآوری اطلاعات استفاده میشود، از سوی شرکت و مشتری آن با عنوان «باغ محصور» توصیف شده است.
گاردین مینویسد که وابستگی ارتش اسرائیل به خدمات آمازون، بازتابدهنده گرایش فزاینده این کشور در سالهای اخیر به شرکتهای پیشرو فناوری آمریکایی است؛ شرکتهایی که با فراهم کردن ظرفیت ذخیرهسازی قابل توسعه، قدرت پردازش و خدمات مبتنی بر هوش مصنوعی، نیازهای فناورانه جنگ را تأمین میکنند.
نقش هوش مصنوعی در عملیات نظامی اسرائیل در غزه، به ویژه پس از انتشار مستند «نازا» که گاردین درباره نظارت از راه دور و کشتار غیرنظامیان فلسطینی تولید کرده، بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است.