کارخانهٔ خودروسازی فولکس واگن در شهر اوسنابروک. عکس از David Hecker/Getty Images.
گزارشی از فایننشال تایمز
ترجمهٔ فریبرز شایگان – اندیشهٔ نو
جمعه ۱۴ فروردین ۱۴۰۵
تمرکز برنامهٔ جدید فولکس واگن در همکاری با شرکت اسرائیلی «سامانههای دفاعی پیشرفتهٔ رافائل» بر استفاده از کارخانهٔ خودروسازیاش در شهر اوسنابروک (Osnabrück) برای تولید قطعات پدافند هوایی است.
فولکس واگن در حال مذاکره با شرکت اسرائیلی «سامانههای دفاعی پیشرفتهٔ رافائل» (Rafael Advanced Defence Systems) اسرائیل درباره توافقی است که تولید یکی از کارخانههای این گروه آلمانی را از خودروسازی به ساختن قطعات دفاع موشکی تغییر میدهد.
به گفتهٔ افراد مطلع از این طرح، این دو شرکت قصد دارند کارخانهٔ در حال افول فولکس واگن در اوسنابروک را به خط تولید قطعاتی برای سامانهٔ دفاع هوایی گنبد آهنین متعلق به شرکت دولتی اسرائیل رافائل تبدیل کنند.
این همکاری برجستهترین نمونهٔ صنعت خودروسازی آلمان با اسرائیل است که سودآوریاش بهدلیل افزایش رقابت چین و گذار کُند به خودروهای برقی سقوط کرده است و در جستوجوی همکاری با بخش دفاعی/نظامی است که این روزها پُررونق است.
این دو شرکت امیدوارند همهٔ ۲,۳۰۰ فرصت شغلی در کارخانهٔ فولکس واگن در ایالت نیدرزاکسن در غرب آلمان را- که در معرض خطر تعطیلی قرار دارد- حفظ کنند و امیدوارند که بتوانند سامانههای تولیدشده را به دولتهای اروپایی بفروشند.
به گفتهٔ یکی از افراد آشنا با این طرح، «هدف نجات دادن همه، و شاید حتی رشد کردن است. فرصت و امکان خیلی خوبی است. اما به تصمیم فردی کارگران نیز بستگی دارد که بخواهند بخشی از این ایده باشند.»
به گفتهٔ شخص مطلع دیگری، دولت آلمان نیز فعالانه از این پیشنهاد حمایت میکند.
فولکس واگن هماکنون نیز در یک سرمایهگذاری مشترک بین شرکت MAN، که یک شرکت مهندسی و تولید وسایل نقلیهٔ تجاری زیرمجموعهٔ فولکس واگن است، و گروه تسلیحاتی آلمانی راین متال، کامیونهای نظامی تولید میکند. اما همکاری با شرکت دولتی اسرائیلی رافائل بازگشت بزرگی به تسلیحاتسازی برای فولکس واگن خواهد بود که در جنگ جهانی دوم خودروهای نظامی و بمبهای V1 برای ارتش هیتلر (ورماخت) تولید میکرد.
بر اساس این طرحها، کارخانهٔ اوسنابروک قطعات گوناگنون گنبد آهنین را تولید خواهد کرد، از جمله کامیونهای سنگین که موشکهای این سامانه را حمل میکنند، و نیز پرتابگرها و ژنراتورهای برق. اما خود پرتابهها را تولید نخواهد کرد.
طبق گفتهٔ شخص مطلع اول، این طرح نیازمند سرمایهگذاری جدید کمی خواهد بود. او میگوید: «مقداری پول برای انتقال به تولید جدید لازم است، اما این کار نسبتاً آسان است.» او افزود که ایده این بود که «فناوری [دفاعی] امتحانپسداده با تولید آلمانی ترکیب شود» تا این سامانه را تولید کند.
این شخص گفت که تولید میتواند در ۱۲ تا ۱۸ ماه آینده آغاز شود، به این شرط که کارگران با تولید سلاح بهجای خودرو موافقت کنند.
رافائل قصد دارد یک تأسیسات تولید جداگانه برای موشکهای این سامانه در آلمان راهاندازی کند که باید در یک کارخانهٔ تخصصی مدیریت شود. در حالی که کشورهای اروپایی در بخشی از بازسازی گستردهٔ نظامی در واکنش به تهاجم تمامعیار روسیه به اوکراین دارند دفاع هواییشان را تقویت میکنند، رافائل امیدوار است که بتواند سامانهٔ گنبد آهنین را به دولتهای سراسر اروپا، از جمله آلمان، بفروشد. آلمان سال گذشته اولین مجموعه از سه مجموعه سامانهٔ پدافند هوایی Arrow 3 اسرائیل را که یک شرکت اسرائیلی دیگر به نام «صنایع هوافضای اسرائیل» ساخته بود، دریافت کرد.
طبق گفتهٔ شخص سومی که با این طرح آشنا است، رافائل آلمان را بهدلیل جایگاهش بهعنوان یکی از قویترین حامیان اسرائیل در اروپا برای تولید در اروپا انتخاب کرد. یکی دیگر از افراد گفت که این شرکت به درخواستهای مقامات ارشد آلمان برای بهرهبرداری از ظرفیت مازاد در بخش صنعتی آن کشور، که وضع خوبی ندارد، پاسخ داده است.
این اقدام در حالی صورت میگیرد که بزرگترین کشور اتحادیهٔ اروپا قصد دارد تا پایان این دهه بیش از ۵۰۰میلیارد یورو در بخش دفاعی/نظامی هزینه کند و مقامات آن کشور میگویند که دفاع هوایی یکی از اولویتهای اصلی در این هزینههاست.
اسرائیل اعتبار شبکهٔ پیچیدهٔ دفاع هواییاش را که شامل چندین سامانهٔ مختلف است ناشی از رهگیری بیش از ۹۰درصد موشکهای شلیکشده از طرف دشمنانش میداند. اما برخی کارشناسان در مورد مناسب بودن گنبد آهنین- که بُرد ۷۰ کیلومتری دارد و بیشتر برای متوقف کردن موشکهای شلیکشده از غزه بهسوی اسرائیل استفاده میشود- برای دفاع از کشورهای اروپایی در برابر تهدیدهای دوربُردتر تردید دارند.
رافائل هماکنون موشکهای اسپایک را در آلمان، با همکاری مشترک با شرکتهای آلمانی راین متال و دیل دیفنس (Diehl Defence) برای کشورهای اروپایی تولید میکند. همچنین، سامانهای به نام تروفی (Trophy) تولید میکند که از تانکها و خودروهای زرهی محافظت میکند.
فولکس واگن در جستوجوی راهحلی برای کارخانهٔ در حال افول اوسنابروک بوده است. طبق برنامهٔ کاهش هزینههای این شرکت که در سال ۲۰۲۴ بر سر آن توافق شد، قرار است تولید خودرو در این کارخانه تا پایان امسال (۲۰۲۶) به پایان برسد.
حدود ۳۵هزار کارگر در کارخانههای فولکس واگن تا سال ۲۰۳۰ این شرکت را ترک خواهند کرد، اگرچه گفته شده است که این «تعدیل نیروها» (بیکاری) داوطلبانه خواهد بود.
سخنگوی فولکس واگن گفت که این شرکت در حال مذاکره با «بازیگران گوناگون در بازار» است، اما «در حال حاضر هیچ تصمیم یا نتیجهگیری قطعی دربارهٔ سمتگیری آینده» کارخانهٔ اوسنابروک وجود ندارد.