شنبه ۲۹ فروردین ۱۴۰۵
کانون حقوق بشر ایران: گزارش از مناطق مختلف نشان میدهد که ایستهای بازرسی، که با ادعای «حفظ امنیت عمومی در شرایط جنگی» برپا شدهاند، به محلهایی برای آزار و تحقیر و اعمال خشونت علیه شهروندان تبدیل شدهاند. گزارشها حاکی از آن است که این اقدامات در راستای تشدید سرکوب و ایجاد فضای رعب در جامعه انجام میشود.
در ایستهای بازرسی چه اتفاقی برای شهروندان رخ میدهد؟
بر اساس گزارشهای دریافتی، مأموران پلیس، سپاه، نیروهای لباس شخصی، و بسیجی مستقر در ایستهای بازرسی در موارد متعددی اقدام به ضربوشتم، بازرسیهای تحقیرآمیز بدنی، تفتیش غیرقانونی تلفن همراه، و تهدید به بازداشت کردهاند.
همچنین، گزارشهایی از توهینهای قومیتی و جنسیتی به شهروندان منتشر شده است. این اقدامات در حالی صورت میگیرد که بسیاری از این افراد صرفاً در حال عبور از این ایستها بودهاند و هیچ اتهام مشخصی متوجه آنان نبوده است.
آیا داشتن تصاویر یا ابزارهای ارتباطی بهانهای برای سرکوب شده است؟
در برخی موارد گزارش شده است که شهروندان فقط بهدلیل داشتن تصاویری از مناطق تخریبشده در جنگ یا حتی نصب اپلیکیشنهای ویپیان [فیلترشکن] هدف برخورد مأموران قرار گرفتهاند. این افراد با آزار، تهدید، ضربوشتم، و تحقیر مواجه شدهاند.
به گفتهٔ یک شاهد عینی، مأموران بسیجی در یکی از ایستهای بازرسی در غرب تهران پس از بررسی محتوای تلفن همراه یک شهروند و مشاهدهٔ ویدئویی از یک محل هدف قرارگرفته، مدارک هویتی او را ضبط و او را به بازداشت تهدید کردهاند.
چرا شهروندان برای مدت طولانی در ایستها نگه داشته میشوند؟
گزارشها نشان میدهد که برخی شهروندان به دلایل نامشخص و بدون ارائه توضیح قانونی برای مدت طولانی- گاه بیش از ۳۰ دقیقه- در ایستهای بازرسی نگه داشته میشوند. در این مدت مأموران مکرر افراد را تهدید به بازداشت و تشکیل پرونده میکنند.
این رویهها، که بدون شفافیت و ضابطهٔ مشخص انجام میشود، به افزایش اضطراب و ناامنی در میان شهروندان منجر شده و احساس بیثباتی را در جامعه تقویت کرده است.
روایتهای منتشرشده نشان میدهد که ایستهای بازرسی به ابزاری برای ایجاد فضای رعب و وحشت تبدیل شدهاند. برخوردهای خشن، تهدیدهای مکرر، و رفتارهای تحقیرآمیز پیام روشنی به شهروندان منتقل میکند که هرگونه رفتار خارج از چارچوب تعیینشده با واکنش شدید مواجه خواهد شد.
ایجاد چنین فضایی میتواند به کاهش تمایل مردم برای ابراز نارضایتی و مشارکت در اعتراضها منجر شود. این موضوع بهویژه در شرایطی که فشارهای اقتصادی و اجتماعی افزایش یافته اهمیت بیشتری پیدا میکند.
واکنشها به گزارشهای منتشرشده چیست؟
کانون حقوق بشر ایران ضمن هشدار دادن در مورد تداوم این وضع خواستار مستندسازی گستردهتر این موارد و پیگیری آنها در سطح بینالمللی شده است. این سازمان تأکید کرده که این اقدامات مصداق نقض سیستماتیک حقوق شهروندان است.
همچنین به شهروندان توصیه شده است هرگونه برخورد غیرقانونی، از جمله تفتیش، توقیف اموال، توهین، آزار و ضربوشتم را مستندسازی و رسانهیی کنند تا امکان پیگیری این موارد فراهم شود.
نقض گسترده حقوق شهروندان در ایستهای بازرسی و تشدید سرکوب
گزارشهای متعدد از آزار، تفتیش غیرقانونی و تهدید شهروندان در ایستهای بازرسی نشان میدهد که این اقدامات بهصورت سیستماتیک برای سرکوب، ایجاد هراس و محدودسازی آزادیهای فردی انجام میشود.
مواد نقضشده:
نقض منع شکنجه – ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
ضربوشتم، رفتارهای تحقیرآمیز و فشارهای روانی در ایستهای بازرسی، مصداق رفتار غیرانسانی و تحقیرآمیز محسوب میشود.
نقض آزادی و امنیت شخصی – ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
نگهداشتن شهروندان بدون دلیل قانونی و تهدید به بازداشت، نقض آشکار آزادی و امنیت فردی است.
نقض حق حریم خصوصی – ماده ۱۲ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
تفتیش غیرقانونی تلفن همراه و بررسی اطلاعات شخصی، نقض مستقیم حریم خصوصی افراد به شمار میرود.
نقض کرامت انسانی – ماده ۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
توهینهای قومیتی و جنسیتی و رفتارهای تحقیرآمیز، کرامت انسانی شهروندان را بهطور جدی خدشهدار میکند.