آزاده ثبوت
پنجشنبه ۱۶ مهر ۱۴۰۵
سوفی هورویتز: «هوش‌مصنوعی و تخریب زیرساخت‌های زندگی در ایران قاتل همین حالا اینجاست؛ ما از آن در ایران استفاده می‌کنیم.»
زنجیره‌های کشتار هوشمند
در روز ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶، سوفی هورویتز، خبرنگار، با انتشار تصویری هوایی از گور دسته‌جمعی کودکان شهیدشده در میناب نوشت: «هوش مصنوعیِ قاتل همین حالا اینجاست؛ ما از آن در ایران استفاده می‌کنیم.»
با وجود نگرانی‌ها درباره هوش مصنوعی، یک نظرسنجی جدید نشان می‌دهد که تعداد کمی از آمریکایی‌ها می‌دانند پنتاگون همین حالا از هوش مصنوعی در کشتارهای خود استفاده می‌کند.
جنگ آمریکا و رژیم صهیونسیتی علیه ایران نه‌تنها بنابر این گزارش کم‌محبوب‌ترین جنگی است که ایالات متحده تاکنون به راه انداخته، بلکه کاربردی بی‌سابقه از هوش مصنوعی در جنگ را نیز نمایندگی می‌کند. داده‌های جدید مؤسسه امور جهانی و YouGov نشان می‌دهد که تسلیحاتی‌شدن کنونی هوش مصنوعی تا حد زیادی از چشم مردم پنهان مانده و بیشتر آمریکایی‌ها عمدتاً از کاربرد هوش مصنوعی توسط ارتش خود بی‌اطلاع‌اند.
در جریان جنگ آمریکا و رژیم صهیونسیتی علیه ایران در سال ۲۰۲۶، سامانه‌های هدف‌گیری مجهز به هوش مصنوعی با سرعت و مقیاسی بی‌سابقه در «زنجیره کشتار» نظامی ادغام شدند. این سامانه‌ها در پردازش اطلاعات، تولید و اولویت‌بندی اهداف و تسریع تصمیم‌گیری درباره حملات نقش داشتند. هم‌زمان، حملات موجب تخریب گسترده زیرساخت‌های غیرنظامی، از جمله مدارس، بیمارستان‌ها، شبکه‌های حمل‌ونقل، ارتباطات و سامانه‌های آب‌رسانی شد. اگرچه نقش دقیق هوش مصنوعی در هر یک از حملات همچنان محل مناقشه است یا مستندات کافی درباره آن وجود ندارد، حمله به مدرسه میناب نمونه‌ای بسیار مهم است؛ زیرا در این مورد، معماری هدف‌گیری مجهز به هوش مصنوعی بر اساس اطلاعات قدیمی و منسوخ عمل کرد و در فرایند هدف‌گیری‌ای مشارکت داشت که به آسیب فاجعه‌بار به غیرنظامیان انجامید.
کامرون استنلی، مدیر ارشد دیجیتال و هوش مصنوعی وزارت دفاع آمریکا، در ماه ژوئن نوشت که Grok متعلق به شرکت xAI «به نیروهای آمریکایی امکان داد طی ۹۶ ساعت، بیش از ۲ هزار مهمات را علیه ۲ هزار هدف مجزا به کار گیرند»؛ این عملیات با نام Operation Epic Fury شناخته می‌شود.
این اظهارنظر، که بخشی از استدلال دولت برای نشان دادن اهمیت مراکز داده ایلان ماسک در حوزه امنیت ملی بود، تنها نوک کوه یخ است.
سامانه هوشمند Maven پنتاگون که توسط شرکت Palantir ساخته شده است نیز از هوش مصنوعی Claude شرکت Anthropic استفاده می‌کند؛ همان برنامه‌ای که مردم از آن برای ساختن دوست‌پسرهای هوش مصنوعی یا نوشتن پیام‌های عجیب‌وغریب برای هم‌خانه‌هایشان استفاده می‌کنند. به گفته کیتی لیوینگستون از Military Times، این سامانه برای «رتبه‌بندی نیمه‌خودکار اهداف بر اساس اهمیت راهبردی و تهیه پیش‌نویس توجیهات حقوقی خودکار برای هر حمله» استفاده می‌شود.
اهمیت جنگ‌افزاریِ مبتنی بر هوش مصنوعی
اهمیت جنگ‌افزاریِ مبتنی بر هوش مصنوعی را نمی‌توان صرفاً به این پرسش تقلیل داد که آیا یک الگوریتم «تصمیم می‌گیرد» چه کسی را بکشد یا نه. ظرفیت تحول‌آفرین این فناوری در صنعتی‌سازی و شتاب‌بخشی به «زنجیره کشتار» نهفته است: یعنی تبدیل محیط‌های پیچیده سرزمینی، زیرساختی و اجتماعی به مجموعه‌داده‌هایی از اهداف که با سرعت تولید می‌شوند. در چنین پیکربندی‌ای، شهر دیگر صرفاً عرصه‌ای برای جنگ نیست، بلکه به محیطی داده‌محور تبدیل می‌شود که به‌طور مستمر پردازش می‌گردد؛ محیطی که در آن مدارس، بیمارستان‌ها، جاده‌ها، سامانه‌های آب‌رسانی و زیرساخت‌های ارتباطی می‌توانند با سرعتی بی‌سابقه وارد فرایند تصمیم‌گیری نظامی شوند.
