دونالد ترامپ.
چهار شنبه ۱۳ اسفند ۱۴۰۴
در سومین روز جنگ میان آمریکا و اسرائیل با ایران، دونالد ترامپ سهشنبه در کاخ سفید صریحترین توصیف خود از «بدترین سناریو» را مطرح کرد و پذیرفت نتیجه جنگ ممکن است در نهایت تغییر معناداری ایجاد نکند. ترامپ در پاسخ به پرسشی در دفتر بیضی، در حضور فریدریش مرتس صدراعظم آلمان گفت بدترین حالت این است که پس از عملیات، «کسی به قدرت برسد که به بدیِ نفر قبلی باشد»؛ سناریویی که به گفته او ممکن است رخ دهد و معنایش این خواهد بود که چند سال بعد، آمریکا دریابد «کسی را بالا آورده که هیچ بهتر از قبلی نبوده است».
این اظهار نظر صریح، در شرایطی بیان شد که دولت ترامپ زیر فشار فزاینده منتقدان—از دموکراتها تا شماری از جمهوریخواهان و برخی متحدان محافظهکار—قرار دارد؛ منتقدانی که میگویند کاخ سفید وارد جنگی شده که نه تنها درباره نتیجهاش اطمینان کافی وجود ندارد، بلکه «پایانبندی» و چشمانداز روشنی هم برای آن ارائه نشده است. ترامپ در روزهای اخیر از لحن اولیه خود که به «تغییر رژیم» پهلو میزد، فاصله گرفته و بیشتر بر اهدافی مانند تضعیف توان نظامی ایران تأکید میکند.
ترامپ در بخش دیگری از سخنانش کوشید روایتِ «مجبور شدن آمریکا به ورود به جنگ بهدلیل اقدام اسرائیل» را رد کند. او گفت ممکن است این آمریکا بوده که «دستِ اسرائیل را مجبور کرده» و این جمله عملاً با روایت روز دوشنبه مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در تضاد قرار گرفت؛ روبیو گفته بود چون اسرائیل مصمم به حمله بوده و احتمال واکنش ایران علیه داراییها و نیروهای آمریکا در منطقه وجود داشته، رئیسجمهور دستور حمله را صادر کرده است. ترامپ در مقابل، مدعی شد براساس روند مذاکرات، تصور میکرد ایران «میخواهد اول حمله کند» و او نمیخواست چنین اتفاقی رخ دهد.
همزمان، ترامپ اثرات اقتصادی جنگ را نیز انکار نکرد و هشدار داد قیمت نفت در نتیجه درگیری بالا خواهد رفت؛ اشارهای که پس از گزارش افزایش ۱۱ سنتی قیمت بنزین در آمریکا طی یک شب، برجستهتر شد. او با این حال تلاش کرد افزایش قیمت را موقتی نشان دهد و گفت اگر برای «مدتی کوتاه» نفت گران شود، پس از پایان جنگ قیمتها به باور او پایینتر از قبل هم خواهد آمد؛ اما دوباره تأکید کرد که اقدام نظامی آمریکا در این مقطع را «ضروری» میدانسته است.
این مواضع در آغاز دیدار با صدراعظم آلمان بیان شد؛ مرتس در این ملاقات گفت با ترامپ درباره ایران «همنظر» است و موضعی همدلانهتر از برخی رهبران اروپایی اتخاذ کرد. او با اشاره به رشد هزینه نفت و گاز، جنگ را «آسیبزننده به اقتصادها» توصیف کرد و افزود بیثباتی قیمت انرژی دلیل اصلیِ امید مشترک برای پایان سریع جنگ است. مرتس همچنین گفت مایل است درباره «پایانبندی» جنگ با ترامپ گفتوگو کند.
با وجود این همراهی، ترامپ در همان نشست به برخی متحدان اروپاییِ کمحمایتتر تاخت، بهویژه اسپانیا. او گفت پس از آنکه نخستوزیر اسپانیا اعلام کرده دولتش در جنگی که آن را نقض حقوق بینالملل میداند مشارکت نخواهد کرد، پانزده هواپیمای آمریکایی روز یکشنبه دو پایگاه مشترک در جنوب اسپانیا را ترک کردند. ترامپ مدعی شد به وزیر خزانهداری دستور داده «تمام تجارت» با اسپانیا قطع شود—در حالی که تجارت آمریکا در چارچوب اتحادیه اروپا تعریف میشود—و حتی جملهای گفت که به تعبیر گزارش، میتوانست به معنی نادیده گرفتن حاکمیت اسپانیا باشد: «میتوانستیم وارد شویم و از آن استفاده کنیم.»
ترامپ سپس انتقادهایش را به بریتانیا هم کشاند و از کیر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، گلایه کرد؛ بهخصوص بهخاطر اینکه لندن اجازه استفاده آمریکا از پایگاه مشترک «دیگو گارسیا» در مجمعالجزایر چاگوس را نداده است. ترامپ بریتانیا و اسپانیا را «غیرهمکار» توصیف کرد و با کنایههایی درباره سیاست امروز لندن، نارضایتی خود را آشکار ساخت.
مجموع این اظهارات، تصویری از تردیدهای درونی و بیرونی پیرامون جنگ ترسیم میکند: از یک سو رئیسجمهور آمریکا میکوشد ضرورت اقدام را توضیح دهد و اهداف را بیشتر «نظامی-راهبردی» معرفی کند؛ از سوی دیگر، با طرح علنیِ این احتمال که نتیجه سیاسی نهایی میتواند «تغییر چندانی ایجاد نکند»، ناخواسته سوخت تازهای به بحث منتقدان درباره نبودِ قطعیت و نبودِ طرح روشن برای آینده ایران و پایان جنگ میافزاید.
ترامپ درباره رضا پهلوی هم بار دیگر تاکید کرد که به او اعتماد ندارد. وی در پاسخ به این پرسش که آیا رضا پهلوی را به عنوان یک گزینه در نظر دارد گفت: ما خیلی به او فکر نکردیم. فکر میکنم یکی از داخل باشه مناسبتره. به نظر آدم خوبی میاد ولی باید یکی از داخل باشه که محبوبیت داشته باشه. اگر بشه. آدمای اینجوری داریم که میانه رو هستند.
اخبار روز