جمعه ۳۰ مرداد ۱۴۰۵
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، روز پنجشنبه ۲۹ مرداد گفت طرح واشینگتن برای تشدید شدید تحریمهای اقتصادی علیه ایران با هدف «سرنگونی» حکومت جمهوری اسلامی دنبال میشود و آن را «بزرگترین انزوای اقتصادی هماهنگشده در تاریخ جهان» خواند. او همچنین به متحدان آمریکا هشدار داد که در اجرای این طرح باید میان «همراهی با آمریکا یا قرار گرفتن در برابر آن» یکی را انتخاب کنند.
بسنت در گفتوگو با شبکه سیانبیسی گفت: «این طرح در ایران جواب خواهد داد و ما این رژیم را سرنگون خواهیم کرد.»
او افزود: «این بزرگترین انزوای اقتصادی هماهنگشده در تاریخ جهان خواهد بود.»
در این اظهارات، بسنت، یکی از بالاترین مقامهای دولت ایالات متحده، «سرنگونی» حکومت جمهوری اسلامی را صراحتاً بهعنوان هدف سیاست دولت آمریکا در قبال ایران اعلام کرده است.
اظهارات بسنت یک روز پس از آن مطرح شد که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، از آغاز آنچه «خردکنندهترین عملیات اقتصادی که تاکنون علیه هر کشوری انجام شده» خواند، خبر داد و تهدید کرد کشورهایی که به ایران «راه نجات» اقتصادی بدهند نیز با پیامدهای سنگین اقتصادی روبهرو خواهند شد. ترامپ این کارزار را «جنگ اقتصادی و انزوا در مقیاسی بیسابقه» توصیف کرده بود.
بسنت: فشار اقتصادی میتواند جایگزین جنگ گسترده شود
وزیر خزانهداری آمریکا گفت تشدید فشار اقتصادی علیه ایران میتواند احتمال ازسرگیری یک عملیات نظامی گسترده را کاهش دهد.
بسنت گفت: «اگر ما حداکثر فشار اقتصادی را اعمال کنیم، به احتمال زیاد دیگر شاهد ازسرگیری یک عملیات نظامی گسترده نخواهیم بود؛ اما تأکید میکنم که این وضعیت مربوط به حالا است.»
او به این ترتیب فشار اقتصادی را ابزار اصلی مرحله کنونی سیاست واشینگتن در برابر تهران معرفی کرد؛ رویکردی که در کنار محاصره دریایی و فشار بر صادرات نفت ایران دنبال میشود. رویترز نیز گزارش داده است که دولت ترامپ در حال آمادهسازی شدیدترین تحریمهای تاریخ علیه ایران است و جزئیات اقدامات جدید قرار است در نشست خبری بسنت در روز دوشنبه اعلام شود.
بسنت گفت در نشست خبری روز دوشنبه ۲۴ اوت جزئیات بیشتری درباره اقداماتی که دولت آمریکا قرار است علیه ایران انجام دهد، ارائه خواهد کرد.
او پیشتر نیز گفته بود واشینگتن در حال آمادهسازی اقداماتی است که از نظر میزان انزوای اقتصادی یک کشور سابقهای بیسابقه خواهد داشت. بسنت ۱۳ اوت نیز از اقداماتی «هرگز دیدهنشده» علیه ایران خبر داده بود.
«یا با ما هستید یا علیه ما»
بسنت در بخش دیگری از سخنان خود، متحدان آمریکا را مستقیماً تحت فشار قرار داد تا در اجرای طرح جدید واشینگتن علیه ایران همراه شوند.
او گفت: «این بزرگترین انزوای اقتصادی هماهنگشده در تاریخ جهان خواهد بود» و افزود پیام آمریکا به متحدانش این است: «یا با ما هستید یا علیه ما.» تکرار شعار بوش و بازسازی فضای پس از حملات ۱۱ سپتامبر.
این هشدار در حالی مطرح شده که کارزار جدید آمریکا تنها ایران را هدف نمیگیرد، بلکه کشورها و شرکتهایی را نیز که به تجارت با تهران ادامه دهند، در معرض تحریمهای ثانویه و دیگر اقدامات تنبیهی واشینگتن قرار میدهد. ترامپ نیز در پیام خود هشدار داده بود هر کشوری که به مؤسسات مالی، شرکتها، فرودگاهها یا نهادهای دولتی خود اجازه دهد به ایران کمک کنند، با «پیامدهای اقتصادی بسیار سنگین» روبهرو خواهد شد.
فشار ویژه بر چین
در میان شرکای تجاری ایران، چین در کانون توجه واشینگتن قرار دارد. بسنت در پاسخ به پرسشی درباره احتمال اعمال فشار آمریکا بر پکن گفت بسیاری از گفتوگوها «بهتر است در خفا انجام شوند»، اما همزمان از چین خواست با طرح آمریکا همراه شود.
او گفت واشینگتن اطمینان دارد همه کشورها خواهان بازگشایی تنگه هرمز و کاهش دوباره قیمت انرژی هستند و با اشاره به وابستگی چین به انرژی خلیج فارس افزود که همراه شدن پکن با این برنامه میتواند به نفع خود چین باشد.
چین اهمیت ویژهای در شبکه اقتصادی ایران دارد و بر اساس گزارشهای جدید، بخش عمده نفت صادراتی ایران به این کشور میرود. رویترز گزارش داده است که حدود ۸۰ درصد صادرات نفت ایران راهی چین میشود؛ به همین دلیل فشار بر پالایشگاهها، شرکتها و شبکههای مالی چینی میتواند یکی از مؤثرترین ابزارهای واشینگتن برای محدود کردن درآمدهای نفتی تهران باشد.
