دوشنبه ۲۶ مرداد ۱۴۰۵
مجلس شورای اسلامی طرح «مقابله با نفوذ سرویسهای اطلاعاتی و دولتها یا نهادهای بیگانه در کشور» را با ۱۸۳ رأی موافق تصویب کرده است؛ طرحی که بر اساس ماده ۶ آن، مصاحبه، شرکت در گفتوگو یا هرگونه ارتباط با رسانههای «معاند»، از جمله رسانههای آمریکایی یا اسرائیلی و رسانههایی که از سوی آمریکا یا اسرائیل تأمین مالی میشوند، ممنوع و مشمول شش ماه تا دو سال حبس خواهد بود.
عباس گودرزی، سخنگوی هیئترئیسه مجلس، اعلام کرد این طرح روز یکشنبه ۲۵ مرداد در صحن علنی مجلس به تصویب رسیده است. متن جزئیات طرح نیز از سوی پایگاه اطلاعرسانی وزارت کشور منتشر شده است.
بر اساس ماده ۶، مصاحبه یا شرکت در گفتوگو با «رسانههای معاند» از جمله رسانههای آمریکایی یا اسرائیلی یا رسانههایی که از سوی این دو کشور تأمین مالی میشوند، ممنوع است و برای آن حبس درجه شش تعیین شده است. حبس درجه شش، بیش از شش ماه تا دو سال را شامل میشود.
در مورد سایر رسانههای خارجی، مصاحبه یا شرکت در گفتوگو مشروط به اطلاع وزرات اطلاعات شده است، فرد موظف است این ارتباط را در سامانهای که وزارت اطلاعات برای شهروندان ایجاد میکند، ثبت و اطلاعرسانی کند. مصاحبه یا شرکت در گفتوگو با این رسانهها بدون ثبت در سامانه نیز مشمول حبس درجه شش خواهد بود.
بر اساس تبصره همین ماده، فهرست رسانههایی که از سوی آمریکا یا اسرائیل تأمین مالی میشوند، سالانه توسط دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی منتشر خواهد شد و فهرست جدید، اصلاح یا بهروزشده ملاک عمل خواهد بود.
ارسال فیلم، عکس، صوت و داده به رسانههای خارج از کشور
ماده ۷ طرح، محدودیت جداگانهای برای ارسال محتوا به رسانههای خارج از کشور تعیین کرده است. بر اساس این ماده، ارسال پیام، از جمله فیلم، عکس، صوت و هرگونه داده به رسانههای غیرایرانی یا رسانهها و اشخاصی که خارج از کشور فعالیت رسانهای دارند، ممنوع و موجب حبس درجه شش است.
اگر این ارسال در قالب قرارداد همکاری انجام شده باشد، با هدف مقابله با امنیت کشور صورت گرفته باشد یا در زمان «بحرانی و اغتشاش یا آشوب» انجام شده باشد، در صورتی که مشمول مجازات شدیدتری نباشد، مجازات به حبس درجه پنج افزایش مییابد.
کارکنان دستگاههای حاکمیتی که مرتکب جرایم موضوع ماده ۶ شوند نیز علاوه بر حبس، به دو تا پنج سال انفصال از خدمات حکومتی محکوم خواهند شد.
ارتباط با سفارتخانهها بدون مجوز وزارت خارجه
ماده ۸ نیز برای ارتباط اشخاص حقیقی و حقوقی، خصوصی و حاکمیتی با سفارتخانهها، دفاتر سازمانها یا نهادهای غیرایرانی در داخل یا خارج از کشور محدودیت تعیین کرده است.
بر اساس این ماده، چنین ارتباطی بدون اطلاعرسانی و دریافت مجوز کتبی از وزارت امور خارجه یا سفارتخانه و کنسولگری ایران در خارج از کشور، موجب جزای نقدی درجه چهار و محرومیت از حقوق اجتماعی درجه شش خواهد شد. امور مربوط به احوال شخصیه و مسائل سجلی از این حکم مستثنی شدهاند.
مجازات برای ارائه اطلاعات به طرفهای خارجی
محدودیتهای طرح به ارتباطات رسانهای و دیپلماتیک محدود نمیشود. بر اساس ماده ۳، ارائه اطلاعات، گزارش یا آمار به سرویسهای اطلاعاتی بیگانه، نهادهای موضوع ماده یک یا اتباع خارجی بدون دریافت مجوز از وزارت اطلاعات ممنوع است و در صورتی که مجازات سنگینتری در قوانین دیگر وجود نداشته باشد، مرتکب به حبس درجه پنج و محرومیت دائمی از شغلی که از طریق آن به اطلاعات دسترسی پیدا کرده یا اطلاعات را ارائه کرده است، محکوم میشود.
ماده ۲ نیز دریافت مستقیم یا غیرمستقیم مال، وجه یا امتیاز از سرویسهای اطلاعاتی بیگانه یا نهادهای غیرایرانی برای هزینه در انتخابات عمومی، صنفی یا گروههای حرفهای را جرم دانسته و برای آن حبس درجه پنج، ضبط اموال و جزای نقدی معادل دو برابر مال دریافتشده تعیین کرده است.
