دوشنبه ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵
لیندا سارنگ – اندیشهٔ نو: کیشور محبوبانی، دیپلمات و اندیشمند سنگاپوری، در گفتوگویی با بلومبرگ نکتهای را مطرح کرد که بازتاب گستردهای پیدا کرده است: «هر جنگی که آمریکا وارد آن میشود هدیهای به چین است.» او معتقد است که دولت آمریکا در دو دههٔ گذشته بارها هزینههای سنگین نظامی و سیاسی پرداخت کرده، در حالی که چین در عوض در همان دوره بر اقتصاد، تجارت، و توسعهٔ فناوری تمرکز کرده است.
این نظر محبوبانی بر پایهٔ مقایسهای تاریخی است. آمریکا در سالهای اخیر درگیر جنگهای پُرهزینهای در عراق و افغانستان و نیز در مجموعهای از تنشهای امنیتی گسترده بوده است. در مقابل، چین بخش بزرگی از سرمایه و تمرکزش را به توسعهٔ اجتماعی، توسعهٔ زیرساختها، توسعه و پیشرفت صنعت، صادرات، فناوریهای نوین، و مبادلهٔ اقتصادی با کشورهای جهان اختصاص داده است.
بر اساس دادههای اقتصادی، سهم چین از تولید جهانی در دو دههٔ گذشته رشد چشمگیری داشته است. این کشور از مرکز تولید ارزانقیمت کالاها اکنون به رقیبی جدّی در حوزههایی مانند هوش مصنوعی، خودروهای برقی، ریزتراشهها، و فناوریهای پیشرفته تبدیل شده است. بسیاری از تحلیلگران معتقدند که دولت چین در دورههای درگیری و بیثباتی جهانی، بهجای تمرکز بر نظامیگری، برای تقویت ساختارهای صنعتی و اجتماعی و جایگاه اقتصادیاش در جهان تلاش میکند.
محبوبانی همچنین معتقد است که غرب هنوز درک دقیقی از الگوی قدرت در چین ندارد. برخلاف رقابت سنّتی نظامی (از جمله در دورهٔ جنگ سرد)، دولت چین بیشتر بر ابزارهای اقتصادی، توسعهٔ زنجیرهٔ تأمین، سرمایهگذاری در زیرساختها، و توسعه و ارائهٔ فناوری تمرکز کرده است که بدون درگیری مستقیم میتواند موازنهٔ قدرت در جهان را تغییر دهد.
این تحلیل کیشور محبوبانی در شرایطی مطرح میشود که رقابت آمریکا با چین وارد مرحلهٔ تازهای شده است. اختلاف بر سر تجارت، فناوری، تایوان، و نفوذ و اعتبار جهانی باعث شده که بسیاری از کارشناسان رقابت این دو قدرت بزرگ جهان را مهمترین نبرد ژئوپلیتیک قرن بیست و یکم بدانند.
نکات اصلی و کلیدی در گفتوگوی کیشور محبوبانی با بلومبرگ
🧭 ۱) ماهیت رقابت چین و آمریکا
- ۰ محبوبانی تأکید میکند که برای نخستین بار در تاریخ دو قدرت با این اندازه و گستره (آمریکا و چین) رودرروی هم قرار گرفتهاند.
- ۰ آمریکا پس از فروپاشی شوروی تنها ابرقدرت بود و انتظار نداشت چین به این سرعت به همترازی قدرت برسد.
- ۰ رقابت کنونی ذاتاً جمعصفر است، زیرا قدرتهای شمارهٔ یک معمولاً حاضر نیستند جایشان را به دیگران واگذار کنند.
🧭 ۲) چرا آمریکا نمیتواند جلوی چین را بگیرد
- ۰ به گفتهٔ محبوبانی، رشد چین متوقفشدنی نیست، مگر اینکه از دولت چین خواسته شود بهبود زندگی مردمش را متوقف کند.
- ۰ چین هنوز فاصلهٔ زیادی از لحاظ درآمد سرانه با آمریکا دارد و همین باعث ادامهٔ رشد میشود.
- ۰ او میگوید آمریکا باید بپذیرد که چین «ببر» شده و دیگر «گربه» نیست.
