(تصویر افزودهٔ اندیشهٔ نو است)
جمعه ۱۷ مهر ۱۴۰۵
با افزایش شدید قیمت مواد غذایی و کاهش قدرت خرید خانوارها در ایران، فروش اقساطی کالاهای اساسی از جمله نان، گوشت، مرغ، تخم‌مرغ و حبوبات گسترش یافته است. گزارش‌های منتشرشده در هفته‌های اخیر نشان می‌دهد خرید قسطی که پیش‌تر عمدتاً به کالاهای بادوام مانند لوازم خانگی و خودرو محدود بود، اکنون به تأمین نیازهای روزانه بخشی از خانوارها رسیده است.
به گزارش وب‌سایت «هم‌وطن»، در یکی از تازه‌ترین موارد، برای کارکنان یک دانشگاه علوم پزشکی امکان خرید اعتباری گوشت تا سقف ۱۰ میلیون تومان فراهم شده است. بر اساس این طرح، کارکنان می‌توانند گوشت مورد نیاز خود را تهیه کنند و هزینه آن را در چند قسط بپردازند.
هم‌زمان، گزارش‌هایی از فروش اقساطی نان، مرغ، تخم‌مرغ، رب گوجه‌فرنگی و حبوبات در شهرهای مختلف منتشر شده است. در یکی از این گزارش‌ها، شهروندی از دزفول گفته است که حتی نان بربری نیز به‌صورت قسطی عرضه می‌شود و خریداران می‌توانند هزینه ۲۰ قرص نان را طی دو ماه پرداخت کنند. شهروند دیگری نیز از بدهی ۱۰ میلیون تومانی برای خرید اقساطی مرغ و پرداخت سه میلیون تومان پیش‌پرداخت خبر داده است.
گسترش خرید اعتباری مواد غذایی در شرایطی رخ می‌دهد که آمارهای مرکز آمار ایران از افزایش کم‌سابقه قیمت کالاهای ضروری حکایت دارد. بر اساس داده‌های منتشرشده برای شهریور ۱۴۰۵، تورم نقطه‌به‌نقطه کشور به ۸۹.۸ درصد و تورم سالانه به ۷۳.۶ درصد رسیده است. در همین دوره، تورم سالانه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها ۱۰۸.۸ درصد و تورم نقطه‌به‌نقطه این گروه حدود ۱۲۲ درصد گزارش شده است.
افزایش قیمت برخی اقلام غذایی از میانگین تورم نیز فراتر رفته است. طبق گزارش مرکز آمار، تورم سالانه روغن‌ها و چربی‌ها به ۱۹۶.۶ درصد، شیر، پنیر و تخم‌مرغ به ۱۱۸.۷ درصد و گوشت قرمز و سفید و فرآورده‌های آن به ۱۱۵.۲ درصد رسیده است.
داده‌های رسمی همچنین نشان می‌دهد فشار افزایش قیمت مواد غذایی بر خانوارهای کم‌درآمد بیشتر است. خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها حدود ۴۲.۴ درصد از سبد هزینه دهک اول درآمدی را تشکیل می‌دهند، در حالی که این سهم برای دهک دهم ۲۱.۶ درصد است. به این ترتیب، افزایش قیمت مواد غذایی بخش بزرگ‌تری از هزینه خانوارهای کم‌درآمد را به خود اختصاص می‌دهد.
در کنار فروش اقساطی سنتی، استفاده از خدمات اعتباری «اکنون بخر، بعداً پرداخت کن» نیز برای خرید کالاهای مصرفی رواج یافته است. این خدمات به خریداران امکان می‌دهد هزینه کالاهای مورد نیاز را به چند پرداخت تقسیم کنند، اما هم‌زمان تعهدات مالی ماه‌های آینده خانوارها را افزایش می‌دهد.
گزارش‌های منتشرشده همچنین از مشکلات برخی خریداران در بازپرداخت اقساط حکایت دارد. شماری از شهروندان گفته‌اند که با تأخیر در دریافت حقوق، پایان یافتن درآمد پیش از نیمه ماه و ناتوانی در پرداخت اقساط خریدهای قبلی روبه‌رو هستند.
گسترش فروش اقساطی مواد غذایی، در کنار تورم بالای خوراکی‌ها، نشان‌دهنده افزایش فاصله میان درآمد و هزینه‌های ضروری بخشی از خانوارهای ایرانی است؛ وضعیتی که در آن خرید اعتباری دیگر تنها برای تهیه کالاهای گران‌قیمت به کار نمی‌رود، بلکه به تأمین نان و دیگر اقلام سفره خانوار نیز رسیده است.