سمنها، انجمنها، تشکلها و احزاب نیز بر اساس ماده ۴ حق دریافت وجه، مال یا هر امتیاز دارای ارزش مالی از سرویسهای اطلاعاتی بیگانه، سفارتخانههای خارجی یا نهادهای دولتی و غیردولتی غیرایرانی را ندارند، مگر با مجوز کارگروهی متشکل از نمایندگان وزارتخانههای خارجه، اطلاعات و کشور و رئیس سازمان اطلاعات سپاه. تخلف از این ماده میتواند به انحلال شخصیت حقوقی، حبس درجه شش، جزای نقدی معادل مال دریافتشده و پنج تا پانزده سال ممنوعیت فعالیت فرهنگی و اجتماعی برای مدیران منجر شود.
محدودیت برای همکاری علمی و فعالیتهای فرهنگی
طرح همچنین همکاری علمی با دانشگاهها، مؤسسات و سازمانهای غیرایرانی را که در فهرست سالانه وزارت اطلاعات قرار نداشته باشند، ممنوع کرده است. بر اساس ماده ۵، وزارت اطلاعات موظف است سالانه فهرست نهادهای غیرایرانی مجاز برای دریافت بورسیه یا کمکهزینه تحصیلی، قرارداد یا تفاهمنامه و برگزاری کنفرانسها و رویدادهای علمی را منتشر کند. همکاری علمی با نهادهای خارج از این فهرست و همچنین ارسال نمونههای پزشکی، تحقیقاتی و باستانشناسی به آنها، مشمول حبس درجه شش خواهد بود.
ماده ۱۴ نیز فعالیتهای فرهنگی، از جمله تولید یا کارگردانی فیلم و سریال، مستند و تئاتر، موسیقی و کتاب را در صورتی که تحت اشراف یا هدایت سرویسهای اطلاعاتی بیگانه انجام شود، ممنوع اعلام کرده است. در مواردی که چنین آثاری به تشخیص متن طرح، احکام دینی را زیر سؤال ببرند، «چهره سیاه از ایران» نشان دهند یا با هدف ضربه زدن به استقلال یا امنیت کشور، مقابله با نظام یا ترویج فرهنگ ضداسلامی تولید شوند، مجازاتهایی از جمله جزای نقدی و محرومیت دائمی از خدمات حکومتی پیشبینی شده است.
بر اساس تبصره این ماده، اگر مستندات ارائهشده از سوی ضابط نشان دهد اثر تحت هدایت یا آموزش سرویسهای اطلاعاتی بیگانه یا برخی سازمانها و نهادهای بینالمللی تولید شده است، مؤلف، تهیهکننده یا کارگردان میتواند به محرومیت دائمی از تولید یا تهیه آثار هنری یا همکاری در آنها محکوم شود. دادستان نیز در صورت ارائه چنین مستنداتی میتواند از ادامه تولید اثر جلوگیری کند.
تشدید مجازات و رسیدگی در دادگاه انقلاب
در ماده ۱۳ آمده است مجازات تعزیری جرایمی که تحت اشراف، هدایت یا آموزش سرویسهای اطلاعاتی بیگانه یا دیگر گروهها و نهادهای موضوع ماده یک ارتکاب یافته باشند، در صورتی که مشمول مجازات حدی نباشند، یک درجه تشدید میشود. این مجازات، جز در صورت همکاری با ضابطان برای کشف جرم یا شناسایی سایر مرتکبان، قابل تخفیف یا تعلیق نخواهد بود.
ماده ۱ نیز دامنه گستردهای از فعالیتهای سیاسی و سیاستگذاری را دربر میگیرد. بر اساس این ماده، پیشنهاد سیاستی، تقنینی یا اجرایی به نهادهای حاکمیتی جمهوری اسلامی، در صورتی که تحت اشراف یا هدایت سرویسهای اطلاعاتی بیگانه یا گروهها و نهادهای مشخصشده در متن طرح انجام شود و به تمامیت ارضی، امنیت، استقلال یا وحدت ملی آسیب بزند یا موجب ضرر به بودجه عمومی یا مخدوش شدن اعتماد مردم به نظام شود، میتواند مشمول مجازات حبس قرار گیرد.
در صورتی که آسیب وارده جبرانناپذیر تشخیص داده شود و مجازات سنگینتری در قوانین دیگر وجود نداشته باشد، حبس درجه یک، یعنی تا ۳۰ سال، در نظر گرفته شده است. در سایر موارد نیز بسته به آثار و نتایج زیانبار جرم، مجازات حبس درجه دو تا چهار و جبران خسارت تعیین شده است.
ماده ۱۹ تصریح میکند که رسیدگی به جرایم موضوع این طرح در دادگاه انقلاب انجام خواهد شد و دادگاه میتواند علاوه بر مجازاتهای تعیینشده، حکم به مصادره اموال و عواید ناشی از جرم و محرومیت از مشاغل مرتبط با جرم ارتکابی نیز بدهد.