بسنت در عین حال از تهدید مستقیم پکن با تحریمهای جدید خودداری کرد و تأکید کرد که برخی گفتوگوها بهتر است پشت درهای بسته انجام شود. با این حال، پیام کلی او روشن بود: واشینگتن انتظار دارد چین در اجرای طرح انزوای اقتصادی ایران همراه شود.
چین تنها کشوری نیست که میتواند تحت فشار آمریکا قرار گیرد. امارات متحده عربی، ترکیه، روسیه، عراق و هند نیز از شرکای مهم تجاری ایران هستند و میزان وابستگی آنها به تجارت، انرژی و مبادلات مالی با تهران متفاوت است. در چنین شرایطی، تهدید ترامپ و بسنت میتواند فشار آمریکا را از تحریم مستقیم ایران به شبکه کشورهایی گسترش دهد که برای تهران مسیرهای تجارت، انتقال پول یا تأمین کالا فراهم میکنند.
واکنش تهران: «پیشاپیش شکست خورده است»
وزارت خارجه جمهوری اسلامی در واکنش به طرح جدید آمریکا، تشدید تحریمها را «اعتراف صریح به ارتکاب جنایت علیه بشریت» خواند و گفت این سیاست «پیشاپیش آزموده شده و شکست خورده است».
در بیانیه وزارت خارجه آمده است که جمهوری اسلامی «در دفاع از امنیت و منافع ملی خود و مقابله با هجمهها و فشارهای نظامی، اقتصادی، سیاسی و روانی آمریکا ثابتقدم و مصمم است».
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز در واکنش به اظهارات ترامپ این طرح را محکوم کرد و آن را اعتراف آمریکا به آنچه تهران «جنایت علیه بشریت» میخواند، دانست.
در مقابل، عبدالناصر همتی، رئیس بانک مرکزی ایران، ساعاتی پیش از انتشار این بیانیه تأیید کرد که صادرات نفت ایران در حال حاضر متوقف شده است. او همچنین گفت آمریکا ذخایر و داراییهای ایران را مسدود کرده و امکان دسترسی ایران به آنها وجود ندارد.
این اظهارات از آن جهت اهمیت دارد که فشار اقتصادی جدید آمریکا در شرایطی مطرح میشود که واشینگتن همزمان تلاش دارد مسیرهای اصلی درآمد ارزی جمهوری اسلامی، بهویژه صادرات نفت، را محدود کند.
ونس: فشار اقتصادی «مؤثرترین ابزار» است
پس از ترامپ و بسنت، جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا، نیز از ادامه همین رویکرد دفاع کرد و گفت فشار اقتصادی «مؤثرترین ابزاری» است که واشینگتن برای اعمال فشار بر حکومت ایران در اختیار دارد.
ونس در پادکست «کلی تراویس اند باک سکستون» گفت میان دو کشور نوعی «تعامل ظریف» وجود دارد: «ما به آنها فشار اقتصادی وارد میکنیم، آنها نیز سعی میکنند به ما فشار اقتصادی وارد کنند. اما آنچه در چند هفته گذشته واقعیت داشته این است که آنها فشار بسیار بیشتری نسبت به ما متحمل شدهاند.»
او گفت آمریکا این روند را ادامه خواهد داد، زیرا دولت ترامپ معتقد است این مسیر «بهترین راه برای دستیابی نهایی به هدف نهایی» است.
اظهارات ونس با موضع بسنت همراستا است: دولت ترامپ در شرایط فعلی، تشدید فشار اقتصادی را نه صرفاً ابزاری برای وادار کردن تهران به مذاکره، بلکه بخشی از راهبردی برای تضعیف و در نهایت تغییر وضعیت سیاسی جمهوری اسلامی معرفی میکند. ونس پیشتر نیز گفته بود دولت آمریکا مجموعهای از ابزارهای دیپلماتیک، نظامی و اقتصادی را بهصورت گزینشی و راهبردی علیه ایران به کار میگیرد.
مرحله تازه فشار بر جمهوری اسلامی
اظهارات بسنت، ونس و ترامپ در فاصلهای کوتاه، از تغییر تمرکز واشینگتن در مرحله کنونی رویارویی با جمهوری اسلامی حکایت دارد: فشار اقتصادی قرار است در کنار محاصره دریایی و کنترل مسیرهای صادرات نفت، به ابزار اصلی برای تشدید فشار بر تهران تبدیل شود.
در حالی که ترامپ روز چهارشنبه از «خردکنندهترین عملیات اقتصادی» علیه جمهوری اسلامی خبر داده بود، بسنت یک روز بعد هدف این عملیات را صریحتر بیان کرد و گفت واشینگتن با تشدید تحریمها به دنبال «سرنگونی» حکومت جمهوری اسلامی است.
جزئیات بسته جدید تحریمها هنوز اعلام نشده است، اما دولت آمریکا از اقداماتی بیسابقه برای قطع مسیرهای مالی و تجاری ایران سخن گفته است. هدف این اقدامات، بر اساس اظهارات مقامهای آمریکایی، محدود کردن فروش نفت، انتقال درآمدهای نفتی، دسترسی ایران به شبکه مالی بینالمللی و تجارت با کشورهایی است که همچنان با تهران همکاری میکنند.
بسنت قرار است روز دوشنبه جزئیات این اقدامات را اعلام کند؛ اقدامی که میتواند مشخص کند هشدارهای دولت ترامپ تا چه اندازه به تحریمهای جدید علیه ایران و تا چه اندازه به فشار مستقیم بر شرکای تجاری تهران، بهویژه چین، تبدیل خواهد شد.
اخبار روز