در جلسه استماع کنگره درباره حقوق بشر در ۱۶ سپتامبر، استیون فلدستاین از مؤسسه کارنگی برای صلح بین‌المللی توضیح داد که هوش مصنوعی چگونه امکان افزایش عظیم سرعت انتخاب اهداف موشکی را فراهم کرده است.
فلدستاین گفت:«در جنگ ایران، تنها در نخستین هفته درگیری‌ها، پنتاگون گزارش داد که بیش از ۳ هزار هدف را مورد حمله قرار داده است.»
تا زمانی که ۳۸ روز بعد آتش‌بس اعلام شد، این رقم به ۱۳ هزار هدف افزایش یافته بود.
فلدستاین افزود:«در اسرائیل، سامانه‌های هدف‌گیری مبتنی بر هوش مصنوعی نقشی اساسی در پشتیبانی از عملیات نظامی این کشور علیه غزه ایفا کرده‌اند.»
۳۷ هزار نفر ، اهداف بالقوه حملات
یکی از این سامانه‌ها که Lavender نام دارد، در هفته‌های نخست جنگ، ۳۷ هزار نفر را به‌عنوان اهداف بالقوه حملات هوایی شناسایی کرد.
افزایش مقیاس جنایت‌های فجیعی توسط شرکت‌های هوش مصنوعی
فلدستاین گفت:«با ورود شرکت‌های هوش مصنوعی به میدان جنگ، مقیاس جنایت‌های فجیعی که طرف‌های درگیر جنگ مرتکب می‌شوند نیز به همان نسبت در حال افزایش است.»
در ژانویه امسال، پیت هگست یادداشتی صادر کرد که در آن وزارت دفاع آمریکا را موظف کرد هوش مصنوعی را در تمام بخش‌های «زنجیره کشتار» (kill chain) وارد کند.
همچنین، تدابیر حفاظتی اضافی که گروه‌های سیاست‌گذاری هوش مصنوعی معمولاً پیشنهاد می‌کنند، عمدتاً بر جلوگیری از استفاده از فناوری کاملاً خودکار متمرکز هستند، نه بر تنظیم و کنترل فناوری نیمه‌خودکاری که همین حالا برای کشتار در مقیاس وسیع مورد استفاده قرار می‌گیرد.
تهدید فوری هوش مصنوعی
در حالی که سیاست‌گذاران آمریکایی درباره تهدیدهای احتمالی آینده هوش مصنوعی بحث می‌کنند، به نظر می‌رسد تهدید فوری هوش مصنوعی یعنی گسترش مداوم همین «زنجیره‌های کشتار» حتی وارد بحث‌های مربوط به ایمنی هوش مصنوعی نشده است.
و همین‌طور قربانیان جنگ‌افروزیِ تقویت‌شده با هوش مصنوعی نیز در این بحث غایب‌اند .همان سلسله‌مراتب استعماریِ دانش و قدرت که تعیین می‌کند کدام زندگی‌ها ارزش حفاظت دارند، تعیین می‌کند رنج کدام مردم در بحث‌های مربوط به «ایمنی» و «اخلاق» هوش مصنوعی دیده و شنیده شود. در این چارچوب، بدن‌ها، خانه‌ها، مدارس، بیمارستان‌ها و زیرساخت‌های جوامع تحت سلطه به داده و «هدف» تقلیل می‌یابند، در حالی که تجربه و شهادت قربانیان اغلب نادیده گرفته می‌شود.
Feldstein, Steven. 2026. “On Artificial Intelligence in the Military Domain and the Implications for Human Rights.” Carnegie Endowment for International Peace, September 16, 2026.
Tom Lantos Human Rights Commission. 2026. “Artificial Intelligence in the Military Domain: Implications for Human Rights.” September 16, 2026.
Human Rights Watch. 2026. “Addressing Artificial Intelligence in the Military Domain.” June 14, 2026.
International Committee of the Red Cross. 2026. “Deciding under Algorithms: Artificial Intelligence and the Protection of Civilian Infrastructure in Armed Conflict.” March 12, 2026.
ICRC – IHL and the escalating conflict in the Middle East
ICRC. 2026. “Renewed call from UN Secretary-General and ICRC President to adopt rules on autonomous weapon systems.” August 25, 2026.