سه‌شنبه ۵ آبان ۱۴۰۵
به گزارش زومان، در روزهایی که قطعی طولانی‌مدت اینترنت بین‌الملل بسیاری را به مرز جنون رسانده بود، کسب‌وکارها را تعطیل کرده بود، و در کنار جنگ به عامل دیگری برای اختلال در زندگی روزمره تبدیل شده بود، به‌‌تدریج خبرهایی منتشر شد مبنی بر اینکه اپراتورهای رسمی تلفن همراه کشور اینترنت بدون فیلتر را با قیمتی چندبرابر گران‌تر به برخی گروه‌های خاص می‌فروشند.
اولین زمزمه‌های اینترنت پرو پیش از جنگ ۴۰روزه آغاز شد. «همراه اول» برای برخی قشرهای جامعه پیامک‌هایی تبلیغاتی با این عنوان فرستاده بود: «خداحافظی با VPN و محدودیت‌ها، کاملاً قانونی». پس از چندین هفته قطعی اینترنت در پی حوادث دی ۱۴۰۴، حالا به نظر می‌رسید نوعی از اینترنت طبقاتی در حال ظهور است.
ماجرا وقتی جدّی‌تر شد که جنگ ۴۰روزه از راه رسید و اینترنت بین‌الملل بار دیگر به‌طور کامل قطع شد. جنگ طولانی شد و هیچ‌کس نمی‌دانست این خاموشی چه زمانی به پایان می‌رسد. با این حال، برای برخی شهروندان راهی گران‌قیمت برای اتصال به اینترنت جهانی باز شده بود.
حالا «همراه اول» درآمدش از اینترنت پرو را منتشر کرده است.
درآمد ۱۷۰۴ میلیارد تومانی از فروش اینترنت آزاد
در روزهای جنگ، طرح اینترنت پرو با موافقت شورای عالی امنیت ملی «شعام» برای کمک کردن به فعالیت کسب‌وکارها به اجرا درآمد. این اینترنت در قالب بسته‌های ۵۰ گیگابایتی با قیمت پایهٔ حدود ۲میلیون تومان فروخته می‌شد. به عبارت دیگر، مشترکان برای هر گیگابایت اینترنت پرو حدود ۴۰هزار تومان می‌پرداختند.
این در حالی بود که در همان زمان یک بستهٔ عادی شش گیگابایتی حدود ۵۲هزار تومان قیمت داشت. بنابراین اینترنت پرو به‌‌ازای هر گیگابایت حدود ۴ تا ۵برابر گران‌تر از اینترنت عادی بود.
گزارش مالی جدید همراه اول نشان می‌دهد این سرویس چه درآمدی برای بزرگ‌ترین اپراتور کشور ایجاد کرده است.
طبق صورت مالی شش ماههٔ نخست همراه اول، همراه اول در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ حدود ۱,۷۰۴٫۲میلیارد تومان از اینترنت پرو درآمد داشته است.
این رقم معادل حدود ۲٫۱درصد کل درآمد عملیاتی همراه اول در نیمهٔ نخست امسال است، اما اهمیت آن زمانی روشن‌تر می‌شود که با هزینه‌های قطعی اینترنت مقایسه شود.
برآورد قبلی زومان نشان می‌داد همراه اول به‌دلیل قطعی اینترنت بین‌الملل روزانه حدود ۲۰۷میلیارد تومان درآمد بالقوه از دست می‌داد. با این حساب، درآمد ۱۷۰۴میلیارد تومانی اینترنت پرو با بیش از هشت روز از زیان روزانه برآوردشدهٔ ناشی از قطعی اینترنت برابری می‌کند.
اگر فرض کنیم تمام این درآمد در فاصلهٔ ۶۷روزه ابتدای سال ۱۴۰۵ تا پنجم خرداد، یعنی روز حذف صفحه اینترنت پرو از سایت همراه اول، به دست آمده باشد، متوسط درآمد روزانهٔ اپراتور حدود ۲۵٫۴میلیارد تومان خواهد بود، رقمی معادل ۱۲درصد زیان روزانهٔ برآوردشدهٔ همراه اول از قطعی اینترنت.
۸۵۲هزار بسته اینترنت معادل چند ساعت مصرف کل ایران؟
رقمی که همراه اول از درآمد اینترنت پرو منتشر کرده می‌تواند تصویری تقریبی از گستردگی اینترنت طبقاتی در روزهای قطعی به دست دهد.
با فرض فروش بسته‌های ۵۰ گیگابایتی به قیمت حدود ۲میلیون تومان، درآمد همراه اول معادل فروش تقریباً ۸۵۲هزار و ۱۱۰ بسته اینترنت پرو بوده است.
اگر فرض کنیم هر مشترک فقط یک بسته خریداری کرده باشد، تعداد کاربران اینترنت پرو حداکثر به حدود ۸۵۲هزار نفر می‌رسد. با در نظر گرفتن جمعیت ۸۶میلیون نفری ایران، این تعداد معادل کمتر از یک‌درصد جمعیت کشور است، یعنی از هر ۱۰۰ ایرانی کمتر از یک نفر به سرویس اینترنت پرو همراه اول دسترسی داشته است.
البته ایرانسل و رایتل نیز اینترنت پرو ارائه می‌کردند. با این حال، با توجه به اینکه همراه اول بزرگ‌ترین اپراتور تلفن همراه در کشور است و بیشترین مشترک را دارد، همین محاسبهٔ تقریبی نشان می‌دهد دسترسی ویژه به اینترنت در مقایسه با جمعیت کشور چه ابعاد محدودی داشته است.
اینترنت پرو رفتنی است یا ماندنی؟
اینترنت پرو با وجود اینکه به نام حمایت از کسب‌وکارها ارائه شد، موجی از انتقادها را به‌دنبال داشت.
بسیاری از شهروندان قانع نمی‌شدند که چرا برای برخورداری از اینترنت آزاد، به‌‌عنوان یکی از حقوق اولیه باید مجوز کسب‌وکار داشته باشند و از دولت اجازه بگیرند؟
از سمت دیگر، تخلفاتی هم در این طرح از سوی اپراتورها مشاهده شد، به‌طوری که پای سازمان بازرسی کل کشور را هم به ماجرا باز کرد. در ۳۱ خرداد، رئیس این سازمان از شناسایی تخلف در اجرای طرح، از جمله دریافت مبالغ بیشتر از تعرفه‌های مصوب، خبر داد و خواستار توقف بخش‌های دارای اشکال و بازگرداندن مبالغ اضافی شد.
حالا که قطع شدن دوبارهٔ اینترنت در صورت آغاز جنگ بعدی مطرح است، پرسش اصلی همچنان باقی مانده: آیا اینترنت پرو بار دیگر به‌‌عنوان راهکاری موقت عرضه خواهد شد و این تجربه به تثبیت اینترنت طبقاتی در ساختار ارتباطی کشور می‌انجامد؟