دُبی. عکس از AP Photo
جمعه ۶ شهریور ۱۴۰۵
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، هنگام اعلام آنچه «روز سرنوشتساز» نامیده بود بهروشنی گفت که ایالات متحد آمریکا دیگر در برابر کشورهایی که از فعالیتهای اقتصادی ایران حمایت میکنند چشمپوشی نخواهد کرد.
با این حال، به گزارش روزنامه آمریکایی وال استریت ژورنال، گشتی در دُبی نشان میدهد که این فعالیتها همچنان در برابر چشم همگان ادامه دارد.
بر پایهٔ گزارش این روزنامه، فعالیتهای تجاری ایران در پایتخت تجاری امارات متحدهٔ عربی ریشههایی عمیق و سودآور برای هر دو طرف دارد و با وجود هشدارهای آمریکا همچنان رونق خودش را حفظ کرده است، چنانکه بانکهای ایرانی در نقاط مختلف دُبی این هفته همچنان باز بودند. از جملهٔ آنها شعبهٔ چندطبقه بانک ملی ایران در بخش قدیمی شهر است.
اسکات بسنت مشخصاً خواستار بسته شدن همهٔ شعب بانک ملی ایران شده بود. با این حال، پس از اعلام این موضع، حدود ۱۲ کارمند باجه همچنان به مشتریان فارسیزبان که برای انجام امور بانکی به این شعبه مراجعه میکنند خدمات ارائه میدهند. فضای روشن این شعبه با نقاشیهای دیواری و کاشیکاریهایی با مضامین ایرانی تزئین شده است.
بانک ملی از سال ۱۹۶۹، یعنی پیش از تشکیل رسمی امارات متحده عربی، در آن کشور فعالیت میکند و اکنون دو شعبه در دبی دارد. نخستین شعبه این بانک را حاکم دبی افتتاح کرده بود. کارکنان ایرانی شعبه واقع در بخش قدیمی شهر گفتند تا کنون هیچ اطلاعیهای دربارهٔ تعطیلی دریافت نکردهاند و در صورت صادر نشدن چنین دستوری، به فعالیت ادامه خواهند داد.
ایرانیان ساکن دبی به روزنامهٔ آمریکایی گفتند که در صورت تعطیلی بانکها، در حال برنامهریزی برای یافتن راههای جایگزین انتقال پول به ایران و دریافت پول از این کشورند. یکی از این روشها نظام سنّتی «حواله» است که قدمتی چندصدساله دارد و به افراد اجازه میدهد صرفاً بر پایهٔ اعتماد پول را از نقطهای به نقطه دیگر منتقل کنند. در این روش، پول نزد یک صراف یا واسطه در یک مکان سپرده میشود و معادل آن در ایران را واسطه دیگری پرداخت میکند و دو طرف بعداً حسابهایشان را تسویه میکنند.
به گزارش روزنامهٔ آمریکایی وال استریت ژورنال، تا کنون نیازی به استفاده از این روشها پیش نیامده است. در واقع، ایرانیان در نقاط مختلف دبی میگویند شرایط از اوایل بهار حتی بهتر شده است. در آن زمان امارات متحده عربی سرکوب گستردهای را علیه ایرانیان حاضر در این کشور آغاز کرد، یک بیمارستان و باشگاه اجتماعی ایرانیان را تعطیل کرد، ورود یا حتی ترانزیت دارندگان گذرنامه ایرانی را برای مدتی ممنوع کرد، و روادید برخی ایرانیان، از جمله عدهای از ساکنان بلندمدت کشور را که در آن زمان در خارج از امارات بودند لغو کرد.
لغو گستردهٔ روادیدها، که هیچگاه بهطور رسمی اعلام نشد، ظاهراً دیگر ادامه ندارد و به گفتهٔ ایرانیان، برخی روادیدها نیز دوباره معتبر شدهاند. بیمارستان ایرانیان و باشگاه ایرانیان همچنان تعطیلاند، اما دامنهٔ این تعطیلیها گسترش نیافته است.
شرکتهای هواپیمایی ایرانی همچنان پروازهای مستقیم و منظم میان ایران و امارات دارند. شرکتهای هواپیمایی بزرگ امارات، از جمله امارات و فلای دُبی، اکنون پرواز مستقیم به ایران ندارند، هرچند برخی پروازهای آنها از حریم هوایی ایران عبور میکند.
