نخستوزیر بنیامین نتانیاهو در تاریخ ۲۷ ژانویه ۲۰۲۶ در اورشلیم کنفرانس خبری برگزار کرد. عکس از لازار برمان/تایمز آو اسرائیل)
نوشتهٔ لازا برمان، در تایمز آو اسرائیل
ترجمهٔ پیام
پنجشنبه ۲۰ فروردین ۱۴۰۵
ترامپ بهسمت مذاکراتی با ایران حرکت میکند که میتواند میلیاردها دلار به رژیم ایران برساند و تجهیز تسلیحاتی آن را تقویت کند، در حالی که نخستوزیر اسرائیل ظاهراً قادر به وارد کردن ضربهٔ قاطع به دشمنان اسرائیل در غزه، لبنان، و ایران نیست.
و به نظر میرسد که این ممکن است پایان کار باشد.
نه با مرگ دراماتیک «کل تمدن» ایران، طبق تهدید دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بلکه با آتشبس دو هفتهیی با ایران که به نظر میرسد جمهوری اسلامی را در موقعیتی قرار میدهد که پس از نزدیک به ۴۰ روز جنگ به بقایش ادامه دهد و خودش را بازسازی کند.
البته دولت ترامپ میگوید که پیروز شده است.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، ذوقزده گفت: «این یک پیروزی برای ایالات متحد آمریکا است.»
اسرائیل که میخواست به جنگ ادامه دهد محتاطتر عمل کرده است، بهطوری که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر، در ویدئویی که پس از اجرای آتشبس بین آمریکا و ایران منتشر شد گفت: «اسرائیل هدفهای بیشتری برای رسیدن دارد.»
گیدئون سعار، وزیر امور خارجی اسرائیل، گفت: «هنوز هیچچیز تمام نشده است. نمیدانم چگونه میتوان مواضع آمریکا و ایران را به هم نزدیک کرد.»
رهبران دولت اسرائیل دلایل روشنی برای توجیه کردن پایان ناگهانی این جنگ بهصورت اقدامی موقت دارند، هرچند اینکه ترامپ آمریکا را بدون مسیر مشخصی برای دستیابی به هدفهایش به جنگی نامطلوب بازگرداند بعید به نظر میرسد.
یکی از اعضای ارشد کابینهٔ امنیتی اسرائیل به رادیو و تلویزیون کان گفت: «ترامپ همهچیز را نابود کرد. قرار نیست در عرض دو هفته به جنگ برگردیم. در حال حاضر ایرانیها آزادند که خودشان بازسازی کنند.»
ترامپ و تیمش از دو ادعای اصلی بهعنوان مدرک پیروزی ادعاییشان استفاده میکنند.
اول، او میگوید که به ایران اجازهٔ غنیسازی اورانیوم داده نخواهد شد و اورانیوم غنیشده با خلوص زیاد، که در سایتهای هستهیی ویرانشده قرار دارد، از آن کشور خارج خواهد شد، موضوعی که نتانیاهو گفت او و ترامپ «با هم بر سر آن توافق» دارند.
دوم، آمریکا- و همچنین اسرائیل- به این واقعیت افتخار میکنند که ایران با بازگشایی تنگهٔ هرمز موافقت کرده است، و آن را گواه این میدانند که ایران مجبور به تسلیم شده است.
هر دو این ادعاها مشکوک است.
هیچ نشانهای وجود ندارد که ایران با دادن هیچ امتیازی در مورد جاهطلبیهای هستهییاش موافقت کرده باشد. اگر ایران در مذاکرات آتی در پاکستان بر سر عناصر برنامهٔ هستهییاش به توافق برسد، خواستار پایان تحریمها خواهد شد که دههامیلیارد دلار به کشور سرازیر خواهد کرد.
و بازگشایی تنگهٔ هرمز، اگر محقق شود، «دستاورد» شگفتی برای لاف زدن خواهد بود. این آبراه قبل از جنگ باز بود و ایران اکنون اصرار دارد که از کشتیهایی که از این تنگه عبور میکنند عوارض بگیرد.
اگر این امر محقق شود، ایران روزانه میلیونها دلار درآمد کسب خواهد کرد. یک مقام ایرانی تخمین زده است که جمهوری اسلامی میتواند سالانه تا ۸۰میلیارد دلار از این عوارض عبورومرور در هرمز درآمد کسب کند، که بسیار بیشتر از کل بودجهٔ دفاعی اسرائیل است.
بیشک ارتش و رهبری ایران آسیب زیادی دیدهاند. با این حال، قابلیتهای نظامی را میتوان بازسازی کرد، بهخصوص اگر پول به کشوری سرازیر شود که همواره نشان داده است که تجدید تسلیحات را بر رفاه شهروندان اولویت میدهد.
ایران حتی در حالی که مورد حملههای بیرحمانه قرار دارد تواناییاش را برای شلیک مداوم به اسرائیل و کشورهای عربی و بستن تنگهٔ هرمز به اعتبار تهدیدهایش حفظ کرده است.
همهٔ گروههای نیابتی ایران اگرچه ضعیف شدهاند، اما هنوز وجود دارند و مسلحاند و میتوانند از مزایای ایرانی بهرهمند شوند که دیگر زیر فشار بسیاری از تحریمهای کنونی نیست.
ضربهٔ نهایی در کار نیست
با توجه به اینکه انتخابات در اسرائیل حداکثر شش ماه دیگر برگزار میشود، نتانیاهو باید پس از یک جنگ بینتیجهٔ دیگر با مردم روبهرو شود.
