شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵
کارگران بنادر و دریانوردان در یک اقدام هماهنگ بین‌المللی، روز جمعه ۳۰ اکتبر (۸ آبان ۱۴۰۵) در بیش از صد بندر جهان دست به اعتصاب و تجمع زدند. بیش از ۲۵ اتحادیه کارگری از ۲۲ کشور در این حرکت شرکت دارند که با شعار «ما برای جنگ کار نمی‌کنیم» علیه انتقال تسلیحات از بنادر تجاری، جنگ غزه و گسترش نظامی‌سازی زیرساخت‌های حمل‌ونقل سازمان‌دهی شده است. اعتصاب‌ها در برخی بنادر به توقف عملیات بارگیری و حرکت کشتی‌ها انجامیده و در یونان هزاران کارگر با توقف فعالیت بندر پیرائوس و خدمات کشتی‌های مسافربری، یکی از گسترده‌ترین اعتراض‌های روز را رقم زده‌اند.
در یکی از گسترده‌ترین حرکت‌های هماهنگ اتحادیه‌های کارگری بندری در سال‌های اخیر، کارگران باراندازها و دریانوردان در پنج قاره علیه استفاده از بنادر غیرنظامی برای انتقال تسلیحات و تجهیزات جنگی دست به اعتصاب زدند.
به گزارش رویترز، این اقدام که ابتدا از سوی اتحادیه‌های کارگری ایتالیا، فرانسه، یونان، منطقه باسک اسپانیا، ترکیه و مراکش فراخوانده شده بود، به‌تدریج گسترش یافت و حمایت بیش از ۲۵ اتحادیه در ۱۱۳ بندر را به دست آورد.
اتحادیه ایتالیایی USB، یکی از سازمان‌دهندگان اصلی اعتراض‌ها، اعلام کرده است که کارگران بنادر در اروپا، آسیا، آفریقا، آمریکا و استرالیا با شکل‌های متفاوتی از اعتصاب، توقف کار، تجمع و تحصن در این روز شرکت می‌کنند.
در فرانسه، ایتالیا، یونان، ترکیه و هند اعتصاب‌های تمام‌روزه اعلام شد، درحالی‌که در مراکش، قبرس و برخی دیگر از کشورها توقف‌های کوتاه‌تر کار در برنامه قرار گرفت. در تعدادی از بنادر نیز کارگران بدون توقف کامل فعالیت، تجمع‌های اعتراضی برپا کردند.
بنادر هامبورگ آلمان، لو آور و مارسی فرانسه، والنسیا و آلخسیراس اسپانیا، جنوا و لیورنو ایتالیا، پیرائوس یونان، طنجه مراکش و بنادر مهم هند از جمله مراکز این بسیج بین‌المللی بوده‌اند.
توقف فعالیت در پیرائوس؛ هزاران کارگر به اعتصاب پیوستند
یکی از مهم‌ترین کانون‌های اعتراض، بندر پیرائوس یونان، از بزرگ‌ترین بنادر تجاری و مسافربری دریای مدیترانه، بود.
به گزارش رویترز، حدود سه هزار کارگر در اعتصاب این بندر شرکت کردند. فعالیت‌های باربری متوقف شد و حرکت کشتی‌های مسافربری میان بنادر یونان و جزایر این کشور نیز با اختلال روبه‌رو شد.
کارگران بندر پیرائوس در بیانیه‌ای اعلام کردند که قصد دارند پیام صلح و همبستگی با مردمانی را که از جنگ رنج می‌برند، از این بندر به جهان برسانند.
اتحادیه کارگران بارانداز پیرائوس از توقف کار در ساعات مشخصی خبر داده بود و اتحادیه‌های دریانوردان، مهندسان کشتی و دیگر گروه‌های کارگری نیز اعتصاب ۲۴ساعته برگزار کردند.
در جریان تجمع‌ها، کارگران پلاکاردهایی با شعار «کارگران برای جنگ کار نمی‌کنند» در محوطه بندر به نمایش گذاشتند.
اعتصاب سراسری در ایتالیا و اعتراض در بیش از ۴۰ شهر
در ایتالیا، اتحادیه پایه‌ای USB علاوه بر مشارکت در اعتصاب بنادر، فراخوان اعتصاب عمومی ۲۴ساعته صادر کرد.
تجمع‌های اعتراضی در بیش از ۴۰ شهر برنامه‌ریزی شد و بنادر جنوا، لیورنو، تریسته، راونا، آنکونا، چیوِیتاوِکیا و جویا تائورو در میان مراکز اصلی اعتراض قرار گرفتند.