این طرح پس از آن تصویب شده است که مقامهای جمهوری اسلامی در سالهای اخیر بارها درباره آنچه «نفوذ» سرویسهای اطلاعاتی خارجی و تلاش برای تأثیرگذاری بر ساختارهای سیاسی، اجتماعی و امنیتی کشور میخوانند، هشدار دادهاند. متن تازه، دامنه این برخورد را به ارتباطات رسانهای، فعالیتهای علمی و فرهنگی، ارتباط با نهادهای خارجی، دریافت کمک مالی و حتی برخی اشکال ارائه پیشنهاد به نهادهای حکومتی گسترش میدهد.
این مصوبه در حالی دامنه ارتباط با رسانهها، نهادهای خارجی و فعالیتهای علمی و فرهنگی را با مجازاتهای کیفری گستردهتر میکند که جمهوری اسلامی پیشتر نیز با استناد به اتهامهایی مانند «همکاری با دشمن»، «جاسوسی» و «ارتباط با دولتهای متخاصم» برای شهروندان احکام سنگین زندان و اعدام صادر کرده است. در بسیاری از این پروندهها، روند رسیدگی با محدودیت شدید و حتی ممنوعیت دسترسی متهم و وکیل به پرونده و امکان دفاع همراه بوده است. اکنون مصوبه تازه، دامنه چنین اتهامهایی را به طیف وسیعتری از ارتباطات رسانهای، علمی، فرهنگی و اجتماعی گسترش میدهد و برای رفتارهایی که پیش از این، دستکم رسماً جرم محسوب نمیشدند، مجازاتهای سنگین کیفری تعیین میکند.
طرح مجلس در یک نگاه
- ۶ ماه تا ۲ سال زندان برای مصاحبه، شرکت در گفتوگو یا هرگونه ارتباط با رسانههای آمریکایی یا اسرائیلی و رسانههایی که از سوی آمریکا یا اسرائیل تأمین مالی میشوند.
- ۶ ماه تا ۲ سال زندان برای مصاحبه یا گفتوگو با سایر رسانههای خارجی بدون اطلاعرسانی در سامانه وزارت اطلاعات.
- ۶ ماه تا ۲ سال زندان برای ارسال فیلم، عکس، صوت و هرگونه داده به رسانههای خارج از ایران؛ در برخی شرایط این مجازات به ۲ تا ۵ سال زندان افزایش مییابد.
- ممنوعیت ارتباط با سفارتخانهها و نهادهای غیرایرانی در داخل یا خارج از کشور بدون اطلاعرسانی و مجوز کتبی وزارت خارجه؛ مجازات آن جزای نقدی درجه چهار و محرومیت از حقوق اجتماعی درجه شش است.
- ۶ ماه تا ۲ سال زندان برای همکاری علمی با دانشگاهها، مؤسسات و سازمانهای خارجی که در فهرست مورد تأیید وزارت اطلاعات قرار نداشته باشند.
- تا ۳۰ سال زندان برای ارائه پیشنهادهای سیاستی، تقنینی یا اجرایی به نهادهای حکومتی، در صورتی که این اقدام تحت هدایت عوامل خارجی تشخیص داده شود و به امنیت، استقلال، وحدت ملی، بودجه عمومی یا «مصالح اساسی نظام» آسیب بزند یا بر آرای مردم تأثیر بگذارد.
- ۶ ماه تا ۲ سال زندان، انحلال تشکل و محرومیت ۵ تا ۱۵ ساله از فعالیت فرهنگی و اجتماعی برای مدیران سمنها، انجمنها، تشکلها و احزاب در صورت دریافت کمک مالی یا امتیاز از سفارتخانهها و نهادهای خارجی بدون مجوز.
- محرومیت دائمی از تولید و تهیه آثار هنری یا همکاری در آنها برای مؤلفان، تهیهکنندگان و کارگردانانی که تولید اثرشان تحت هدایت یا آموزش عوامل خارجی تشخیص داده شود؛ برای برخی انواع تولید یا انتشار آثار نیز مجازاتهای مالی و محرومیت دائمی از خدمات حکومتی پیشبینی شده است.
- ۲ تا ۵ سال زندان برای برگزارکنندگان دورهها، کلاسها و کارگاههای آموزشی حضوری یا مجازی که مشمول ممنوعیتهای این طرح شوند و ۶ ماه تا ۲ سال زندان برای شرکتکنندگانی که از هدف برگزارکنندگان آگاه باشند.
- یک درجه تشدید مجازات برای جرایم تعزیری که تحت هدایت یا آموزش عوامل خارجی تشخیص داده شوند؛ این مجازاتها، جز در موارد همکاری با ضابطان برای کشف جرم، قابل تخفیف یا تعلیق نیستند.
- رسیدگی به جرایم این طرح در دادگاه انقلاب و امکان صدور حکم مصادره اموال و عواید ناشی از جرم و محرومیت از مشاغل مرتبط با جرم.
اخبار روز