(تصویر آرشیوی است.)
سهشنبه ۲۷ مرداد ۱۴۰۵
م. حامد – اندیشهٔ نو: با پایان یافتن رسمی دورهٔ ۶۰روزهٔ برای مذاکره میان آمریکا و جمهوری اسلامی ایران که در تفاهمنامهٔ اسلامآباد میان رؤسای جمهور دو کشور امضا شده بود، حالا مقامهای ارشد نظامی و سیاسی جمهوری اسلامی نشانههایی از تغییر رویکرد بهسمت بهاصطلاح بازدارندگی تهاجمی بروز دادهاند که در میانهٔ تنشهای فزاینده بر سر کنترل تنگهٔ هرمز، پیامدهای منطقهیی و بینالمللی چشمگیری دارد.
تندتر شدن لحن نظامیان سپاه پاسداران
سرتیپ یدالله جوانی، رئیس دفتر سیاسی سپاه پاسداران، در گفتوگو با تلویزیون دولتی ایران اعلام کرد که نیروهای سپاه «آمادهاند هر اقدامی که لازم باشد برای دفاع از کشور بکنند». او تأکید کرد که اگرچه اقدامات ایران تا کنون «دفاعی» بوده، اما این رویکرد «ممکن است جنبهٔ تهاجمی بگیرد». جوانی هشدار داد: «مخالفان باید انتظار شگفتیهای استراتژیک داشته باشند.»
در همین ارتباط، حسین محبی، سخنگوی سپاه، زیرساختهای انرژی و نیروگاهها و شبکههای اینترنتی متحدان آمریکا را «هدفهای بالقوه» در صورت حملهٔ آمریکا به تأسیسات غیرنظامی ایران دانست.
بحث دربارهٔ سناریوهای حملهٔ زمینی
در هفتههای اخیر برخی رسانهها و سیاستمداران تندرو ایرانی دربارهٔ احتمال حملهٔ زمینی به منافع آمریکا در بحرین و کویت، در صورت تشدید درگیریها، سخن گفتهاند. با این حال، تحلیلگران در مورد امکانپذیری چنین عملیاتهایی تردید دارند و تأکید میکنند که نشانهای از برنامهریزی حملهٔ زمینی آمریکا به ایران نیز دیده نمیشود.
تنش بر سر تنگهٔ هرمز
اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، که گفته بود تنگهٔ هرمز «بهزودی قلمرو آمریکا اعلام خواهد شد»، واکنشهای تندی را در ایران برانگیخت. هرچند کاخ سفید این سخن را «شوخی» خواند، اما پیامدهای سیاسیاش باقی مانده است.
در واکنش به این سخنان ترامپ، امیر حاتمی، فرمانده ارتش ایران، اعلام کرد که در صورت وقوع عملیات زمینی آمریکا، برای هر مردی که یک سرباز آمریکایی را «بکشد یا اسیر کند» پاداش ۳۰هزار دلاری تعیین شده است و «اگر زنان موفق به چنین کاری شوند، دوبرابر پاداش میگیرند.»
حاتمی همچنین با اشاره به حملههای ایران به نیروهای آمریکایی در اردن گفت: «دستان ما برای رسیدن به مهاجمان باز است و از طریق ابتکارات ما بازتر هم خواهد شد.»
تحلیلها درباره هدفهای احتمالی آمریکا
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی (شعام)، گفته است که حملههای هوایی آمریکا در ماه ژوئیه «احتمالاً مقدمهای برای حملهٔ زمینی» بوده است. او مدعی شد هدف این حملهها «آمادهسازی برای کنترل کردن تنگه هرمز و احتمالاً رسیدن به تأسیسات هستهیی اصفهان» بوده است.
رضایی افزود: «پیاده کردن نیرو در تنگهٔ هرمز با ۴۰ تا ۵۰هزار سرباز امکانپذیر نیست؛ باید حداقل ۱۰۰هزار نفر بیاورید.»
تقویت ساختار امنیتی و نظامی ایران
در داخل ایران، انتصابهای جدید مجتبی خامنهای، ولی فقیه و رهبر جدید و تاکنون پنهانماندهٔ جمهوری اسلامی، در ساختار فرماندهی سپاه نشانهای از تثبیت رویکرد سختگیرانهتر تلقی شده است. سرلشکر احمد وحیدی، فرمانده جدید سپاه، گفته است که راهبرد نیروهای مسلح باید ترکیبی از «حداکثر بازدارندگی» و آمادگی برای «عملیات تهاجمی قدرتمند علیه دشمن» باشد.
در جنوب ایران، واحدهای واکنش سریع برای دفاع از جزایر و پایانههای نفتی مستقر شدهاند. محمد اکرمینیا، سخنگوی ارتش، هشدار داده است: «اگر آمریکاییها وارد یکی از جزایر ما شوند، قطعاً آنها را در همان جزایر هدف قرار خواهیم داد.»
موضع دیپلماتیک جمهوری اسلامی دربارهٔ تفاهمنامه
وزارت خارجهٔ ایران اعلام کرده است که بازهٔ زمانی دوماههٔ توقف درگیریها «بهطور مشخص در متن تفاهمنامه ذکر نشده» و انقضای آن «اهمیت خاصی ندارد». اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه، گفت: «جمهوری اسلامی ایران طرفی نیست که زیر فشار، اولتیماتوم، و ضربالاجل سیاستهایش را تدوین کند.»
در همین حال، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس اسلامی و مذاکرهکنندهٔ ارشد جمهوری اسلامی ایران، تفاهمنامه را «سندی از افتخار و پیروزی در عرصهٔ دیپلماسی» توصیف کرده و مدعی شده که ایران از جنگ با آمریکا و اسرائیل «پیروزمند» بیرون آمده است: «آنها بارها هدفهایشان را اعلام کردند، اما هیچکدام در هیچ سطحی محقق نشد.»
به این ترتیب، پایان مهلت ۶۰روزهٔ مشخصشده در تفاهمنامه با آمریکا فضای جدیدی از تنش و عدمقطعیت ایجاد کرده است. جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر بازدارندگی تهاجمی پیام میدهد که آمادهٔ مقابله با سناریوهای مختلف است؛ در حالی که آمریکا نیز با حضور نظامی گسترده در منطقه فشار را حفظ کرده است. در چنین شرایطی، چشمانداز مذاکرات جدید یا کاهش تنشها همچنان مبهم باقی مانده است.
با استفاده از گزارش الجزیره