کارگران بنادر ایتالیا پیش‌تر نیز در چند نوبت علیه انتقال سلاح به اسرائیل و پایگاه‌های نظامی آمریکا اقدام کرده بودند. بندر جنوا در سال‌های اخیر یکی از مراکز برجسته این اعتراض‌ها بوده است.
بااین‌حال، میزان اختلال عملیاتی در همه بنادر یکسان نبود. مسئولان بندر جنوا پیش از آغاز اعتصاب اعلام کرده بودند که انتظار دارند تأثیر توقف کار بر فعالیت روزانه بندر محدود باشد.
اتحادیه‌های سازمان‌دهنده تأکید کرده‌اند که هدف اعتصاب فقط توقف موقت حمل‌ونقل نیست، بلکه ایجاد شبکه‌ای پایدار از همکاری بین‌المللی میان کارگرانی است که در انتقال کالا و تجهیزات نظامی نقش دارند.
از هامبورگ تا هند؛ گسترش همبستگی کارگری
در آلمان، اتحادیه خدماتی وِردی (ver.di) از جمله سازمان‌های حامی این اقدام است و کارگران بندر هامبورگ در برنامه‌های اعتراضی مشارکت دارند.
در فرانسه، فدراسیون کارگران بنادر و باراندازهای CGT از اعتصاب‌ها حمایت کرده و بندرهای بزرگی مانند لو آور، مارسی، دانکرک و بوردو در برنامه بسیج کارگران قرار گرفته‌اند.
اتحادیه‌های کارگری اسپانیا، از جمله تشکل‌های بندری منطقه باسک و بنادر جنوبی این کشور، نیز به این حرکت پیوسته‌اند.
در هند، فدراسیون کارگران حمل‌ونقل آبی از مشارکت کارگران حدود دوازده بندر خبر داده است؛ از جمله بمبئی، چنای، کلکته، کوچین و بندر جواهر لعل نهرو.
در ایرلند، دانمارک، سوئد، ترکیه، قبرس، مراکش و شماری دیگر از کشورها نیز اتحادیه‌های کارگری در این روز برنامه‌های اعتراضی داشته‌اند.
به گزارش منابع اتحادیه‌ای، دامنه حمایت از این حرکت به بنادر اوکلند و سان‌فرانسیسکو در آمریکا، وراکروز مکزیک و بنادری در استرالیا و برزیل نیز رسیده است.
«بنادر نباید پایگاه جنگ باشند»
اعتصاب جهانی روز جمعه نتیجه چند ماه هماهنگی میان اتحادیه‌های کارگری بندری است.
در ماه مه ۲۰۲۶، نمایندگان اتحادیه‌های کارگری از کشورهای مختلف در نشستی در استانبول بر سر بیانیه‌ای مشترک توافق کردند که بعدها با عنوان «اعلامیه استانبول» شناخته شد.
این بیانیه خواستار جلوگیری از استفاده از تأسیسات بندری برای انتقال سلاح و تجهیزات نظامی به مناطق جنگی بود.
سازمان‌دهندگان اعتصاب اعلام کرده‌اند که بنادر تجاری باید برای تأمین نیازهای مردم و توسعه مبادلات اقتصادی غیرنظامی به کار گرفته شوند، نه برای پشتیبانی از عملیات جنگی.
آنان در نشست خبری پیش از اعتصاب گفتند که از هواپیما و تانک گرفته تا اسلحه، مهمات، مواد منفجره و تجهیزات نظامی، بنادر به مراکز تأمین و انتقال ابزار جنگ تبدیل شده‌اند.
اتحادیه‌ها همچنین خواستار پایان استفاده نظامی از زیرساخت‌های غیرنظامی، افزایش دستمزدها، بهبود ایمنی محیط کار و مقابله با پیامدهای منفی خودکارسازی فعالیت‌های بندری برای اشتغال کارگران شده‌اند.
جنگ غزه و مخالفت با ارسال سلاح به اسرائیل
موضوع جنگ غزه و انتقال محموله‌های تسلیحاتی به اسرائیل یکی از محورهای اصلی این بسیج بین‌المللی بوده است.
فدراسیون جهانی کارگران حمل‌ونقل (ITF) در بیانیه‌ای به تاریخ ۲۸ اکتبر از اقدام هماهنگ کارگران بنادر حمایت کرد و آن را بخشی از همبستگی کارگری با حقوق مردم فلسطین دانست.
این فدراسیون تأکید کرد که کارگران بنادر با استفاده از ظرفیت سازمان‌یافته خود در برابر انتقال تجهیزات نظامی از طریق بنادر تجاری اعتراض می‌کنند.
جنبش بین‌المللی «ناوگان جهانی صمود» نیز که پیش‌تر برای شکستن محاصره غزه و رساندن کمک‌های بشردوستانه به این منطقه فعالیت کرده بود، از برنامه اقدام‌های هماهنگ در آب‌ها برای حمایت از اعتصاب خبر داد.
