سه شنبه ۴ فروردین ۱۴۰۵
در حالی که دونالد ترامپ از تعویق پنجروزه حملات آمریکا به نیروگاهها و زیرساختهای انرژی ایران خبر داده و مدعی شده بود گفتوگوهایی «سازنده» میان واشنگتن و تهران در جریان است، ارتش اسرائیل ساعتی بعد از آغاز دور تازهای از حملات خود به تهران خبر داد؛ اقدامی که نشان میدهد با وجود مکث موقت در بخشی از فشار نظامی آمریکا، عملیات اسرائیل علیه ایران همچنان ادامه دارد و چشمانداز کاهش فوری تنشها همچنان دور از دسترس است.
ارتش اسرائیل اعلام کرد این حملات تازه در چارچوب دستورالعملهای دولت اسرائیل انجام میشود و تا زمانی که دستور دیگری صادر نشود، ادامه خواهد یافت. بنا بر این گزارش، حدود چهل دقیقه پس از آنکه ترامپ اعلام کرد مهلت حمله به نیروگاههای ایران را پنج روز دیگر تمدید کرده و گفتوگوها با تهران را «سازنده» خواند، ارتش اسرائیل در پیامی اعلام کرد «موج دیگری از حملات» را علیه زیرساختهای حکومت ایران در سراسر تهران آغاز کرده است.
با این حال، ارتش اسرائیل به گاردین گفته است زیرساختهای انرژی از این حملات مستثنا خواهند بود؛ نشانهای که حاکی از آن است که اسرائیل نیز احتمالاً در این مرحله، مانند آمریکا، از هدف قرار دادن نیروگاهها و تأسیسات مرتبط با انرژی خودداری خواهد کرد. یک مقام ارتش اسرائیل نیز در گفتوگو با رسانههای این کشور گفته است درباره اعلام ترامپ پیرامون گفتوگو با ایران اظهار نظر نمیکند، زیرا این موضوع در حوزه تصمیمگیری سیاسی قرار میگیرد، اما نیروهای اسرائیلی مطابق دستورات رهبری سیاسی کشور عمل میکنند و تا زمان صدور دستور تازه، حملات در ایران را بر اساس برنامههای خود ادامه خواهند داد.
در تهران، شدت انفجارهای ناشی از این دور تازه حملات بهگونهای توصیف شده که خبرنگار شبکه الجزیره عربی در پایتخت ایران آن را از نظر وسعت و حجم «بیسابقه» خوانده است. این توصیف نشان میدهد که هرچند زیرساختهای انرژی در فهرست اهداف فوری قرار ندارند، اما دامنه و شدت عملیات اسرائیل در پایتخت ایران بهطور قابل توجهی افزایش یافته است.
اسرائیل در روزهای اخیر بهطور مشخص تهدیدی مستقیم علیه زیرساختهای انرژی ایران مطرح نکرده بود، اما اسرائیل کاتس، وزیر دفاع این کشور، روز یکشنبه گفته بود حملات به ایران و به «زیرساختهایی که به آن متکی است» بهطور چشمگیری تشدید خواهد شد. اکنون به نظر میرسد این تشدید در عمل در حال اجراست، هرچند با تفکیک میان برخی اهداف نظامی و تأسیسات انرژی.
در سوی دیگر، سپاه پاسداران نیز روز دوشنبه اعلام کرد دور تازهای از حملات خود را علیه اهدافی در اسرائیل آغاز کرده است. به این ترتیب، همزمان با ادامه حملات اسرائیل به تهران، پاسخهای متقابل ایران نیز ادامه دارد و نشانهای از توقف چرخه درگیری دیده نمیشود.
پیش از آغاز حملات تازه اسرائیل، ترامپ در شبکههای اجتماعی نوشته بود که واشنگتن و تهران در دو روز گذشته گفتوگوهایی «بسیار خوب و سازنده» داشتهاند و به همین دلیل به وزارت جنگ آمریکا دستور داده است حملات به نیروگاهها و زیرساختهای انرژی ایران را برای مدت پنج روز به تعویق اندازد؛ تعویقی که به گفته او به موفقیت نشستها و گفتوگوهای جاری بستگی دارد. با این حال، همانطور که در گزارشهای پیشین نیز آمده، ایران اصل وجود چنین تماسهایی را رد کرده و این ادعای رئیسجمهور آمریکا را نپذیرفته است. در همین حال، یک منبع آگاه از برنامهریزی نظامی اسرائیل گفته است واشنگتن، مقامهای اسرائیلی را در جریان گفتوگوهای خود با تهران قرار داده و انتظار میرود اسرائیل نیز در توقف حملات به نیروگاهها و زیرساختهای انرژی ایران با آمریکا هماهنگ باشد.
دفتر نخستوزیر اسرائیل تاکنون پاسخی فوری به پرسشها درباره گفتوگوهای ادعایی آمریکا و ایران یا تصمیم واشنگتن برای خودداری از هدف قرار دادن برخی سایتهای ایرانی نداده است. این سکوت میتواند نشانهای از حساسیت بالای موضوع در سطح سیاسی باشد، بهویژه در شرایطی که هماهنگی نظامی و سیاسی میان آمریکا و اسرائیل همچنان یکی از محورهای اصلی جنگ جاری است.
