جمعه ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵
کارگران ایرانی عملاً از چتر حمایتی شعارهای سال ۲۰۲۶ سازمان بینالمللی کار خارج شدهاند.
در حالی که سازمانهای بینالمللی امسال بر «حق قطع ارتباط» تمرکز کردهاند تا کارگر پس از ساعت کاری اجباری به پاسخگویی آنلاین نداشته باشد، در ایران، کارگر با «اجبار به قطع ارتباط» روبهروست. قضیهای که تناقضی آشکار میان «رویای دیجیتال جهانی» و «کابوس آنالوگ کارگر ایرانی» را برجسته میکند.
▫️ در سیاست جهانی بحث این است: استفاده از هوش مصنوعی برای کاهش فشار روانی.
▫️ واقعیت ایران چیز دیگری است: نابودی مشاغل در پلتفرمهای اجتماعی، اختلال در زنجیره تأمین قطعات صنعتی، و از کار افتادن سیستمهای فروش آنلاین که مستقیماً نانِ سفره کارگران خدماتی و لجستیک را هدف قرار داده است.
اما
معیشت کارگر ایرانی در کجای سیاستهای ILO قرار دارد؟
در اسناد سیاستگذاری سازمان بینالمللی کار، موضوع «قطعی اینترنت» تحت سرفصل «عدالت در گذار دیجیتال» و «حق دسترسی به اطلاعات» بررسی میشود.
طبق این سیاستها، وضعیت فعلی ایران از سه لحاظ با استانداردهای جهانی در تضاد است:
▪️ امنیت شغلی
در سیاستهای جهانی، اینترنت ابزاری برای تسهیل کار است. اما در ایران، ۶۳ روز قطعی به معنای فروپاشی کامل بخش بزرگی از «اقتصاد پلتفرمی» است. کارگرانی که در بخش توزیع، رانندگی آنلاین و فروشگاههای اینترنتی فعالیت میکنند، در هیچکدام از تعاریف «حمایتهای اجتماعی» سازمانهای بینالمللی برای دوران گذار، دیده نشدهاند زیرا این سطح از انسداد در پیشفرضهای آنها پیشبینی نشده است.
▪️ حق سازماندهی
روز جهانی کارگر بر پایهٔ قدرت جمعی است. سیاستهای بینالمللی بر استفاده از شبکههای اجتماعی برای تشکیل اتحادیهها تأکید دارند. قطعی ۶۳ روزه عملاً امکان چانهزنی دستهجمعی برای افزایش دستمزد (متناسب با تورم ناشی از بحرانهای اخیر) را از کارگران سلب کرده است.
▪️ شکاف دیجیتال
در حالی که دنیا دربارهٔ «سواد دیجیتال» بحث میکند، کارگر ایرانی درگیر «بقا در عصر پیشادیجیتال» شده است. این موضوع باعث سقوط رتبه ایران در شاخصهای کار شایسته میشود. ضرر روزانه ۱۲ هزار میلیارد تومان قطعی اینترنت، از سفره کارگرانی کسر میشود که در تنگنای معیشتی قرار دارند.
▪️ واقعیتِ تلخ: معیشت در بنبست
در حالی که راهنمایان بینالمللی از «سلامت روان در فضای مجازی» سخن میگویند، فشار روانی کارگر ایرانی ناشی از «دسترسی نداشتن» است. کارگری که با افت فروش شرکت بهدلیل قطعی اینترنت با تهدید تعدیل روبهروست عملاً از چتر حمایتی شعارهای سال ۲۰۲۶ خارج شده است.
حقیقت این است که سیاستهای سازمانهای بینالمللی در سال جاری اینترنت را «حق پیشفرض» تلقی میکنند.
در حالی که در اسناد جهانی بحث بر سر «نحوهٔ استفاده سالم» از این ابزار است، در ایران این «ابزار تولید» از دست کارگر گرفته شده است.
معیشت کارگر ایرانی در این میان، در «نقطه کور» سیاستگذاریهای جهانی قرار گرفته؛ جایی که نه از مزایای اقتصاد دیجیتال بهرهمند است و نه از حمایتهای سنتی دوران پیش از تکنولوژی.
کارگر ایرانی برای رساندن صدای خود به جامع بینالملل باید بتواند در شرایطی که انسداد دیجیتالی در ایران به ۶۳ روز رسیده و ارتباطات متعارف قطع شده است، از مسیرهای غیرمتعارف و سازوکارهای حقوقیِ کمتر شناخته شده بینالمللی استفاده کند، مسیری که تنها با نظم، انسجام و همکاری گروهی قابل پیگیری است.
از کانال تلگرام داوطلب