پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵
بر اساس گزارش سالانه سازمان عفو بینالملل، جهان در سال ۲۰۲۵ شاهد بیشترین میزان اجرای احکام اعدام در بیش از چهار دهه گذشته بوده است.
افزایش شدید آمارها در این سال عمدتاً ناشی از جهش بیسابقهٔ اجرای این احکام در ایران و تداوم رویکردهای سختگیرانه در چند کشور دیگر جهان است. عفو بینالملل اعلام کرده که در این سال دستکم ۲,۷۰۷ نفر در سراسر جهان اعدام شدهاند که این رقم نسبت به سال پیش از آن افزایشی ۷۸درصدی نشان میدهد (۱,۵۱۸ نفر در سال ۲۰۲۴).
جمهوری اسلامی ایران در سال ۲۰۲۵ دستکم ۲,۱۵۹ حکم اعدام را اجرا کرده که این میزان بیش از دو برابر آمار سال ۲۰۲۴ (دستکم ۹۷۲ مورد) است. این بیشترین رقم ثبتشده در عفو بینالملل برای ایران از سال ۱۹۸۱ است و به تنهایی ۸۰درصد از کل اعدامهای ثبتشده در سراسر جهان را شامل میشود.
تشدید اجرای احکام مرگ در ایران با هدف ایجاد فضای ترس و سرکوب معترضان و دگراندیشان صورت گرفته است. در این میان، اجرای احکام اعدام پس از درگیریهای نظامی ژوئن ۲۰۲۵ (تیر و خرداد ۱۴۰۴) میان ایران و اسرائیل شتاب بیشتری گرفت، به طوری که از ژانویه تا ژوئن ۶۵۴ مورد و از ژوئیه تا دسامبر ۱,۵۰۵ مورد اعدام ثبت شده است.
جزئیات آماری اعدامها در ایران
نزدیک به نیمی از اعدامهای ایران (۹۹۸ مورد) مربوط به اتهامهای مواد مخدر بوده است.
در میان اعدامشدگان نام ۶۱ زن به چشم میخورد.
این احکام به طور نامتناسبی بر اقلیتهای بلوچ (دستکم ۱۵۱ نفر)، کُرد (دستکم ۱۲۶ نفر)، و اتباع افغانستان (۱۰۱ نفر) تحمیل شده است.
دستکم یک فرد (محمدرضا شیخی) که در زمان وقوع جرم ادعایی زیر ۱۸ سال سن داشته اعدام شده است.
جمهوری اسلامی دستکم ۱۱ مورد اعدام را در ملأ عام انجام دادهاند.
وضعیت در بقیهٔ جهان
اگرچه آمار کل اعدامها در جهان به بیشترین حد رسیده، اما شمار کشورهایی که این مجازات را عملاً اجرا میکنند همچنان محدود به ۱۷ کشور است که نشاندهندهٔ انزوای مدافعان این مجازات در سطح بینالمللی است.
علاوه بر ایران، عربستان سعودی نیز رکوردی بیسابقه را ثبت کرده و دستکم ۳۵۶ نفر را اعدام کرده است که نزدیک به ۶۷ درصد آنها (۲۴۰ نفر) به اتهام جرایم مرتبط با مواد مخدر بوده و بخش زیادی از آنان را اتباع خارجی تشکیل میدادند.
در کویت آمار اعدامها تقریباً سهبرابر شد و به ۱۷ مورد رسید. در مصر نیز این آمار با افزایشی نزدیک به دوبرابر از ۱۳ مورد در سال ۲۰۲۴ به ۲۳ مورد در سال ۲۰۲۵ رسید. امارات متحده عربی نیز پس از چند سال وقفه، اجرای احکام مرگ را با اعدام سه تبعهٔ هند از سر گرفت. در مقابل، احکام اعدام در عراق بهدلیل اصلاحات قانونی موقتاً به حالت تعلیق درآمد.
عفو بینالملل میگوید که چین همچنان بزرگترین اعدامکننده در جهان است، اما بهدلیل طبقهبندی آمار اعدام بهعنوان «اسرار دولتی» ارقام دقیق آن مشخص نیست و در آمارهای جهانی گنجانده نمیشود. وضعی مشابه از نظر پنهانکاری در ویتنام و کره شمالی وجود دارد. در این میان آمار اعدامها در سنگاپور تقریباً دوبرابر شد و به ۱۷ مورد رسید. کشورهای ژاپن و تایوان نیز پس از یک دوره وقفه، هر کدام با اعدام یک نفر دوباره به چرخهٔ اجرای حکم مرگ بازگشتند.
ایالات متحد آمریکا برای هفدهمین سال متوالی تنها کشور اجراکنندهٔ اعدام در قارهٔ آمریکا بود. افزایش اجرای احکام در ایالت فلوریدا (۱۹ اعدام از مجموع ۴۷ اعدام ملی) باعث شد آمار کلی آمریکا به بیشترین میزان از سال ۲۰۰۹ تبدیل شود. با آغاز به کار دولت جدید دونالد ترامپ، دستورهای اجرایی جدید برای افزایش استفاده از مجازات مرگ صادر و تعلیق اعدامهای فدرال لغو شد.
علیرغم افزایش نگرانکنندهٔ آمار اعدامها، عفو بینالملل به پیشرفتهای قانونی در مسیر لغو این مجازات در برخی کشورها اشاره کرده است. تا پایان سال ۲۰۲۵ شمار کشورهایی که اعدام را برای همهٔ جرایم در قوانین خود لغو کردهاند به ۱۱۳ کشور رسید.
ویتنام مجازات مرگ را برای ۸ اتهام از جمله حمل مواد مخدر و رشوه لغو کرد.
گامبیا اعدام را برای جرایمی نظیر قتل و خیانت ملغی اعلام کرد.
در قرقیزستان دادگاه قانون اساسی تلاشها برای بازگرداندن اعدام را مغایر با قانون اساسی دانست.
در زیمبابوه همهٔ احکام اعدام موجود در آن کشور تخفیف یافت و به مجازاتهای دیگر تبدیل شد.
برگرفته از کانال تلگرام اصل۲۰