چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
به گفته دو مقام آمریکایی و دو منبع دیگر که در جریان این موضوع قرار گرفتهاند، کاخ سفید معتقد است که به توافق با ایران در مورد یک یادداشت تفاهم یک صفحهای برای پایان دادن به جنگ و تعیین چارچوبی برای مذاکرات هستهای دقیقتر نزدیک شده است.
ایالات متحده انتظار دارد ایران در ۴۸ ساعت آینده در مورد چندین نکته کلیدی پاسخ دهد. هنوز هیچ چیز توافق نشده است، اما منابع گفتند که این نزدیکترین توافق طرفین از زمان شروع جنگ بوده است.
در میان سایر مفاد، این توافق شامل تعهد ایران به توقف غنیسازی هستهای، موافقت ایالات متحده با لغو تحریمها و آزادسازی میلیاردها دلار از داراییهای مسدود شده ایران و لغو محدودیتهای عبور و مرور از طریق تنگه هرمز توسط هر دو طرف خواهد بود.
بسیاری از شرایط مندرج در این یادداشت منوط به دستیابی به توافق نهایی است و احتمال جنگ مجدد یا برزخی طولانی را باقی میگذارد که در آن جنگ داغ متوقف شده اما هیچ چیز واقعاً حل نشده است.
کاخ سفید معتقد است که رهبری ایران دچار اختلاف است و ممکن است ایجاد اجماع بین جناحهای مختلف دشوار باشد. برخی از مقامات آمریکایی همچنان نسبت به دستیابی به حتی یک توافق اولیه تردید دارند.
مقامات آمریکایی در چندین مرحله در طول دورهای قبلی مذاکرات و در طول جنگ فعلی نسبت به توافق ابراز خوشبینی کردهاند، اما هنوز به توافقی نرسیدهاند.
اما این دو مقام آمریکایی گفتند که تصمیم رئیس جمهور ترامپ برای عقبنشینی از عملیات تازه اعلام شده خود در تنگه هرمز و جلوگیری از فروپاشی آتشبس شکننده، مبتنی بر پیشرفت در مذاکرات بوده است.
یادداشت تفاهم یک صفحهای و ۱۴ مادهای (MOU) بین استیو ویتکوف، فرستادگان ترامپ و جارد کوشنر، و چندین مقام ایرانی، چه به طور مستقیم و چه از طریق واسطهها، در حال مذاکره است.
در شکل فعلی، این تفاهمنامه پایان جنگ در منطقه و آغاز یک دوره ۳۰ روزه مذاکره برای توافقی دقیق برای باز کردن تنگه، محدود کردن برنامه هستهای ایران و لغو تحریمهای ایالات متحده را اعلام میکند.
دو منبع گفتند که این مذاکرات میتواند در اسلامآباد یا ژنو برگزار شود.
به گفته یک مقام آمریکایی، محدودیتهای ایران برای کشتیرانی از طریق تنگه و محاصره دریایی ایالات متحده به تدریج در طول آن دوره ۳۰ روزه برداشته خواهد شد.
این مقام آمریکایی گفت که اگر مذاکرات به شکست منجر شود، نیروهای آمریکایی میتوانند محاصره را دوباره برقرار کنند یا اقدام نظامی را از سر بگیرند.
مدت زمان تعلیق غنیسازی اورانیوم به طور فعال در حال مذاکره است و سه منبع میگویند که حداقل ۱۲ سال خواهد بود و یک منبع دیگر ۱۵ سال را به عنوان نقطه احتمالی فرود در نظر گرفته است. ایران پیشنهاد توقف ۵ ساله غنیسازی را داد و آمریکا خواستار ۲۰ سال شد.
این منبع گفت که آمریکا میخواهد بندی را اضافه کند که به موجب آن هرگونه تخلف ایران در غنیسازی، توقف را طولانیتر کند. ایران پس از انقضای این مدت، قادر به غنیسازی تا سطح پایین ۳.۶۷ درصد خواهد بود.
ایران در این تفاهمنامه متعهد میشود که هرگز به دنبال سلاح هستهای نباشد یا فعالیتهای مرتبط با تسلیحاتیسازی انجام ندهد. به گفته یک مقام آمریکایی، طرفین در حال بررسی بندی هستند که به موجب آن ایران متعهد میشود که تأسیسات هستهای زیرزمینی را اداره نکند.
به گفته این مقام آمریکایی، ایران همچنین به یک رژیم بازرسی پیشرفته، از جمله بازرسیهای سرزده توسط بازرسان سازمان ملل، متعهد میشود.
ایالات متحده به عنوان بخشی از این تفاهمنامه متعهد به لغو تدریجی تحریمهای اعمال شده علیه ایران و آزادسازی تدریجی میلیاردها دلار از داراییهای مسدود شده ایران در سراسر جهان میشود.
دو منبع آگاه همچنین ادعا کردند که ایران با خارج کردن اورانیوم غنیشده با غنای بالا از کشور موافقت خواهد کرد، اولویت اصلی ایالات متحده که تهران تاکنون آن را رد کرده است.
یکی از منابع گفت که گزینهای که مورد بحث قرار گرفته، انتقال این مواد به ایالات متحده است.
آنچه آنها میگویند: مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، روز سهشنبه گفت که “ما لازم نیست توافق واقعی را در یک روز بنویسیم.”
وی افزود: “این بسیار پیچیده و فنی است. اما ما باید یک راهحل دیپلماتیک داشته باشیم که در مورد موضوعاتی که آنها مایل به مذاکره در مورد آنها هستند و میزان امتیازاتی که مایلند در ابتدا بدهند، بسیار واضح باشد تا ارزشش را داشته باشد.” اما روبیو همچنین برخی از رهبران ارشد ایران را “دیوانه” خواند و گفت که مشخص نیست که آیا آنها به توافق خواهند رسید یا خیر.