عکس از آسوشیتدپرس
شنبه ۲۵ مهر ۱۴۰۵
آ. نعمت‌زاده – اندیشهٔ نو: هشت سال پس از اوج‌گیری جنبش جلیقه‌زردها، حالا خیابان‌های فرانسه بار دیگر صحنهٔ هم‌صدایی معترضان شده است. این بار، در تظاهرات روز شنبه ۱۷ اکتبر (۲۵ مهر)، در کنار فعالان قدیمی جلیقه‌زرد ضدّ گرانی، نسل جوان و دانشجویان نیز به میدان آمده‌اند. اکنون ائتلافی در حال شکل‌گیری است که از اعتراض به هزینه‌های زندگی فراتر رفته و به چالشی سیاسی برای دولت مکرون تبدیل شده است.
پیش از تظاهرات روز شنبه جنبش مستقل و سراسری دانش‌آموزی و دانشجویی در فرانسه از اواخر شهریور در جریان بود و اعتراض‌های روزهای اخیر، و به‌ویژه تظاهرات روز شنبه، عملاً تداوم همان جنبش در سطحی گسترده‌تر است.
گفتنی است که نخستین جرقهٔ اعتراض‌های دانش‌آموزان در اواخر شهریور امسال در دبیرستانی در منطقهٔ کرتِی (Créteil) در حومهٔ شهر پاریس زده شد. اعتراض‌های اولیه متوجه کمبود معلم، تراکم زیاد دانش‌آموزان در کلاس‌ها، فرسودگی ساختمان‌های آموزشی، و مشکلات نظام آموزشی بود. در هفته‌های اول و دوم مهر امسال صدها دبیرستان در نقاط متعدد فرانسه شاهد تحصن، بستن ورودی مدرسه‌ها و تظاهرات دانش‌آموزی بودند و دانشگاه‌ها نیز به‌تدریج به این حرکت پیوستند. در ۲۱ مهر، ده‌ها هزار نفر در حمایت از دانش‌آموزان در شهرهای متعدد در فرانسه تظاهرات کردند و اتحادیه‌های کارگری نیز از این جنبش حمایت کردند. سپس، در آستانهٔ شنبه ۱۷ اکتبر ۲۵ مهر)، فعالان جلیقه‌زرد، اتحادیه‌های کارگری، و دیگر گروه‌های اجتماعی فراخوان «همگرایی مبارزات» را مطرح کردند تا مطالبات دانش‌آموزان و دانشجویان با اعتراض به گرانی و کاهش قدرت خرید پیوند بخورد.
به این ترتیب، موج تازهٔ اعتراض‌ها به افزایش هزینه‌های زندگی در فرانسه با حضور هم‌زمان دانشجویان، دانش‌آموزان، کارگران، کشاورزان، و فعالان سابق جنبش جلیقه‌زردها به یکی از گسترده‌ترین تجمع‌های اعتراضی ماه‌های اخیر تبدیل شد. گزارش رادیو بین‌المللی فرانسه (RFI) نشان می‌دهد که این اعتراض‌ها هم حالا دیگر صرفاً واکنشی به گرانی نیست، بلکه به بستری برای بیان نارضایتی‌های عمیق‌تر اجتماعی و سیاسی تبدیل شده است.
معترضان در شهرهای متعدد در فرانسه با انتقاد از کاهش قدرت خرید و افزایش فشارهای معیشتی دولت را به ناتوانی در ارائهٔ راه‌حل‌های مؤثر برای بحران هزینه‌های زندگی متهم می‌کنند. در حالی که دولت برخی اقدامات حمایتی را به اجرا گذاشته، بخش بزرگی از معترضان این تدابیر را ناکافی می‌دانند و معتقدند شکاف میان سیاست‌های رسمی و واقعیت زندگی روزمره همچنان رو به گسترش است.
آنچه به این حرکت اعتراضی اهمیت ویژه‌ای بخشیده پیوند میان نسل جوان و نیروهای برخاسته از جنبش جلیقه‌زردهاست. بر اساس گزارش رادیو بین‌المللی فرانسه، فعالان سابق جلیقه‌زرد از جمله سازمان‌دهندگان غیررسمی و حامیان اصلی فراخوان‌های اعتراضی بوده‌اند و از آغاز در کنار دانشجویان و جوانان حضور داشته‌اند. این همگرایی نشان‌دهندهٔ تلاش برای احیای ظرفیت بسیج اجتماعی جنبشی است که در سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ به نماد اعتراض به سیاست‌های اقتصادی دولت فرانسه تبدیل شده بود.
ناظران سیاسی معتقدند نقطهٔ پیوند این دو جریان مطالبات مشترک اقتصادی و اجتماعی است. افزایش هزینه‌های زندگی، نگرانی دربارهٔ آیندهٔ شغلی و آموزشی، احساس نابرابری اجتماعی، و انتقاد از نحوهٔ برخورد نیروهای امنیتی با کنش‌های اعتراضی زمینه‌ای مشترک برای همکاری میان دانشجویان و جلیقه‌زردها فراهم کرده است.
در پاریس، برخی اقدامات نمادین نیز بر این همگرایی تأکید داشت. معترضان در میدان جمهوری بر پیکرهٔ نمادین جمهوری جلیقهٔ زرد پوشاندند و شعارهایی در اعتراض به خشونت پلیس علیه دانش‌آموزان و معترضان سر دادند. این اقدام از نگاه بسیاری تلاشی برای پیوند دادن میراث سیاسی جلیقه‌زردها با مطالبات نسل جوان است.
این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که فرانسه به انتخابات ریاست‌جمهوری نزدیک می‌شود و تداوم اعتراض‌ها می‌تواند بر فضای سیاسی کشور اثرگذار باشد. به نظر می‌رسد اعتراض‌های کنونی بیش از آنکه حرکت صنفی محدودی باشد، نشانهٔ شکل‌گیری ائتلافی گسترده از گروه‌های اجتماعی ناراضی است که خواهان پاسخ‌گویی دولت به بحران معیشت و مطالبات اجتماعی فزاینده هستند.
در کلیپ زیر، معترضان پارچه‌ای با نوشتهٔ «۲۰۲۶: پلیس دانش‌آموزان دبیرستانی را مُثله می‌کند» روی مجسمهٔ میدان جمهوری در پاریس کشیدند، جایی که از محل‌های اصلی تجمع‌های اعتراضی است. (از اینجا)