شرکت تایوانی TSMC یکی از بزرگترین مؤسساتی است که در صنایع نیمرساناها فعالیت دارد. عکس از AP - Daniel Ceng
سهشنبه ۲۶ اسفند ۱۴۰۴
روزنامۀ فرانسوی فیگارو توضیح میدهد که یکی از دلایل اصلی نگرانی در صنایع الکترونیک اختلال در تولید و انتقال مواد شیمیایی حیاتی است که برای ساخت تراشهها ضروریاند. در این میان، تنگۀ هرمز نقشی کلیدی دارد، زیرا بخش زیادی از عرضۀ جهانی گاز هلیوم نیز از این مسیر عبور میکند.
هلیوم گازی بسیار مهم در صنعت نیمرساناها است و از جمله برای خنکسازی ویفرها (صفحات سیلیکونی که تراشهها روی آنها ساخته میشوند) به کار میرود.
اما قطر، که یکی از بزرگترین تولیدکنندگان هلیوم در جهان است و نزدیک به یکسوم عرضهٔ جهانی این گاز را تأمین میکند، گرفتار جنگ و حملههای ایران شده و بخش بزرگی از صادرات دریاییاش را متوقف کرده است.
با این حال، تاکنون هیچ تولیدکنندهٔ بزرگی مجبور به توقف تولید نشده است. کشورهایی مانند تایوان که از بازیگران اصلی صنعت نیمرساناهاست اعلام کردهاند که از راههای مختلف هلیوم لازم را تهیه میکنند.
اما طولانی شدن جنگ میتواند اوضاع را بر هم بزند. حتی اگر درگیریها بهزودی پایان یابد، بازگشت به شرایط عادی زمانبر خواهد بود. کارشناسان تخمین میزنند که در بهترین حالت اختلال در تأمین هلیوم ممکن است تا سه ماه ادامه داشته باشد.
کشورهای آسیایی مانند چین، هند، ژاپن، کره جنوبی، و تایوان که ستون فقرات تولید جهانی نیمرساناها را هستند سهم اصلی نفت و گاز مورد نیازشان را نیز از خلیج فارس تأمین میکنند. برای مثال، تایوان بهتنهایی بیش از ۷۰درصد تولید نیمرساناهای جهان را در اختیار دارد. در چنین شرایطی، افزایش قیمت انرژی یا کمبود مواد اولیه میتواند هزینهٔ تولید را افزایش دهد و زنجیرهٔ تأمین جهانی را مختل کند.
کره جنوبی نیز که بیش از ۶۰درصد بازار جهانی حافظۀ الکترونیکی را در اختیار دارد بهشدت به واردات انرژی وابسته است. حدود ۷۰درصد نفت مورد نیاز این کشور از خاورمیانه تأمین میشود.
بدین ترتیب، هزینۀ تولید تراشههای حافظه مستقیماً به افزایش قیمت انرژی مربوط است و هرگونه اختلال میتواند بر صنایع مختلف، از تلفنهای همراه گرفته تا رایانهها، اثر بگذارد. این در حالی است که بازار حافظه از قبل بهدلیل رشد سریع تقاضا– بهخصوص بهخاطر گسترش صنعت هوش مصنوعی– با کمبود مواجه بوده است.
در واکنش به این تهدیدها، دولت کره جنوبی اقداماتی برای کاهش وابستگی انرژی اعلام کرده و مثلاً قصد دارد استفاده از زغالسنگ را افزایش دهد.
در مجموع، اگرچه هنوز نشانهای از کمبودی شدید مشابه با دوران پساکرونا دیده نمیشود، اما ادامۀ جنگ در ایران بیاعتمادی و تنش در بازارهای جهانی را افزایش داده و میتواند زنجیرهٔ تأمین نیمرساناها را زیر فشار جدّی قرار دهد.