شاهر سعد، دبیرکل فدراسیون عمومی اتحادیه‌های کارگری فلسطین، در پیامی به کارگران بندری شرکت‌کننده، از همبستگی آنان با کارگران و مردم فلسطین قدردانی کرد.
هزینه جنگ برای دریانوردان
بخش دیگری از اعتراض‌ها به خطرهایی مربوط است که گسترش جنگ‌ها برای کارکنان حمل‌ونقل دریایی ایجاد کرده است.
نمایندگان فدراسیون کارگران حمل‌ونقل آبی هند اعلام کرده‌اند که حدود ۱۵ دریانورد هندی در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران جان باخته‌اند و شماری دیگر برای مدت طولانی در دریا گرفتار شده‌اند.
اتحادیه‌های یونانی نیز با اشاره به حمله به کشتی‌های تجاری در مناطق جنگی، خواستار افزایش حمایت از جان دریانوردان شده‌اند.
طبق آمار اعلام‌شده از سوی این اتحادیه‌ها، در ۲۱ روز نخست اکتبر ۲۸ حمله به شناورها در منطقه خلیج فارس ثبت شده است. همچنین آنان از صدها حمله به کشتی‌ها در دریای سیاه طی سال جاری خبر داده‌اند که به کشته و زخمی‌شدن دریانوردان انجامیده است.
اتحادیه‌ها خواستار تضمین ایمنی مسیرهای دریایی، بهبود شرایط کار و حضور امکانات پزشکی مناسب در کشتی‌هایی شده‌اند که ناچار به عبور از مناطق پرخطر هستند.
پیامدهای احتمالی برای تجارت جهانی
سازمان‌دهندگان اعتصاب پیش از آغاز آن برآورد کرده بودند که توقف‌های هماهنگ کار می‌تواند بر بیش از ۴۰ درصد جابه‌جایی کانتینری در حوزه مدیترانه تأثیر بگذارد.
برخی برآوردهای اتحادیه‌ای از احتمال تأخیر در جابه‌جایی حدود ۵۲ هزار کانتینر و محموله‌هایی به ارزش تقریبی ۲٫۸ میلیارد دلار سخن گفته‌اند.
گزارش‌های منتشرشده در روز جمعه نشان می‌دهد اعتصاب‌ها در برخی بنادر به توقف واقعی عملیات باربری یا خدمات مسافربری انجامیده، اما در برخی دیگر تأثیر محدودتری داشته است.
کارشناسان حمل‌ونقل دریایی نیز گفته‌اند که این اقدام ممکن است در برخی مسیرها موجب تأخیر و تراکم کالا شود، اما تاکنون شواهدی از اختلال فراگیر و طولانی‌مدت در تجارت جهانی گزارش نشده است.
پیوند اعتراض علیه جنگ با مطالبات کارگری
یکی از ویژگی‌های اعتصاب روز جمعه، همراه‌شدن مخالفت با جنگ و انتقال تسلیحات با مطالبات اقتصادی و صنفی کارگران است.
اتحادیه‌های شرکت‌کننده در کنار اعتراض به استفاده نظامی از بنادر، نسبت به گسترش خودکارسازی، کاهش فرصت‌های شغلی، افزایش هزینه‌های زندگی و خطرهای محیط کار نیز اعتراض کرده‌اند.
به گفته سازمان‌دهندگان، کارگران حمل‌ونقل دریایی در حالی با پیامدهای افزایش قیمت انرژی، کاهش امنیت شغلی و خطرهای ناشی از جنگ روبه‌رو هستند که بنادر و شبکه‌های حمل‌ونقل بین‌المللی نقش مهمی در انتقال تجهیزات نظامی ایفا می‌کنند.
فدراسیون جهانی کارگران حمل‌ونقل و اتحادیه‌های مشارکت‌کننده تأکید کرده‌اند که این اقدام تلاشی برای پیوند دادن مطالبات مربوط به صلح، حقوق کارگران و ایمنی حمل‌ونقل دریایی است.
اعتصاب روز ۳۰ اکتبر از نظر گستره جغرافیایی و شمار اتحادیه‌های حامی، یکی از مهم‌ترین نمونه‌های هماهنگی فرامرزی کارگران بندری علیه انتقال سلاح در سال جاری به شمار می‌رود.
میزان نهایی مشارکت و تأثیر اقتصادی این حرکت پس از پایان اعتصاب‌ها روشن‌تر خواهد شد، اما گزارش‌های روز جمعه نشان می‌دهد فراخوان مشترک اتحادیه‌ها توانسته است در ده‌ها بندر و چندین کشور به توقف کار و تجمع اعتراضی بینجامد.