در رستورانها و کافههای ایرانی بخش قدیمی دبی، ایرانیان در کنار مشتریان اماراتی به زبان عربی گفتوگو میکنند. نمای بیرونی یکی از رستورانها با تصاویر بزرگ حاکمان امارات و دهها پرچم امارات پوشانده شده است.
ایرانیان ساکن دبی از وخیمتر شدن شرایط اقتصادی در کشورهای حاشیه خلیج فارس مانند امارات، همزمان با طولانیتر شدن جنگ، نگراناند. آنها بیم آن را دارند که شغلشان را از دست بدهند و مجبور شوند به ایران بازگردند. برخی نیز پیشاپیش امارات را به مقصد کشورهای ثالث ترک کردهاند.
ادامهٔ فعالیتهای تجاری ایران در دبی با مواضع رسمی امارات و آمریکا در تضاد است. وزارت خارجه امارات هفته گذشته اعلام کرد که تجارت، مبادلات تجاری، و تراکنشهای مالی با ایران را متوقف خواهد کرد.
این اقدام پس از هفتهها فشار آمریکا بر امارات برای برخورد با این روابط صورت گرفت و پیش از آغاز کارزار بسنت انجام شد؛ کارزاری که در آن وزیر خزانهداری آمریکا بهطور مشخص از کشورهایی که به پروازهای ایرانی اجازه فعالیت میدهند انتقاد کرده بود.
اسکات بسنت گفت: «دیگر قابل قبول نیست که در فضای خاکستری این درگیری فعالیت شود. این اقدامات خطر تحریمهای ثانویه را برای هر کسی که آنقدر نادان باشد که به تجارت با این حکومت ادامه دهد افزایش میدهد.»
وزارت خزانهداری آمریکا و وزارت خارجه امارات به درخواستها برای اظهارنظر درباره ادامه فعالیتهای تجاری ایران پاسخ ندادند. یک مقام کاخ سفید نیز گفت دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، همچنان با شرکایشان در منطقه همکاری میکند تا اقتصاد ایران را زیر فشار قرار دهد.
دشواری جداسازی اقتصاد ایران و امارات
قطع پیوندهای اقتصادی میان ایران و امارات کار سادهای نیست. دو فرهنگ که تنها با آبهای باریک خلیج فارس از یکدیگر جدا شدهاند، روابطی چندصدساله دارند.
بسیاری از اماراتیها ریشههای ایرانی دارند. صدها هزار ایرانی از طبقات مختلف اجتماعی در امارات ساکن شدهاند. آنها از دسترسی به سرمایه جهانی و آزادیهایی بهره میبرند که در جمهوری اسلامی ممنوع است و در مقابل، میلیاردها دلار سرمایه ایرانی را وارد اقتصاد امارات میکنند.
این روابط حتی با وجود آنکه ایران در جریان جنگ بیش از دوهزار و ۸۰۰ پهپاد و موشک بهسمت امارات شلیک کرد همچنان ادامه یافته است. رقمی بسیار بیشتر از حملههایی که ایران به هر کشور دیگری، از جمله اسرائیل، کرد. هدف جمهوری اسلامی از این حملهها افزایش هزینهٔ اقتصادی جهانی جنگ و کاستن از شدت حملهها علیه خودش بود.
نیل کوئیلیام، پژوهشگر ارشد وابسته به اندیشکده روابط بینالملل چتمهاوس در لندن میگوید: «اقتصاد کشورهای عربی خلیج فارس آنقدر با اقتصاد ایران درهمتنیده و یکپارچه است که نمیتوان تجارت و فعالیت اقتصادی را یکشبه قطع کرد.»
او افزود: «امارات و بهویژه دبی همیشه توانستهاند حتی در شرایط اعمال فشار حداکثری به تجارت خود ادامه دهند. قطع این تجارت اساسا به معنای آسیب زدن به خودشان است.»
بر اساس جدیدترین دادههای سازمان تجارت جهانی، در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۸میلیارد دلار تجارت میان امارات و ایران انجام شده است.
گزارش از یورونیوز