پنجشنبه ۲۸ اسفند ۱۴۰۴
در پی گسترش بیسابقهٔ جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، دونالد ترامپ اعلام کرد اسرائیل پس از حملهٔ روز گذشته به میدان بزرگ گازی پارس جنوبی دیگر این تأسیسات را هدف نخواهد گرفت، مگر آنکه ایران بار دیگر به قطر حمله کند. این موضعگیری در حالی مطرح شد که حملهٔ اسرائیل به پارس جنوبی و سپس حملههای موشکی ایران به تأسیسات گازی قطر و هدفهایی در عربستان سعودی بحران را وارد مرحلهای تازه و بسیار خطرناک کرده و نگرانیها دربارهٔ اختلال گسترده در بازار جهانی انرژی را تشدید کرده است.
حملهٔ روز چهارشنبه اسرائیل به میدان گازی پارس جنوبی، که بخش ایرانی بزرگترین مخزن گاز طبیعی جهان به شمار میرود و با قطر مشترک است، جهش بهای نفت را در پی داشت و همزمان جمهوری اسلامی را به تهدید حمله به هدفهای نفتی و گازی در سراسر خلیج فارس کشاند. در ادامهٔ این تشدید تنش، ایران موشکهایی بهسوی قطر و عربستان سعودی شلیک کرد. شرکت دولتی قطر انرژی اعلام کرد که در پی اصابت موشکهای ایرانی به شهر صنعتی رأسلفان، که مرکز اصلی فراوری بخش بزرگی از گاز جهان است، خسارتهای گستردهای به آن تأسیسات وارد شده است. همچنین، عربستان سعودی گفت چهار موشک بالستیک شلیکشده بهسوی ریاض را رهگیری و منهدم کرده و یک حملهٔ پهپادی به یک تأسیسات گازی در شرق آن کشور را نیز دفع کرده است.
حملههای ایران صبح پنجشنبه نیز ادامه یافت و بار دیگر تأسیسات گازی قطر و همچنین پایتخت عربستان را هدف قرار داد. «قطر انرژی» از وقوع آتشسوزیهای قابل توجه و خسارات وسیع در چندین تأسیسات گاز طبیعی مایع خبر داد. این تحولات نشان میدهد که رویارویی کنونی دیگر فقط جنگ نظامی نیست، بلکه اکنون به تهدیدی مستقیم علیه شریانهای اصلی انرژی جهان بدل شده است.
ترامپ در پیامی در شبکهٔ اجتماعی ایکس کوشید مسئولیت حملهٔ اسرائیل به پارس جنوبی را از دوش خودش و همچنین قطر بردارد و گفت آمریکا از قبل از این حمله اسرائیل خبر نداشته و قطر نیز هیچ نقشی در آن نداشته است. او نوشت اسرائیل «از سر خشم» به این میدان گازی حمله کرده و مدعی شد ایران بدون اطلاع از واقعیتهای مربوط به این حمله، بخشی از تأسیسات گاز مایع قطر را «ناعادلانه» هدف قرار داده است. ترامپ سپس هشدار داد که دیگر هیچ حملهای از سوی اسرائیل علیه این میدان انجام نخواهد شد، مگر آنکه ایران «عاقلانه عمل نکند» و دوباره به قطر حمله کند. او در عین حال تهدید کرد که در چنین صورتی، آمریکا، با یا بدون همراهی یا رضایت اسرائیل، کل میدان گازی پارس جنوبی را با شدتی بیسابقه نابود خواهد کرد.
این موضعگیری ترامپ در حالی بیان شده که وال استریت ژورنال پیشتر گزارش داده بود او با طرح اسرائیل برای حمله به میدان گازی ایران موافقت کرده است. به این ترتیب، در حالی که رئیسجمهور آمریکا اکنون میکوشد خودش را از حملهٔ اولیه بیاطلاع نشان دهد و نقش میانجی بازدارنده را ایفا کند، گزارشها حاکی از آن است که کاخ سفید دستکم با اصلِ این اقدام مخالفتی نداشته است.
اهمیت این تحول تنها در بُعد نظامی خلاصه نمیشود. پارس جنوبی بخش ایرانی بزرگترین مخزن گاز طبیعی جهان است، مخزنی که با قطر مشترک است و قطر، به عنوان متحد نزدیک آمریکا، میزبان بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در خلیج فارس نیز هست. از همین رو، کشیده شدن جنگ به این حوزه به معنای ورود مستقیم بحران به قلب زیرساخت انرژی جهان و همزمان به یکی از حساسترین نقاط ژئوپلیتیک منطقه است. از آغاز درگیریها، جمهوری اسلامی نهتنها خاک اسرائیل، بلکه تأسیسات نظامی و دیپلماتیک آمریکا در خلیج فارس را نیز هدف قرار داده و همسایگانش را از میزبانی حملهها علیه ایران برحذر داشته است.
در همین حال، نشانهای از کاهش تنش دیده نمیشود. به گفتهٔ یک مقام آمریکایی و سه منبع آگاه، دولت ترامپ در حال بررسی اعزام هزاران نیروی نظامی دیگر به خاورمیانه است که میتواند نشاندهنده آمادگی آمریکا برای ورود به مرحلهای سنگینتر از درگیری باشد. همزمان، وزیران خارجهٔ کشورهای اسلامی نیز حملههای ایران به همسایگان عرب را محکوم کردهاند، واکنشی که میتواند بر انزوای سیاسی بیشتر جمهوری اسلامی در منطقه بیفزاید.
برگرفته از اخبار روز