شنبه ۲۳ اسفند ۱۴۰۴
سید حمید حسینی، سخنگوی اوپکس و تحلیلگر بازار نفت و انرژی، با اشاره به وابستگی ۷۰۰ پالایشگاه جهان به نفتی که در خلیج فارس تولید میشود گفت که وابستگی جهان به تنگهٔ هرمز فقط به نفت خام محدود نیست، بلکه میعانات گازی، گاز طبیعی مایع (LNG)، فراوردههای نفتی پالایششده، و بخشی از صادرات مواد معدنی و پتروشیمی منطقه نیز از این مسیر عبور میکند.
اقتصادهای جنگی معمولاً در دو مرحله شکل میگیرند که مرحلهٔ نخست فوری و کوتاهمدت است. در این مرحله بازارها واکنش شدیدی نشان میدهند، قیمت انرژی افزایش مییابد، خریدهای هیجانی شدت میگیرد، و سرمایهگذاران به سمت داراییهای امن حرکت میکنند.
مرحلهٔ دوم، که در میانمدت ظاهر میشود، پرسش اساسیتری را مطرح میکند: آیا طرفهای درگیر واقعاً برای درگیری طولانیمدت آمادهاند؟ در این مرحله دیگر تنها قدرت نظامی اهمیت ندارد، بلکه استقامت اقتصادی، تابآوری اجتماعی، و توانایی انطباق با اختلالهای پایدار تعیینکننده خواهد بود.
مسئلهٔ اصلی نه کل تولید جهانی نفت، بلکه سهمی از نفت و گاز است که واقعاً در بازارهای بینالمللی معامله میشود.
جهان روزانه بیش از ۱۰۰میلیون بشکه نفت خام و میعانات گازی تولید میکند، اما بخش قابل توجهی از آن در داخل کشورهای تولیدکننده مصرف میشود. آنچه بازارهای جهانی را شکل میدهد «نفت معاملهشده» است. از این منظر، حدود ۲۰میلیون بشکه نفتی که روزانه از تنگه هرمز عبور میکند وزن بسیار بیشتری در بازار جهانی دارد و اگر این مسیر بهطور جدّی مختل شود، فشار نهتنها بر یکپنجم عرضهٔ انرژی جهان، بلکه بر نزدیک به نیمی از نفتی که میان تولیدکنندگان و مصرفکنندگان در گردش است وارد خواهد شد.
وابستگی جهان به تنگهٔ هرمز فقط به نفت خام محدود نیست. میعانات گازی، گاز طبیعی مایع (LNG)، فراوردههای نفتی پالایششده، و بخشی از صادرات مواد معدنی و پتروشیمی منطقه نیز از این مسیر عبور میکند. در چنین شرایطی، هرگونه اختلال در هرمز نهتنها قیمت نفت، بلکه هزینهٔ گاز طبیعی، سوختهای تصفیهشده، حملونقل، مواد اولیه صنعتی، و در نهایت تولید در طیف گستردهای از بخشها را افزایش خواهد داد.
نزدیک به ۷۰۰ پالایشگاه در جهان برای گریدهای خاصی از نفت خام طراحی شدهاند. نفت تولیدی خلیج فارس از نظر وزن API، ترکیب شیمیایی، و ویژگیهای فنی با نفت بسیاری از تأمینکنندگان دیگر تفاوت دارد.
اگر اختلال در تنگهٔ هرمز بیش از چند روز ادامه یابد و به میانمدت کشیده شود، فشار اقتصادی بهسرعت از بازارهای انرژی به کل اقتصاد جهانی منتقل خواهد شد، زیرا انرژی همچنان یکی از اجزای اصلی ساختار هزینهٔ کالاها و خدمات است و افزایش شدید قیمت نفت و گاز معمولاً موج تورمی ایجاد میکند، هزینهٔ تولیدکنندگان را افزایش میدهد، و قدرت خرید مصرفکنندگان را کاهش میدهد.
حسینی به نخستین بیانیهٔ رهبر جدید جمهوری اسلامی مبنی بر «اهرم بستن تنگهٔ هرمز باید ادامه یابد» اشاره و خاطر نشان کرد: «این تأکید بدان معناست که خلیج فارس باید بسته بماند تا فشار بر دشمنان حفظ شود.»
از کانال تلگرامی اکونومیست فارسی