از ابتدای سال ۲۰۲۶ دستکم ۱۲ کولبر بر اثر تیراندازی نیروهای مرزبانی یا سپاه پاسداران کشته شدهاند. (تصوير تزيينی است)
یکشنبه ۵ مهر ۱۴۰۵
چهار کارشناس مستقل سازمان ملل متحد با ابراز نگرانی از کشته شدن کولبَران کُرد و سوختبَران بلوچ در مناطق مرزی ایران از مقامهای جمهوری اسلامی ایران خواستهاند به استفاده از نیروی مرگبار علیه این گروهها پایان دهند. این کارشناسان خواستار تحقیق مستقل دربارهٔ همهٔ موارد مرگ ناشی از اقدامات نیروهای امنیتی ایران شدهاند. بیانیهٔ این کارشناسان روز ۱ مهر ۱۴۰۵ (۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶) منتشر شده است.
بر اساس اطلاعاتی که به کارشناسان سازمان ملل متحد رسیده، از ابتدای سال ۲۰۲۶ دستکم ۱۲ کولبر بر اثر تیراندازی نیروهای مرزبانی یا سپاه پاسداران کشته شدهاند. در دو ماه منتهی به انتشار بیانیه نیز گزارشهایی دربارهٔ کشته شدن هفت کولبر بر اثر تیراندازی مستقیم، در مواردی از فاصلهٔ نزدیک و بدون هشدار قبلی، به دست آنان رسیده است. کارشناسان افزودهاند چند تن از قربانیان هنگام تیراندازی حتی باری همراه نداشتهاند.
در بیانیه بهطور مشخص به پروندهٔ «ماده کرمانی»، ۴۴ساله، اشاره شده است. بنا بر اطلاعات ارائهشده به کارشناسان، او روز ۲۸ ژوئیه (۶ مرداد) از خانهاش در مریوان خارج شد و بازنگشت. خانوادهاش ابتدا با این توضیح روبهرو شدند که او بر اثر سقوط در بلندیهای مرزی جان باخته است، اما مطابق گزارش کارشناسان، اسناد پزشکی قانونی از اصابت گلوله به سر حکایت داشته است. مورد دیگر «میلاد تاباد»، ۲۸ساله، است که در ۱۸ اوت ۲۰۲۶ (۲۷ مرداد ۱۴۰۵)، نزدیک به یک سال پس از اصابت گلوله به سر، جان باخت. او ماهها در بخش مراقبتهای ویژه بستری بود و خانوادهاش بهدلیل هزینههای درمان ناچار شده بودند مراقبت از او را در خانه ادامه دهند.
کارشناسان سازمان ملل متحد تأکید کردهاند حتی اگر فردی مظنون به انتقال کالا برخلاف مقررات گمرکی باشد، این رفتار بهخودیخود تهدیدی فوری علیه جان دیگران ایجاد نمیکند و نمیتواند توجیهکنندهٔ استفاده از سلاح گرم باشد. آنان کولبران و سوختبران را از محرومترین گروههای اقتصادی ایران توصیف کردهاند که بهعلت نبود فرصتهای معیشتی دیگر، برای تأمین زندگی خانوادههایشان به حمل کالا و سوخت در مناطق مرزی روی میآورند.
در بخش مربوط به بلوچستان، کارشناسان گفتهاند دستکم ۱۳ سوختبر بلوچ از ژانویه تا اوت ۲۰۲۶ در ارتباط با تیراندازی، تعقیبوگریز، و دیگر اقدامات نیروهای نظامی و امنیتی جان باختهاند. در عین حال، مقامهای ایران آمار رسمی دربارهٔ شمار کشتهشدگان کولبر و سوختبر منتشر نمیکنند و ثبت این موارد عمدتاً بر عهدهٔ خانوادهها و نهادهای مدنی باقی مانده است. به همین دلیل، ارقام مطرحشده در بیانیهٔ کارشناسان سازمان ملل متحد بر پایهٔ گزارشهای دریافتی کارشناسان است و نه آمار رسمی دولتی.
چهار امضاکنندهٔ این گزارش عبارتاند از مای ساتو، گزارشگر ویژهٔ وضع حقوق بشر در ایران؛ موریس تیدبال-بینز، گزارشگر ویژهٔ اعدامهای فراقضایی، خودسرانه، یا شتابزده؛ النا کارولینا دیاز گالان، گزارشگر ویژهٔ فقر شدید و حقوق بشر؛ و نیکولا لورا، گزارشگر ویژهٔ مسائل اقلیتها.
این نگرانی تازه نیست. در گزارشهای پیشین سازمان ملل متحد نیز دربارهٔ استفادهٔ نامتناسب از نیروی مرگبار علیه کولبران و سوختبران هشدار داده شده بود. برای نمونه، در یکی از گزارشهای سازمان ملل متحد دربارهٔ وضع حقوق بشر در ایران به تداوم استفاده از نیروی کُشنده در مناطق مرزی علیه کولبران کُرد و سوختبران بلوچ اشاره شده بود.
بیانیهٔ تازهٔ کارشناسان سازمان ملل متحد تأکید دارد که هر مورد مرگ دولت ایران را موظف به انجام تحقیق سریع، مستقل، و بیطرفانه میکند و خانوادهٔ قربانیان حق اطلاع از حقیقت، پاسخخواهی، و جبران خسارت دارند. آنان همچنین گفتهاند ساکنان این مناطق باید به فرصتهای معیشتیای دسترسی داشته باشند که آنان را «در خط آتش» قرار ندهد.
از اخبار روز