شنبه ۲ آبان ۱۴۰۵
یاشار سلطانی، روزنامه‌نگار افشاگر، در تازه‌ترین اظهاراتش از واگذاری نفت ایران به ارزش مجموعاً ۸۹میلیارد و ۷۰۰میلیون دلار به شش واسطه و شبکهٔ تجاری خبر داده است. در میان افراد نام‌برده، حسین شمخانی، فرزند علی شمخانی، با بیش از ۳۰میلیارد دلار و روح‌الله رضوی و شبکهٔ مرتبط با او با بیش از ۱۷میلیارد دلار در صدر فهرست قرار دارند. سلطانی همچنین از بدهی‌های صدها میلیون دلاری برخی از این واسطه‌ها سخن گفته و خواستار روشن شدن نقش نهادهای مسئول در واگذاری محموله‌ها و بازگرداندن درآمدهای نفتی شده است.
بر اساس ارقام منتشرشده در افشاگری‌های یاشار سلطانی، ارزش نفت واگذارشده به حسین شمخانی بیش از ۳۰میلیارد دلار، به روح‌الله رضوی و شبکهٔ مرتبط با او بیش از ۱۷میلیارد دلار، به علی بایندریان بیش از ۱۵میلیارد دلار، به واسطه‌ای چینی با نام «ویلیام» بیش از ۱۲میلیارد دلار، به محمدهادی مؤمنین بیش از ۱۱میلیارد دلار، و به حسین آقاباری حدود ۴میلیارد و ۷۰۰میلیون دلار بوده است.
مجموع این ارقام به ۸۹میلیارد و ۷۰۰میلیون دلار می‌رسد. این رقم ارزش نفتی است که به گفتهٔ سلطانی در اختیار واسطه‌های فروش قرار گرفته و نباید آن را با میزان پول بازنگشته یا اختلاس‌شده یکسان دانست. بخش مهم افشاگری به چگونگی انتخاب این افراد، میزان درآمد حاصل از فروش نفت، و سرنوشت وجوهی مربوط می‌شود که باید به حساب‌های کشور بازگردانده می‌شد.
سلطانی در اظهاراتش همچنین بدهی حسین شمخانی را حدود ۶۴۸میلیون دلار، بدهی علی بایندریان را ۴۳۶میلیون دلار، بدهی محمدهادی مؤمنین را ۴۰۰میلیون دلار، و بدهی حسین آقاباری را ۷۷۹میلیون دلار اعلام کرده است. مجموع بدهی‌های اعلام‌شده برای این چهار نفر بیش از دو میلیارد و ۲۶۰میلیون دلار است.
یکی از محورهای اصلی این پرونده نقش نهادهای امنیتی در سازمان‌دهی فروش نفت تحت تحریم است. سلطانی از محمدجواد باوند، معاون پیشین اقتصادی اطلاعات سپاه، به‌عنوان یکی از افراد مؤثر در واگذاری محموله‌های نفتی نام برده است. او همچنین خواستار شفاف‌سازی دربارهٔ سازوکار تأیید واسطه‌ها و مسئولیت نهادهایی شده که اجازه تحویل محموله‌های چندمیلیارد دلاری را صادر کرده‌اند.
پیش‌تر نیز گزارش‌هایی دربارهٔ ارتباط برخی واسطه‌های فروش نفت با خانواده مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی منتشر شده بود. حسین شمخانی، فرزند علی شمخانی، از مقام‌های ارشد پیشین امنیتی جمهوری اسلامی، است. دربارهٔ روح‌الله رضوی نیز گزارش‌هایی از ارتباط خانوادگی او با یکی از چهره‌های جبههٔ پایداری منتشر شده است. نام این افراد در کنار محمدهادی مؤمنین و علی بایندریان در گزارش‌های مربوط به شبکه‌های موسوم به «تراستی» فروش نفت مطرح شده است.
شبکه‌های تراستی در سال‌های اخیر به یکی از مسیرهای اصلی فروش نفت ایران در شرایط تحریم تبدیل شده‌اند. در این سازوکار، نفت از طریق شرکت‌ها و واسطه‌های تجاری و با استفاده از مسیرهای غیرمستقیم حمل‌ونقل و انتقال پول فروخته می‌شود. نبود شفافیت عمومی درباره قراردادها، خریداران، تخفیف‌های فروش، و تضمین‌های بازگشت پول نظارت بر این معاملات را دشوار کرده است.
موضوع واگذاری نفت به واسطه‌ها پیش از این در مجلس نیز مطرح شده بود. ولی‌الله بیاتی، نمایندهٔ مجلس، خواستار ارائه اسناد مربوط به انتخاب چهار واسطهٔ نفتی، توانایی مالی آنان، میزان تخفیف‌ها، و تضمین‌های دریافت‌شده برای بازگرداندن پول نفت شده بود. حسین صمصامی، نمایندهٔ دیگر مجلس، نیز از واگذاری اعتباری بیش از ۸۶میلیون بشکه نفت به یک فرد بدون تضمین کافی سخن گفته بود.
افشاگری تازهٔ یاشار سلطانی بار دیگر مسئله تمرکز فروش نفت ایران در دست شمار محدودی از واسطه‌ها را مطرح کرده است. پرسش اصلی این پرونده آن است که چه کسانی مجوز واگذاری محموله‌های نفتی را صادر کرده‌اند، چه تضمین‌هایی برای بازگشت درآمدها وجود داشته و چرا با وجود بدهی‌های سنگین منتسب به برخی واسطه‌ها، فعالیت شبکه‌های فروش نفت ادامه یافته است.
از اخبار روز