سربازان دولت یمن در نزدیکی جبههٔ جبل خان، غرب تعز، شنبه ۳ اکتبر ۲۰۲۶ (۱۱ مهر ۱۴۰۵) پس از نبردهای شدید گرد هم آمدند، در حالی که گزارش شده حوثی ها تلاش می‌کنند کنترل مسیر اصلی بین منطقهٔ داخلی و منطقهٔ ساحلی عدن را به دست گیرند. عکس از AFP
دوشنبه ۱۳ مهر ۱۴۰۵
امید مجد – اندیشهٔ نو: در پی تشدید دوبارهٔ درگیری‌ها در یمن و فروپاشی آرامش نسبی حاصل از آتش‌بس سال ۲۰۲۲، دولتِ مورد حمایت «جامعهٔ جهانی» اعلام کرده است که عملیات گسترده‌ای را برای بازپس‌گیری همهٔ مناطق زیر سلطهٔ جنبش انصارالله (حوثی‌ها) آغاز کرده است. به گفتهٔ مقام‌های این دولت، این عملیات نقطهٔ آغاز «نبرد آزادسازی» و تلاش برای بازگرداندن اقتدار دولت مرکزی یمن در سراسر کشور خواهد بود.
این تحول پس از هفته‌ها نبرد سنگین در جبهه‌های متعدد، به‌ویژه در ساحل دریای سرخ و اطراف شهر راهبردی تعز رخ می‌دهد. این مناطق در ماه‌های اخیر شاهد پیشروی‌های چشمگیر حوثی‌ها بوده است. رشاد العلیمی، رئیس شورای رهبری ریاست‌جمهوری یمن، در بیانیه‌ای اعلام کرده که نیروهای مسلح، امنیتی، و همهٔ یگان‌های نظامی موظف شده‌اند طبق طرحی مصوب عملیات بازپس‌گیری مناطق اشغالی را آغاز کنند.
پیشروی‌های اعلام‌شده
نیروهای دولتی یمن روز دوشنبه ۱۳ مهر اعلام کردند که کنترل منطقهٔ «ذباب» در ساحل غربی یمن و همچنین بندر «مخا» را به دست گرفته‌اند، هرچند حوثی‌ها این ادعا را رد کرده‌اند. این مناطق در نزدیکی تنگهٔ باب‌المندب قرار دارند، گذرگاهی حیاتی که دریای سرخ را به خلیج عدن متصل می‌کند و یکی از مسیرهای مهم تجارت جهانی است.
هم‌زمان، دولت یمن از آغاز عملیات «راهبردی» برای نزدیک شدن به صنعا، پایتخت زیر تسلط حوثی‌ها، خبر داده است. صنعا شهری است که از سال ۲۰۱۴ در اختیار حوثی‌ها بوده و تلاش‌های ائتلافِ زیر رهبری عربستان سعودی برای بازپس‌گیری آن تا کنون بی‌نتیجه مانده است.
طبق اعلام ارتش یمن، فقط در روز دوشنبه ۱,۷۴۷ نیروی حوثی در بیش از هزار عملیات نظامی «خنثی» شده‌اند. ماجد عبدالله النزیلی، سخنگوی ارتش، گفته است که این عملیات‌ها شامل حملهٔ هوایی، پهپادی، توپخانه‌یی، و موشکی بوده و مواضع، خطوط تدارکاتی، مراکز فرماندهی، و تجهیزات نظامی حوثی‌ها را هدف قرار داده است. این آمارها به‌طور مستقل قابل تأیید نیست.
گسترش درگیری در جبهه‌ها
در استان مأرب، یکی از مهم‌ترین جبهه‌های شمال‌شرق یمن، نیز درگیری‌ها شدت گرفته است. منابع نظامی به الجزیره گفته‌اند که نیروهای دولتی حمله به مواضع حوثی‌ها در جبههٔ «رغوان» را آغاز کرده‌اند و این حمله‌ها با یورش‌های هوایی به انبارهای مهمات و خطوط تقویت نیروهای حوثی همراه بوده است.
در استان تعز، که سال‌هاست یکی از پیچیده‌ترین جبهه‌های جنگ یمن محسوب می‌شود، حوثی‌ها با استفاده از تاکتیک‌های چریکی در مناطق روستایی اطراف شهر تلاش می‌کنند فشار بر جبههٔ ساحلی را کاهش دهند و مسیر ارتباطی تعز با بندر عدن را مسدود کنند. به گزارش الجزیره، چهار منبع امنیتی به خبرگزاری فرانسه گفته‌اند که حوثی‌ها موفق شده‌اند یکی از مسیرهای حیاتی میان تعز و عدن را قطع کنند که اهمیت راهبردی برای انتقال نیرو و تجهیزات دولت دارد.
پیامدهای منطقه‌یی و بین‌المللی
در پی فروپاشی آتش‌بس ۲۰۲۲ در ماه ژوئیه (مرداد)، بیش از ۱۰۰هزار نفر از مناطق درگیری آواره شدند. پیشروی‌های سریع حوثی‌ها در امتداد ساحل دریای سرخ و اطراف باب‌المندب نگرانی‌های بین‌المللی دربارهٔ امنیت کشتی‌رانی در این گذرگاه مهم را افزایش داده است.
