(تصویر تزیینی است.)
جمعه ۳ مهر ۱۴۰۵
به گزارش مجلهٔ تایم، بررسی روندهای بینالمللی در پروندههای بزرگ صلح نشان میدهد که حضور زنان در فرایندهای دیپلماتیک و میزهای مذاکره با افول روبهرو شده و این موضوع عقبگردی آشکار در دستاوردهای دهههای اخیر سازمان ملل متحد است.
کریستال داونینگ، مدیر پروژه جنسیت و درگیری در گروه بینالمللی بحران، در این گزارش مینویسد پس از پایان جنگ سرد روندی تدریجی برای مشارکت دادن زنان در مذاکرات صلح و بازسازی پس از جنگ شکل گرفته بود، اما این الگو اکنون با مقاومت جناحهای محافظهکار، فرماندهان نظامی، و ساختارهای سنتی قدرت متوقف شده است.
در اقدامات اخیر بینالمللی، از جمله در مذاکرات صلح سودان و گفتوگوهای آتشبس در غرب آسیا، هیئتهای شرکتکننده اغلب ساختاری کاملاً مردانه داشتهاند. در حالی که در توافق صلح کلمبیا، حدود یک دهه پیش، حضور فعال گروههای جامعهٔ مدنی و زنان در تدوین برنامههای اصلاحات و پاسخگویی دربارهٔ خشونتهای جنسی دوران جنگ الگویی موفق ارزیابی میشد.
در این گزارش آمده است که هیچیک از ۱۳ توافق آتشبسی که در سال ۲۰۲۵ به دست آمد حاوی بندی دربارهٔ منع خشونتهای جنسی نبود. همچنین، بنبستهای نظامی دیپلماتها را بهسوی «صلح حداقلی» سوق داده است که در آن تمرکز تنها روی متوقف کردن درگیری میان رهبران نظامی است و مسائلی نظیر پایداری اجتماعی، تنوع جنسیتی، و بازخواست حقوقی نادیده گرفته میشود. علاوه بر این، تغییر جهتهای سیاسی در برخی دولتهای غربی نیز به این روند دامن زده است.
در سودان، با گذشت بیش از سه سال از جنگ داخلی، تلاشها برای جلب مشارکت مدنی راه به جایی نبرده است. دیپلماتهای درگیر در روند گفتوگوها میگویند طرفهای درگیر، یعنی ارتش و نیروهای پشتیبانی سریع، مسائل مربوط به پاسخگویی و بازخواست در قبال خشونت جنسی را خط قرمز خودشان میدانند و حاضر به پذیرش این مطالبات نیستند.
در سوریه، پس از تغییرات سیاسی اخیر نیز وضعی مشابه در حال شکلگیری است. دولت احمد الشرع بازسازی امنیتی و ثبات فوری را در اولویت قرار داده و موضوع حضور زنان در ساختار تصمیمگیری حاشیهیی شده است. در پارلمان تازهٔ آن کشور زنان فقط ۲۲ کرسی از ۲۰۷ کرسی را به دست آوردهاند که کمتر از حدنصابهای توصیهشدهٔ نهادهای بینالمللی است.
با وجود کنار گذاشته شدن زنان از دیپلماسی در ردههای بالا، آنان در میدان عمل نقشی مهم دارند. نمونهٔ بارز آن در اتاقهای پاسخ اضطراری در سودان دیده میشود که شبکههای زنان با سازماندهی امور درمانی، توزیع غذا، و حلوفصل مناقشات محلی ارتباطات حیاتی را در مناطق جنگزده حفظ کردهاند.
اما صلح پایدار محدود به توافق طرفهای مسلح نیست و بیتوجهی میانجیها به ارتباط با ساختارهای محلی و نادیده گرفتن گروههای جامعهٔ مدنی پایداری هرگونه توافق آتشبس را در درازمدت شکننده میکند.
از کانال تلگرام اصل۲۰