سه شنبه ۱۶ تیر ۱۴۰۵
حماس روز دوشنبه اعلام کرد نهاد حکومتی خود در نوار غزه را منحل کرده و آماده است اداره امور غیرنظامی این منطقه را به «کمیته ملی اداره غزه» واگذار کند؛ کمیتهای متشکل از تکنوکراتهای فلسطینی که در چارچوب طرح آتشبس مورد حمایت آمریکا، سازمان ملل و «هیئت صلح» به ریاست دونالد ترامپ تشکیل شده است. این تصمیم، مهمترین گام رسمی حماس برای کنار رفتن از اداره سیاسی غزه از زمان بهدستگرفتن کنترل این منطقه در سال ۲۰۰۷ به شمار میرود.
اسماعیل ثوابته، مدیر دفتر رسانهای دولت حماس در غزه، در یک نشست خبری اعلام کرد رئیس «کمیته اضطراری دولت» استعفا داده و این نهاد منحل شده است. او گفت این اقدام برای نشان دادن جدیت حماس در اجرای ترتیبات توافقشده و فراهم کردن روند انتقال اداری به کمیته ملی اداره غزه انجام شده است. به گفته او، کارمندان خدماتی و فنی در جای خود باقی میمانند و آمادهاند زیر نظر کمیته جدید به کار ادامه دهند.
با این حال، این تصمیم هنوز به معنای پایان کامل کنترل حماس بر غزه نیست. رویترز گزارش داده است وزارتخانهها و کارمندانی که حماس منصوب کرده همچنان در جای خود باقی میمانند و این جنبش هنوز در بخشهایی از غزه که پس از آتشبس در کنترل آن مانده، بر امنیت و پلیس نظارت دارد. مهمتر از آن، حماس هنوز با خلع سلاح موافقت نکرده است؛ موضوعی که یکی از گرههای اصلی اجرای مرحله دوم توافق آتشبس است.
حازم قاسم، سخنگوی حماس، این تصمیم را «گامی تازه» برای کنار رفتن این جنبش از اداره غزه توصیف کرد و گفت هدف آن، گرفتن بهانه از اسرائیل برای ادامه اشغال و حملات است. او تأکید کرد حماس آماده است مسئولیتهای حکومتی را به کمیته ملی اداره غزه واگذار کند تا این کمیته بتواند مأموریت خود را آغاز کند. الجزیره این اقدام را از نظر سیاسی مهم دانست و آن را بخشی از امتیازهای حماس برای پیشبرد مذاکرات و پایان دادن به خلأ قدرت در غزه توصیف کرد.
کمیته ملی اداره غزه به ریاست علی شعث، مهندس زاده غزه و از مقامهای پیشین تشکیلات خودگردان فلسطین، در قاهره مستقر است و قرار است بازسازی خدمات عمومی، مدیریت امور روزمره، شهرداریها، بهداشت، آموزش، آب، برق و روند بازسازی را بر عهده بگیرد. شعث پس از اعلام حماس گفت موفقیت این کمیته نیازمند وجود «یک مرجع واحد، یک قانون واحد و یک سلاح تابع همان مرجع» است؛ عبارتی که مستقیماً به مسئله حلنشده کنترل امنیتی و سلاح حماس اشاره دارد.
«هیئت صلح» به ریاست ترامپ نیز اعلام کرد از تصمیم حماس آگاه شده، اما تأکید کرد ارزیابی آن بر پایه «اقدامها، نه وعدهها» خواهد بود. این هیئت گفته است کمیته تکنوکرات باید کنترل کامل امور حکومتی و سلاحها را در غزه در دست بگیرد؛ شرطی که هنوز روشن نیست حماس حاضر به پذیرش عملی آن باشد.
اسرائیل این اعلام حماس را بیاهمیت خوانده است. یک مقام اسرائیلی به آسوشیتدپرس گفت «استعفای ادعایی دولت حماس» در حالی که اعضا و کارکنان آن همچنان در سمتهای خود باقی میمانند، «چرخشی تبلیغاتی بدون معنا» است. همزمان، ارتش اسرائیل همچنان کنترل بیش از ۶۰ درصد نوار غزه را در دست دارد و بنیامین نتانیاهو گفته است اسرائیل از این منطقه عقبنشینی نخواهد کرد.
این تحول در حالی رخ میدهد که ۹ ماه از امضای آتشبس اکتبر ۲۰۲۵ میگذرد، اما اجرای مراحل بعدی آن عملاً در بنبست مانده است. طرح مورد حمایت آمریکا، انتقال اداره غزه به کمیتهای غیرحزبی، خلع سلاح حماس، ورود نیروی امنیتی بینالمللی، آغاز بازسازی و عقبنشینی تدریجی اسرائیل را پیشبینی کرده بود. اختلاف بر سر تقدم این مراحل، بهویژه خلع سلاح حماس و عقبنشینی اسرائیل، روند اجرای توافق را متوقف کرده است.
در همین روز، مقامهای درمانی غزه اعلام کردند حملات اسرائیل دستکم پنج نفر دیگر را در خانیونس و شهر غزه کشت. اسرائیل میگوید این حملات برای هدف قرار دادن نیروهای حماس و جهاد اسلامی انجام شده است. با وجود کاهش شدت حملات پس از آتشبس، خشونت در غزه تقریباً روزانه ادامه دارد و بخش عمده جمعیت این منطقه همچنان در چادرها، ساختمانهای ویران یا مناطق فاقد خدمات ابتدایی زندگی میکنند.