🧭 ۳) ضرورت همکاری بهجای تقابل
- ۰ محبوبانی میگوید جهان امروز «کشتی واحد»ی است و ۱۹۳ کشور «کابینهای کشتی»اند.
- ۰ اگر کشتی در حال غرق شدن باشد، حفظ کابین خودت بیفایده است. بنابراین چین و آمریکا باید برای حفظ سیاره همکاری کنند.
- چالشهای مشترک مانند تغییرات نامطلوب آبوهوایی مهمتر از رقابت ژئوپلیتیکاند.
🧭 ۴) نقد سیاست آمریکا
- ۰ او معتقد است که در دولت آمریکا- صرفنظر از اینکه رئیسجمهور ترامپ باشد یا بایدن- در موضوع چین اجماع کامل وجود دارد: جلوگیری از صعود و قدرتگیری چین.
- ۰ او این سیاست را «غیرعاقلانه» میداند، چون آمریکا باید ابتدا سطخ زندگی ۵۰٪ پایین جامعه را بهبود دهد.
- ۰ او مقایسهای جالب مطرح میکند: امروز آمریکا در رقابت با چین رفتاری شبیه به شوروی در رقابت با آمریکا در دورهٔ جنگ سرد دارد.
🧭 ۵) دربارهٔ آزادیها و جامعه چین
- ۰ محبوبانی میپذیرد که چینیها آزادیهای سیاسی غربی ندارند، اما تأکید میکند که ثبات سیاسی در فرهنگ چینی ارزش بنیادی دارد.
- ۰ او به آمار ۱۳۰میلیون سفر خارجی چینیها اشاره میکند و میگوید اگر چین «گولاگ» بود، مردم به کشور بازنمیگشتند.
- ۰ او چین را «تمدنی متفاوت» میداند که لزوماً الگوی غربی را نمیپذیرد.
🧭 ۶) دربارهٔ انتقاد غرب از وضع اویغورها
- ۰ محبوبانی میگوید غرب معمولاً نه مسلمانان را دوست دارد و نه چینیها را، اما «چینیهای مسلمان» را بهعنوان ابزار سیاسی علیه چین مطرح میکند.
- ۰ سپس میگوید این انتقادها دیگر اثر ندارد، چون جهان میپرسد: «اگر نگران مسلمانان هستید، پس غزه چی؟»
🧭 ۷) تجربهٔ کشورهای آسیایی در مواجهه با چین
- ۰ او میگوید قدرت گرفتن چین برای همسایگانش واقعیتی اجتنابناپذیر است.
- ۰ مثال ویتنام: در میان رهبران ویتنام این شعار مطرح است که باید هم بتوانند در برابر چین بایستند و هم با چین کنار بیایند.
- ۰ توصیهٔ محبوبانی: در آسیا باید حفظ آبرو را رعایت کرد، این مهم است؛ انتقاد و بدگویی علنی از چین نتیجهٔ معکوس دارد.
🧭 ۸) جنگهای آمریکا و سود چین
- ۰ محبوبانی میگوید هر جنگی که آمریکا وارد آن میشود، بهویژه در خاورمیانه، هدیهای به چین است.
- ۰ مثال: ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۳، که آمریکا در عراق گرفتار بود، چین سریعترین رشد را داشت.
- ۰ اگر آمریکا درگیر جنگ با ایران شود، دوباره زمان میخرد برای چین.
🧭 ۹) تفاوت استراتژیسازی چین و آمریکا
- ۰ چین همیشه استراتژی بلندمدت و جامع دارد.
- ۰ آمریکا- چه دموکرات چه جمهوریخواه- چنین استراتژی بلندمدتی برای مواجهه با چین ندارد.
- ۰ او از کیسینجر نقل میکند که میگفت چینیها پیش از هر اقدام طرح کامل دارند.
🧭 ۱۰) توصیهٔ نهایی محبوبانی
- ۰ آمریکا برای موفقیت در رقابت بلندمدت باید کیفیت زندگی مردم خودش را بهبود دهد، نه تعداد ناوهای هواپیمابرش را.
- ۰ هدف محبوبانی این نیست که بگوید چین باید پیروز شود یا آمریکا، بلکه میگوید هر دو باید یک قدم عقب بگذارند و ببینند آیا این رقابت جمعصفر واقعاً به نفعشان است یا نه.