ارتش اسرائیل در بیانیهای دیگر در تلگرام اعلام کرده است که در این دور تازه حملات، مجموعهای از پایگاههای نظامی و سایتهای تسلیحاتی در ایران را هدف قرار داده است. در میان اهداف اعلامشده، از مقر پدافند هوایی و نیروهای زمینی سپاه، یک پایگاه و مرکز اطلاعاتی وابسته به نیروی قدس، یک تأسیسات تولید موشک وابسته به وزارت دفاع ایران و نیز مراکز دیگری برای تحقیق و تولید نام برده شده است. گاردین تصریح کرده که امکان تأیید مستقل این ادعاها را نداشته است.
در زمینه تلفات و خسارات، خبرگزاری فعالان حقوق بشر که در آمریکا مستقر است، اعلام کرده در بیستوچهار ساعت گذشته دستکم ۲۰۶ حمله در ۱۵ استان ایران ثبت کرده است که به کشته و زخمی شدن دستکم چهار نفر، اعم از نظامی و غیرنظامی، انجامیده است. این نهاد همچنین گفته است با کشته شدن یک کودک در روز دوشنبه، برآورد میشود دستکم ۱۵ درصد از کل قربانیان انسانی جنگ در ایران تا اینجا زیر ۱۸ سال سن داشتهاند؛ آماری که اگر دقیق باشد، نشاندهنده سهم سنگین کودکان در میان قربانیان این جنگ است.
در همین حال، خبرگزاری فارس گزارش داده است دستکم شش نفر در حملات به خانههایی در شهر تبریز کشته شدهاند. این گزارش بر گسترش دامنه حملات از پایتخت به دیگر شهرهای ایران نیز دلالت دارد و نشان میدهد مراکز مسکونی هم از پیامدهای جنگ در امان نماندهاند.
برآوردهای کلی از شمار قربانیان جنگ در ایران نیز رو به افزایش است. از زمان آغاز بمبارانهای آمریکا و اسرائیل علیه ایران، شمار کل کشتهها و زخمیها، اعم از نظامی و غیرنظامی، از مرز ۱۵۰۰ نفر گذشته و برخی گروههای حقوق بشری تا ۲۱ مارس این رقم را حتی تا ۳۲۳۰ نفر نیز برآورد کردهاند. اختلاف میان این ارقام نشان میدهد که در فضای جنگی، دستیابی به آمار قطعی همچنان دشوار است، اما در هر حال روشن است که هزینه انسانی درگیری بهشدت رو به افزایش است.
ارتش اسرائیل همچنین مدعی شده است که از آغاز جنگ تاکنون حدود ۳۳۰ پرتابگر موشک بالستیک ایران را از مجموع برآوردشده ۴۷۰ پرتابگر نابود کرده یا از کار انداخته است. به گفته این ارتش، بیش از نیمی از این سامانهها در حملات هوایی هدف قرار گرفتهاند و بقیه نیز پس از آنکه ورودیهای سایتهای زیرزمینی ذخیرهسازی آنها هدف قرار گرفته، از کار افتادهاند. ارتش اسرائیل افزوده است که نیروی هوایی این کشور همچنان در تعقیب پرتابگرهای باقیمانده است و همزمان شمار موشکهایی که روزانه از ایران به سوی اسرائیل شلیک میشود، از حدود ۹۰ موشک در آغاز جنگ، در روزهای اخیر به حدود ۱۰ موشک در روز کاهش یافته است. اگر این ارزیابی درست باشد، نشاندهنده تضعیف نسبی بخشی از توان موشکی ایران است، هرچند حملات ایران همچنان ادامه دارد.
در کنار جبهه ایران، اسرائیل عملیات نظامی خود در لبنان را نیز ادامه داده است. ارتش اسرائیل اعلام کرده در حملهای تازه در بیروت، فردی را هدف قرار داده که به نیروی قدس ایران مرتبط بوده است. وزارت بهداشت لبنان گفته است در این حمله یک نفر کشته شده و خبرگزاری دولتی لبنان نیز گزارش داده نیروهای اسرائیلی در داخل روستای جنوبی عیتا الشعب مستقر شدهاند و یک جرثقیل بزرگ مجهز به دوربینهای نظارتی را در برابر روستای رمیه مستقر کردهاند. این تحرکات حاکی از آن است که اسرائیل همزمان با ادامه جنگ با ایران، جبهه لبنان را نیز فعال نگه داشته است.
در عرصه سیاسی اسرائیل نیز نشانههایی از رویکردی توسعهطلبانه دیده میشود. بزالل اسموتریچ، وزیر دارایی راستافراطی اسرائیل، روز دوشنبه خواستار الحاق بخشهایی از جنوب لبنان شد و گفت اسرائیل باید «حاکمیت» خود را بر مناطقی که در کنترل دارد اعمال کند. او در یک برنامه رادیویی تصریح کرد که عملیات نظامی در لبنان باید به «واقعیتی کاملاً متفاوت» منتهی شود؛ نه فقط در ارتباط با حزبالله، بلکه از نظر تغییر مرزهای اسرائیل. او همچنین گفت مرز جدید اسرائیل باید رود لیتانی باشد؛ موضعی که معنایی آشکارا توسعهطلبانه دارد و میتواند نگرانیها را نسبت به اهداف فراتر از امنیت مرزی در جنگ لبنان افزایش دهد.
اخبار روز