جمعه ۵ تیر ۱۴۰۵
م. حامد – اندیشهٔ نو: داستان خرید گندم با پولهای مسدودشده به ادعای جنجالی اخیر مقامات آمریکایی در جریان مذاکرات ژوئن ۲۰۲۶ (خرداد ۱۴۰۵) در سوئیس بازمیگردد که با واکنش و تکذیب مقامات ایران همراه شده است.
ماجرا از کجا شروع شد؟
در پایان دور جدید مذاکرات ایران و آمریکا در سوئیس و تفاهم بر سر آزادسازی بخشی از داراییهای مسدودشدهٔ ایران، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، در یک نشست خبری ادعای عجیبی را مطرح کرد. او اعلام کرد سازوکاری با همکاری قطر طراحی شده که بر اساس آن هرگونه پول آزادشدهٔ ایران بهجای تأمین مالی تروریسم فقط باید صرف خرید گندم، سویا و ذرت آمریکایی شود تا هم به مصرف مردم ایران برسد و هم کشاورزان آمریکایی را ثروتمندتر کند.
روز بعد، دونالد ترامپ نیز در ضیافت شام با کشاورزان آمریکایی این موضوع را تأیید کرد و گفت تمام این پولی که آمریکا آزاد میکند به جیب کشاورزان آمریکایی میرود و آنها از این توافق بسیار خوشحالاند.
موضع و پاسخ ایران چیست؟
مقامات اقتصادی و بانک مرکزی ایران این ادعا را تکذیب و رد کردهاند.
- عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی ایران، اعلام کرد که بر اساس متن تفاهمنامهها، هیچگونه الزامی برای خرید نهادههای کشاورزی یا غلات اختصاصی از آمریکا وجود ندارد.
- مبنای هزینهکرد این پولها (بهویژه ۶میلیارد دلار اول) همان توافق سال ۱۴۰۲ است که بر خرید عمومی «کالاهای اساسی و دارو» تأکید دارد.
- ایران اعلام کرده که اصراری بر خرید از آمریکا ندارد، اما اگر قیمت و کیفیت غلات آمریکایی در بازار جهانی مناسبتر باشد، خرید از شرکتهای آمریکایی مانعی نخواهد داشت.
چرا آمریکا این ادعا را مطرح کرد؟
به گفتهٔ برخی منابع نزدیک به مذاکرات، دلیل اصلی مانور تبلیغاتی ترامپ و ونس روی این موضوع، مسائل سیاست داخلی آمریکا و جلب رضایت جامعهٔ بزرگ کشاورزان آن کشور است. دولت آمریکا در ضمن تمایل دارد نشان دهد که بر نحوهٔ خرج شدن پولهای ایران نظارت و کنترل دارد تا این منابع صرف امور نظامی یا هدفهای منطقهیی جمهوری اسلامی نشود.
در نهایت، در حالی که مقامات آمریکایی توافق معروف به تفاهم اسلامآباد را که در مذاکرات سوئیس نهایی شد «معاملهای به نفع اقتصاد آمریکا» جلوه میدهند، جمهوری اسلامی آن را صرفاً دسترسی به منابع ارزیاش برای تأمین نیازهای عمومی کشور بدون هیچگونه محدودیت انحصاری میداند.