جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵
پرواز دیپلماتیک از دوحه به مقصد تهران. هواپیمای سرخ رنگی که روی نقشه‌های هوایی در اینترنت ظاهر می‌شود و کاربران کنجکاو این روزها در خاورمیانه این پروازها را رصد می‌کنند.
پرواز امروز دوحه، کمتر از ۲ ساعت در تهران ماند و به قطر بازگشت. چه چیزی گفته شد و چه پیغامی رد و بدل شد، روشن نیست! اما اقامت کوتاه این هیئت دیپلماتیک نشانه‌ای از وضع کنونی دیپلماسی بین ایران و آمریکا و میانجی‌هاست: سکوت بعد از یک دوره پرتکاپو.
مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا نخستین کسی بود که سناریو تداوم محاصره را مطرح کرد. او که با جی دی ونس معاون ترامپ رقابتی ایدئولوژیک، سیاسی و شخصی دارد؛ وعده داده است که تداوم این فشار در نهایت ایران را به تسلیم واخواهد داشت: «چون آن‌ها بالاخره باید غذا بخورند!»
روبیو نماد و نماینده ساختار حزب جمهوری‌خواه آمریکاست. جریان نئوکانی که نزدیک به ۳ دهه است بر این حزب مسلط است. این جریان در دهه اخیر با پدیده ترامپ هم کنار آمده و خود را در ارکان دولت او بازتولید کرده است. از کلیساهای اونجلیست در جای جای ایالات متحده تا مریام ادلسون ملکه کازینوهای جهان، از آیپک تا گوشه گوشه مجلس نمایندگان و سنای آمریکا. از حامیان مالی بزرگ تا هر وزیر و مشاوری در کاخ سفید.
این ساختار پیچیده اقتصادی و ایدئولوژیک و سیاسی بسیار قدرتمندتر از آن است که اجازه دهد مومنتم شکست در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره سیاست‌های کلی در قبال ایران، اسرائیل و خاورمیانه را دگرگون کند.
اگرچه جی دی ونس به شدت در تلاش است تا به نمایندگی از جریان ماگا با زدن مهر خاتمه بر جنگ ایران؛ دست بالاتری در رقابت با روبیو بیابد و اساسا سیاست خارجی حزب جمهوری‌خواه را از ماجراجویی‌هایی بزرگ نئوکان‌ها رها کند و تمرکز بودجه‌ها و سیاست‌ها را به داخل بازگرداند؛ اما برای چندمین بار ثابت شد که او دست پایین را دارد. ترامپ ساعتی قبل او را به دنبال نخود سیاه کاهش جرم و جنایت در ایالات دموکرات فرستاد.
اگر شکست شدید در انتخابات کنگره فعلا مانع شروع جنگی جدید است؛ ادامه محاصره و تحریم و فشار اقتصادی گزینه مرجح خواهد بود. محاصره و تحریم اقتصادی ایران خود ساختاری قدیمی و قدرتمند در واسنگتن و سیاستی آشناست که ایالات متحده در شرایط تعلیق استراتژیک به سادگی به آن باز می‌گردد.
از قضا تداوم وضع موجود با مشخصات ساختاری نظام سیاسی ایران هم تطابق دارد که باید در مجالی مجزا به آن پرداخت.
در یک چشم‌انداز راهبردی تهران باید مسیر خود را در برابر سناریوی محاصره روشن کند، هر چند بعید است که ساختارها مجالی برای خلاقیت راهبردی کنش‌گران مهیا کنند.
پرواز هواپیماهای سرخ هفته‌ها و روزها ادامه خواهد داشت اما بعید است فعلا این هواپیماها حامل برگ سبزی برای توافق باشند.
#مهستان