افراح الزوبع، وزیر خارجهٔ دولت یمن، در پیامی در شبکهٔ اجتماعی ایکس از جامعهٔ جهانی خواسته است که برای مقابله با «شبه‌نظامیان تروریستی حوثی» حمایت بیشتری از دولت کنند و تأکید کرده که ثبات یمن «به نفع جهان» است.
از سوی دیگر، تحلیلگران نظامی معتقدند که توانمندی‌های نظامی حوثی‌ها در سال‌های اخیر افزایش یافته است. ابراهیم جلال، تحلیلگر دفاعی یمنی، گفته است که دقت پهپادها، توان موشکی، و ظرفیت‌های نظامی این گروه با حمایت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران تقویت شده است. به گفتهٔ او، پیوستن حوثی‌ها به «محور مقاومت» و نقش‌آفرینی در بحران‌های منطقه‌یی، از جمله در چارچوب تنش‌های ایران با آمریکا و اسرائیل، به جمهوری اسلامی ایران امکان داده است فشارها را از تنگهٔ هرمز به باب‌المندب منتقل کند.
موضع عربستان سعودی
عربستان سعودی، که از سال ۲۰۱۵ رهبری ائتلاف نظامی حامی دولت یمن را بر عهده دارد، اعلام کرده است که همچنان به حمایت از این دولت ادامه خواهد داد. ترکی المالکی، سخنگوی این ائتلاف، گفته است که عربستان «حق ذاتی» برای دفاع از خود دارد و حمله‌های اخیر حوثی‌ها به شهرهای آن کشور را تهدیدی جدّی می‌داند. او تأکید کرده که هدف نهایی ائتلاف پایان دادن به تهدید حوثی‌ها علیه کشتی‌رانی در دریای سرخ و باب‌المندب و بازگرداندن نهادهای دولتی یمن است.
حوثی‌ها برای چه می‌جنگند؟
حوثی‌ها (جنبش انصارالله) به دلایل سیاسی، مذهبی، و اجتماعی با دولت یمن می‌جنگند، اما جنگ یمن از سال ۲۰۱۴ به بعد به صحنه‌ای از رقابت‌های منطقه‌یی هم تبدیل شده است.
حوثی‌ها از شاخهٔ زیدی مذهب شیعه‌اند و می‌گویند هدفشان «دفاع از حقوق زیدی‌ها» و مقابله با نفوذ خارجی در یمن است. در آغاز، جنبش حوثی‌ها واکنشی به فساد دولت علی عبدالله صالح و نابرابری اقتصادی در شمال یمن بود. پس از سقوط صالح، حوثی‌ها خواستار سهم بیشتری در دولت شدند و در نهایت صنعا را تصرف کردند. حوثی‌ها از سال ۲۰۱۴ تاکنون کنترل بخش‌های بزرگی از شمال و شمال‌غرب یمن از جمله صنعا را در دست دارند.
در تحولات منطقه، جمهوری اسلامی ایران از حوثی‌ها حمایت سیاسی و نظامی می‌کند، در حالی که عربستان سعودی از دولت رسمی یمن پشتیبانی می‌کند. به این ترتیب، این جنگ در عمل به نبرد نیابتی جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی و دیگر بازیگران منطقه‌یی و بین‌المللی تبدیل شده است.
دولت رسمی یمن
دولت رسمی یمن، که از سال ۲۰۱۵ در برابر جنبش حوثی‌ها می‌جنگد، مورد حمایت ائتلاف نظامی به رهبری عربستان سعودی است و از نظر سیاسی و دیپلماتیک، سازمان ملل متحد و بیشتر کشورهای «غربی» (از جمله آمریکا و بریتانیا و فرانسه، و عربی آن را دولت قانونی یمن می‌شناسند.
امارات متحده عربی در ابتدا عضو فعال این ائتلاف بود، ولی اکنون بیشتر از نیروهای جنوبی و شبه‌نظامیان محلی حمایت می‌کند. اتحادیهٔ عرب و شورای همکاری خلیج فارس نیز از دولت یمن در برابر حوثی‌ها حمایت سیاسی و مالی می‌کند. همان‌طور که گفته شد، در مقابل، حوثی‌ها عمدتاً از حمایت سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی ایران برخوردارند.
دولت یمن و نیروهای متحدش بیشتر در جنوب و شرق کشور، به‌ویژه در عدن، تعز، و مأرب مستقرند.
چشم‌انداز آینده
با توجه به شدت گرفتن درگیری‌ها در جبهه‌های متعدد و اعلام عملیات گستردهٔ دولت یمن، به نظر می‌رسد این کشور وارد مرحله‌ای تازه از جنگی طولانی شده است که پیامدهای انسانی، امنیتی، و ژئوپلیتیکی آن به فراتر از مرزهای یمن گسترش خواهد یافت. در حالی که دولت یمن تلاش می‌کند ابتکار عمل را در میدان نبرد به دست گیرد، توانمندی‌های نظامی حوثی‌ها و حمایت خارجی از این گروه نشان می‌دهد که مسیر پیش رو دشوار و پُرهزینه خواهد بود.
با استفاده از گزارش الجزیره