او چهارشنبه شب قول داد که هدفهای اسرائیل در جنگ «یا از طریق توافق یا از طریق جنگ مجدد» محقق خواهد شد.
تصور اینکه این وعده برای بسیاری از رأیدهندگان اسرائیلی معتبر باشد دشوار است.
این وضع بسیار شبیه به چیزی است که او بارها در غزه پس از میانجیگری ترامپ برای برقراری آتشبس و توافق آزادی گروگانها با هدفهای اساسی دستنیافته قول داده بود. نتانیاهو در ماه اکتبر، سه روز پیش از آزادی آخرین گروگانهای زنده، گفت: «حماس خلعسلاح و غزه نظامیزدایی خواهد شد. اگر این هدف بهآسانی حاصل شود، خیلی هم عالی؛ وگرنه به شیوههای دشوار حاصل خواهد شد.»
هیچیک از این هدفها محقق نشده است و «پیروزی کامل»، که او در نوار غزه وعده داده بود، در چشمانداز دیده نمیشود. حماس نیمی از غزه را کنترل میکند و تقریباً بر همهٔ فلسطینیهای آنجا حاکم است. رهبران این گروه تروریستی همچنان آشکارا اصرار دارند که خلعسلاح نخواهد شد و هیچ نشانهای وجود ندارد که جنگ در غزه در آیندهای قابل پیشبینی از سر گرفته شود.
سخنگوی شاخه نظامی حماس این هفته گفت: «آنچه دشمن نتوانست از طریق تانکها به دست آورد از طریق مذاکرات نیز به دست نخواهد آورد.»
اسرائیل در سال ۲۰۲۴ به حزبالله لبنان ضربهٔ سختی زد، اما این سازمان تروریستی همچنان روی پای خودش ایستاده است. ایران به این گروه نیابتی لبنانیاش در مسلح شدن مجدد کمک کرد و حزبالله بار دیگر شمال اسرائیل را مورد تهدید موشکی و پهپادی قرار داد.
نیروهای دفاعی اسرائیل اذعان کردهاند که عملیات زمینی جاری در لبنان نیز به تهدید حزبالله پایان نخواهد داد.
سپس دو عملیات گستردهٔ اسرائیل علیه ایران در طول سال گذشته را داریم. جنگ ژوئن ۲۰۲۵ (خرداد-تیر ۱۴۰۴) در سطح تاکتیکی دستاوردهای زیادی داشت، اما برای جلوگیری از نیاز به جنگی بسیار بزرگتر، هشت ماه بعد، کافی نبود. جنگ مشترک آمریکا و اسرائیل با ایران، که با حملهٔ اولیه بسیار موفق آغاز شد، چیزی بود که نتانیاهو در بیشتر دوران سیاسیاش آرزویش را داشت و برایش تلاش میکرد. او این فرصت را داشت که در کنار رئیسجمهور آمریکا بجنگند که با او رابطهٔ دیرینهای دارد، رهبری که حاضر است هنجارها را زیر پا بگذارد و از نیروی نظامی علیه دشمنان آمریکا استفاده کند.
نتانیاهو حتی در سناریوی رؤیاییاش نتوانست کار را تمام کند. او بارها در مورد ایجاد شرایطی برای مردم ایران برای اینکه رژیم را سرنگون کنند حرف زد و یک ماه پیش قول داد که «در روزهای آینده… مشعل را به شما خواهیم سپرد.
آماده باشید تا از این لحظه استفاده کنید!»
آن لحظه هرگز فرا نرسید و هیچ نشانهای هم وجود ندارد که مردم ایران در حال آماده شدن برای سرنگون کردن رژیم باشند.
کمی قبل از شروع تعطیلات عید پاک، نتانیاهو گفت که اسرائیل با «ده بلا» به ایران و محور حامیاش ضربه زده است.
داستان کتاب مقدس که او به آن اشاره میکرد با نتیجهای قاطع به پایان رسید: بنیاسرائیل مصر را ترک کردند و فرعون نیروهایش را بیپروا به دامی هدایت کرد که خدا در دریای سرخ پهن کرده بود.
شکی نیست که اسرائیل در دوران نتانیاهو با تمام توانش ایران و نیروهای نیابتیاش را در هم کوبید. اما پیروزی قاطعی که نتانیاهو وعده داده بود همچنان دور از دسترس اوست.
در عوض، به اسرائیلیها گفته میشود که اقدامات میانمدت- ایجاد مناطق حائل در غزه و لبنان، از بین بردن قابلیتهای نظامی ایران- معادل پیروزی است. و نتانیاهو میگوید که حتی اگر چنین نشود، اسرائیل میتواند برای تمام کردن کار به جنگ بازگردد.
مشخص نیست که این چه زمانی ممکن است رخ دهد، زیرا به نظر نمیرسد ترامپ مشتاق باشد که آتشبسهایی را که فرستادگانش ترتیب دادهاند بر هم بزند، بهخصوص با نزدیک شدن به انتخابات میاندورهیی، و این در حالی است که بعید است رئیسجمهور بعدی آمریکا به اندازهٔ فرمانده کل قوای کنونی از کارزارهای نظامی اسرائیل حمایت کند.
اگر نتایج جنگهای پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تغییر چشمگیری نکند، نتانیاهو متوجه خواهد شد که دیگر در قدرت نخواهد بود تا پیشنهاد بازگشت به جنگ را بیازماید.