یکشنبه ۲۹ شهریور ۱۴۰۵
به گفته وزیر آموزش‌وپرورش مدارس حضوری است؛ اما اگر دوباره مجازی شد، تکلیف خانواده‌ها و معلمان چیست؟
با توجه به تجربه سال گذشته و احتمال تکرار شرایطی که می‌تواند آموزش حضوری مدارس را با اختلال مواجه کند، از جمله کمبود انرژی، شیوع بیماری‌های فصلی مانند آنفلوآنزا، شرایط ناشی از جنگ و سایر بحران‌های احتمالی، موضوع مجازی شدن مدارس بار دیگر مورد توجه خانواده‌ها قرار گرفته است.
اگرچه وزیر آموزش‌وپرورش اعلام کرده است که مدارس به‌صورت حضوری فعالیت خواهند کرد، اما شرایط موجود و تجربه سال گذشته نشان می‌دهد که نمی‌توان احتمال تغییر شرایط و ضرورت تصمیم‌گیری‌های مقطعی را نادیده گرفت.
به همین دلیل، هدف از طرح این موضوع، پیش‌بینی قطعی مجازی شدن مدارس نیست؛ بلکه هشدار و درخواست برای آمادگی قبلی است تا اگر به هر دلیل آموزش حضوری در بخشی از سال تحصیلی امکان‌پذیر نبود، خانواده‌ها و معلمان دوباره با مشکلات و هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده مواجه نشوند.
یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها، نبود دسترسی برابر دانش‌آموزان به تلفن همراه، تبلت، رایانه و اینترنت است.
بسیاری از خانواده‌های کم‌درآمد، به‌ویژه خانواده‌های کارگری و ساکنان مناطق محروم، توانایی تهیه تجهیزات الکترونیکی مناسب و پرداخت مداوم هزینه اینترنت را ندارند.
این مشکل در خانواده‌هایی که چند دانش‌آموز دارند، بسیار جدی‌تر است. اگر دو یا سه فرزند یک خانواده در ساعت‌های مشابه کلاس مجازی داشته باشند، داشتن یک تلفن همراه نمی‌تواند پاسخگوی نیاز همه آنها باشد. با توجه به افزایش قیمت تجهیزات الکترونیکی، خرید چند دستگاه برای یک خانواده می‌تواند هزینه‌ای سنگین و خارج از توان بسیاری از خانواده‌ها باشد.
معلمان نیز نباید از این مسئله نادیده گرفته شوند. در صورت مجازی شدن آموزش، بخش قابل توجهی از بار تأمین تلفن همراه، رایانه، اینترنت و سایر تجهیزات مورد نیاز تدریس بر دوش خود معلمان قرار می‌گیرد؛ معلمانی که بسیاری از آنها با حقوق و مزایای محدود زندگی می‌کنند.
اگر تلفن همراه یا رایانه یک معلم در اثر استفاده مداوم برای آموزش نیاز به تعمیر یا تعویض داشته باشد، آیا قرار است تمام هزینه آن را شخص معلم پرداخت کند؟ آیا برای هزینه اینترنت و استهلاک تجهیزات، سازوکار مشخصی وجود دارد؟
از سوی دیگر، خانواده‌ها برای آموزش حضوری فرزندان خود هزینه‌های مختلفی پرداخت می‌کنند؛ از جمله هزینه سرویس رفت‌وآمد، لباس و فرم مدرسه و در برخی موارد شهریه (در مدارس غیردولتی وهمچنین مدارس دولتی ). اگر در مقطعی از سال آموزش حضوری متوقف و مدارس مجازی شوند، تکلیف هزینه خدماتی که دیگر ارائه نمی‌شوند، چه خواهد بود؟
به همین دلیل، انتظار می‌رود وزارت آموزش‌وپرورش نه پس از وقوع بحران، بلکه پیش از آن، سازوکار مشخصی برای چنین شرایطی پیش‌بینی و اعلام کند.
مشخصاً لازم است پاسخ روشنی برای این پرسش‌ها وجود داشته باشد:
۱. اگر به هر دلیل بخشی از آموزش‌ها مجازی شد، برای دانش‌آموزانی که تلفن همراه، تبلت یا رایانه ندارند چه راهکاری وجود دارد؟
۲. برای خانواده‌هایی که چند فرزند دانش‌آموز دارند و امکان تهیه چند دستگاه را ندارند، چه تمهیدی اندیشیده شده است؟
۳. آیا اینترنت مورد نیاز دانش‌آموزان و معلمان در صورت مجازی شدن آموزش، رایگان یا با یارانه مناسب تأمین خواهد شد؟
۴. هزینه خرید، تعمیر، نگهداری و استهلاک تجهیزات مورد استفاده معلمان بر عهده چه نهادی خواهد بود؟
۵. اگر آموزش حضوری متوقف شود، تکلیف هزینه‌هایی که خانواده‌ها بابت سرویس مدارس و سایر خدمات حضوری پرداخت کرده‌اند، چه خواهد بود؟
۶. برای جلوگیری از عمیق‌تر شدن شکاف آموزشی میان دانش‌آموزان پردرآمد و فقیر چه برنامه‌ای وجود دارد؟
۷. برای دانش‌آموزانی که به دلیل نداشتن امکانات فنی قادر به حضور منظم در کلاس‌های مجازی نیستند، چه سازوکاری برای جبران عقب‌ماندگی آموزشی پیش‌بینی شده است؟
۸. آیا آموزش‌وپرورش برای مناطق محروم و خانواده‌های فقیر، پیشاپیش تجهیزات و امکانات جایگزین در نظر گرفته است یا قرار است این اقدامات پس از بروز مشکل انجام شود؟
حضوری بودن مدارس، خبر خوبی برای خانواده‌ها و دانش‌آموزان است؛ اما آمادگی برای شرایط اضطراری نیز بخشی از مسئولیت مدیریت آموزشی کشور است.
تجربه سال گذشته نشان داد که شرایط ممکن است در مدت کوتاهی تغییر کند. بنابراین طرح این پرسش‌ها به معنای مخالفت با آموزش حضوری یا پیش‌بینی قطعی تعطیلی مدارس نیست؛ بلکه تلاشی است برای اینکه اگر شرایط اضطراری بار دیگر آموزش حضوری را با مشکل مواجه کرد، خانواده‌های کم‌درآمد، دانش‌آموزان محروم و معلمان، هزینه بی‌برنامگی را پرداخت نکنند.
آموزش حق همه کودکان است و نباید دسترسی به تلفن همراه، اینترنت یا توان مالی خانواده، تعیین‌کننده کیفیت و امکان برخورداری از آموزش باشد.
انتظار می‌رود وزارت آموزش‌وپرورش، حتی در شرایطی که مدارس حضوری هستند، سناریوی اضطراری آموزش مجازی را از هم‌اکنون آماده، شفاف و اعلام کند تا در صورت بروز هرگونه بحران، تصمیم‌گیری‌ها بدون تحمیل هزینه و فشار مضاعف بر خانواده‌ها و معلمان انجام شود.
انجمن یاری کودکان در معرض خطر
شهریور ۱۴۰۵