بمباران شدید جزیرهٔ خارک – جنگ انرژی وارد مرحله‌ای خطرناک‌تر شد

شنبه ۲۳ اسفند ۱۴۰۴

جزیرهٔ خارک، شاهرگ اصلی صادرات نفت ایران، اکنون یکی از حساس‌ترین نقاط رویارویی میان آمریکا و جمهوری اسلامی ایران شده است. بر پایهٔ گزارش‌های تازه، دونالد ترامپ اعلام کرده است که حمله‌های آمریکا هدف‌های نظامی در این جزیره را «کاملاً منهدم» کرده، اما زیرساخت‌های نفتی آن فعلاً از حملهٔ مستقیم مصون مانده است. با این حال، او هم‌زمان هشدار داده است که اگر ایران یا هر طرف دیگری در عبور «آزاد و امن» کشتی‌ها از تنگهٔ هرمز اخلال ایجاد کند، این تصمیم می‌تواند فوری تغییر کند. اهمیت این تهدید از آنجا ناشی می‌شود که خارک محل صدور حدود ۹۰درصد از صادرات نفت ایران است و هرگونه آسیبی که به آن وارد شود می‌تواند بازار جهانی انرژی را با تکانه‌ای تازه روبه‌رو کند.

در برابر این تهدید، نیروهای مسلح ایران نیز واکنشی شدید نشان داده‌اند و هشدار داده‌اند که اگر تأسیسات نفتی و انرژی ایران هدف قرار گیرد، زیرساخت‌های انرژی متعلق به شرکت‌هایی که با آمریکا همکاری می‌کنند در منطقه «بلافاصله نابود و به تلی از خاکستر تبدیل خواهد شد». به این ترتیب، خارک دیگر فقط یک هدف نظامی یا نفتی نیست، بلکه به نماد ورود جنگ به مرحله‌ای تبدیل شده که در آن حمله به شریان‌های انرژی به ابزار اصلی فشار و بازدارندگی دو طرف بدل شده است.

رسانه‌های ایرانی گزارش داده‌اند که زیرساخت‌های نفتی جزیرهٔ خارک آسیب ندیده‌ است. بنا بر این گزارش‌ها، در جریان حمله‌های آمریکا بیش از ۱۵ انفجار در جزیره شنیده شده و سامانه‌های پدافندی، یک پایگاه دریایی، و تأسیسات فرودگاهی هدف قرار گرفته‌اند، اما شبکهٔ اصلی نفتی، پایانه‌ها، و مخازن صادراتی سالم مانده‌اند. همین نکته برای بازارهای جهانی اهمیت حیاتی دارد، زیرا حتی اختلالی محدود در خارک می‌تواند فشار تازه‌ای بر عرضهٔ جهانی نفت وارد کند.

تهدید علیه خارک در حالی مطرح می‌شود که بازار جهانی انرژی از پیش هم زیر فشار شدیدی قرار دارد. جنگ جاری و اخلال در عبور نفت‌کش‌ها از تنگهٔ هرمز، یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی جهان، عرضهٔ نفت را دچار بحران کرده است. در این شرایط، نگاه بازارها بیش از هر زمان دیگری به خارک دوخته شده، زیرا ادامهٔ فعالیت این پایانه تا این لحظه یکی از معدود عواملی بوده که مانع جهش حتی شدیدتر در قیمت‌ها شده است. گزارش‌ها نشان می‌دهد ایران در روزهای اخیر، برخلاف بسیاری از تولیدکنندگان منطقه که صادرات را متوقف کرده‌اند، همچنان از خارک نفت بارگیری می‌کند و روزانه بین ۱٫۱ تا ۱٫۵میلیون بشکه نفت صادر کرده است.

در همین حال، تشدید تنش‌ها در اطراف خارک فقط بخشی از تصویری بزرگ‌تر از گسترش جنگ در منطقه است. در بغداد، حمله به محوطه سفارت آمریکا و نیز حملات مرگبار به گروه‌های نزدیک به ایران نشان می‌دهد که عراق نیز بیش از پیش به میدان درگیری کشیده شده است. در لبنان نیز حملات اسرائیل همچنان قربانی می‌گیرد و تلفات غیرنظامیان، از جمله کودکان و کارکنان درمانی، رو به افزایش است. قطر هم از تخلیه برخی مناطق کلیدی خبر داده است؛ اقدامی که بازتابی از نگرانی فزاینده کشورهای حاشیه خلیج فارس از گسترش مستقیم دامنه جنگ است.

هم‌زمان واشنگتن برای مهار پیامدهای بحران انرژی، مجموعه‌ای از تدابیر اضطراری را در پیش گرفته است. وزارت انرژی آمریکا اعلام کرده که نخستین محموله‌های نفت از ذخایر راهبردی این کشور تا پایان هفته آینده وارد بازار خواهد شد. اعضای آژانس بین‌المللی انرژی نیز تصمیم گرفته‌اند ۴۰۰ میلیون بشکه نفت به بازار تزریق کنند تا از فشار قیمت‌ها بکاهند. با این همه، تا وقتی خارک و تنگه هرمز در معرض تهدید مستقیم باقی بمانند، روشن نیست این اقدامات بتواند آرامش پایداری به بازار بازگرداند.

تحولات تازه نشان می‌دهد که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران وارد مرحله‌ای شده که در آن نبرد بر سر تأسیسات انرژی به اندازهٔ میدان‌های نظامی تعیین‌کننده شده است. اگر خارک هدف مستقیم قرار گیرد، پیامد آن فقط متوجه ایران نخواهد بود، بلکه کل بازار جهانی نفت، امنیت انرژی آسیا و اروپا، و حتی ثبات اقتصادی جهان را تحت تأثیر قرار خواهد داد. به همین دلیل، بمباران یا تهدید خارک به بمباران را باید نه‌فقط یک رخداد نظامی، بلکه نقطه‌ای بسیار حساس در مسیر تشدید جنگ و گسترش بحران جهانی دانست.

از اخبار روز