دنی دانون (راست) و امیر سعید ایروانی، نمایندگان اسرائیل و جمهوری اسلامی ایران در نشست ۹ اسفند ۱۴۰۴ شورای امنیت سازمان ملل متحد. عکس از CNN
شنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴
لیندا سارنگ – اندیشهٔ نو: شورای امنیت سازمان ملل متحد روز شنبه ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند) در پی حملههای گستردهٔ آمریکا و اسرائیل به خاک ایران در صبح روز شنبه ۹ اسفند و اقدامات تلافیجویانهٔ جمهوری اسلامی ایران در چند کشور منطقه تشکیل جلسه داد. این نشست در فضایی برگزار شد که بسیاری از پایتختهای منطقه در آمادهباش کامل قرار داشتند و بیم آن میرفت که درگیریها به جنگی چندجانبه تبدیل شود.
طبق گزارش رسمی شورای امنیت (Security Council Report)، فرانسه نخستین عضو شورای امنیت بود که پس از حملههای آمریکا و اسرائیل به ایران درخواست نشست اضطراری را ثبت کرد. این درخواست با هدف بررسی «وخامت سریع اوضاع و خطر گسترش درگیری» ارائه شد.
پس از فرانسه، کلمبیا نیز از درخواست تشکیل نشست حمایت کرد و آن را بهطور رسمی تأیید کرد.
بحرین نیز بهطور مستقل خواستار برگزاری نشست شد، اما با تمرکز بر «حملههای تلافیجویانهٔ ایران در چند کشور منطقه» و پیامدهای آن برای امنیت خاورمیانه.
در گزارش رویترز آمده است که روسیه و چین نیز خواستار نشست اضطراری شدند و حملههای آمریکا و اسرائیل را «اقدام تجاوزکارانه» توصیف کردند.
سخنان دبیرکل سازمان ملل متحد
آنتونیو گوترش با لحنی هشدارآمیز اعلام کرد که افزایش تنشها «زنجیرهیی از رویدادهای غیرقابلکنترل» را در خاورمیانه فعال میکند. او حملههای آمریکا و اسرائیل و پاسخ ایران را «آسیبزننده به صلح و امنیت بینالمللی» توصیف کرد و خواستار توقف فوری اقدامات نظامی شد.
مواضع نمایندگان کشورها و سازمانها
نمایندهٔ ایران
۰ حملههای آمریکا و اسرائیل را «نقض آشکار منشور ملل متحد» و «اقدام تجاوزکارانه» توصیف کرد.
۰ تأکید داشت که ایران در چارچوب حق دفاع مشروع پاسخ داده است.
۰ هشدار داد که ادامهٔ حملهها «پیامدهای گسترده برای کل منطقه» خواهد داشت.
۰ از شورای امنیت خواست «اقدامات فوری برای توقف تجاوز» اتخاذ کند.
نمایندهٔ روسیه
۰ حملههای آمریکا و اسرائیل را محکوم و آن را «تهدیدی برای ثبات جهانی» توصیف کرد.
۰ گفت که آمریکا با «اقدامات یکجانبه و غیرقانونی» منطقه را به سمت جنگ سوق داده است.
۰ خواستار تحقیق مستقل دربارهٔ قانونی بودن حملهها شد.
۰ با تأکید بر اینکه حملههای آمریکا و اسرائیل به خاک ایران نقض قوانین بینالمللی است، گفت که حملههای آمریکا و اسرائیل صرفاً اقدام تجاوزکارانه نیست؛ بلکه جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت است.
۰ تأکید کرد که ایران «در برابر حملههای گسترده واکنشی قابل پیشبینی داشته است».
نمایندهٔ چین
۰ از «افزایش خطرناک تنشها» ابراز نگرانی کرد و خواستار خویشتنداری همهٔ طرفها شد.
۰ حملات را «ناقض اصول بنیادین حقوق بینالملل» دانست.
۰ تأکید کرد که بحران باید از طریق دیپلماسی و بازگشت به گفتوگوهای منطقهیی حل شود.
۰ هشدار داد که ادامهٔ درگیری «امنیت انرژی و تجارت جهانی» را تهدید میکند.
نمایندهٔ ایالات متحد آمریکا
۰ اعلام کرد که حملههای آمریکا «برای حذف تهدیدهای فوری از جانب ایران» انجام شده است.
۰ ایران را متهم کرد که «با حمایت از گروههای مسلح و حملههای منطقهیی، امنیت بینالمللی را تهدید میکند».
۰ گفت که دولت آمریکا «بهدنبال جنگ نیست»، اما «در برابر تهدیدها علیه نیروها و متحدانش سکوت نخواهد کرد».
۰ تأکید کرد که ایران باید «رفتار بیثباتکنندهاش را متوقف کند».
نمایندهٔ اسرائیل
۰ ایران را «منبع اصلی بیثباتی در خاورمیانه» معرفی کرد.
۰ گفت که حملههای اسرائیل «پیشدستانه و ضروری» بودهاند تا «تهدیدهای وجودی» از سوی ایران را خنثی کنند.
۰ از شورای امنیت خواست «بهجای محکوم کردن اسرائیل، بر رفتار ایران تمرکز کند».
۰ تأکید کرد که اسرائیل «به دفاع از خود ادامه خواهد داد».
رئیس اتحادیهٔ عرب (نمایندهٔ دورهیی)
۰ در مورد «گسترش سریع درگیریها به کشورهای عربی» ابراز نگرانی شدید کرد.
۰ حملههای متقابل را «تهدیدی برای امنیت جمعی منطقه» دانست.
۰ خواستار آتشبس فوری و بازگشت به «چارچوبهای امنیت منطقهیی» شد.
۰ تأکید کرد که «کشورهای عربی نباید به میدان درگیری قدرتهای خارجی تبدیل شوند».
جمعبندی فضای نشست
نشست در فضایی پرتنش برگزار شد؛ شکاف میان اعضای دائم شورا آشکار بود.
۰ آمریکا و اسرائیل بر «حق دفاع» تأکید داشتند.
۰ ایران، روسیه و چین حملهها را «غیرقانونی و تحریکآمیز» توصیف کردند.
۰ کشورهای عربی نگران سرایت درگیری به مرزهای خود بودند.
۰ دبیرکل سازمان ملل هشدار داد که ادامهٔ این روند میتواند «به بحرانی خارج از کنترل» تبدیل شود.
جمعبندی نتیجهٔ نشست
نشست اضطراری ۲۸ فوریهٔ ۲۰۲۶ شورای امنیت به هیچ جمعبندی عملی، قطعنامه، یا اقدام الزامآوری نرسید. جلسه با لفاظیهای شدید، هشدارهای جدّی، و اختلافنظرهای عمیق میان اعضای دائم پایان یافت، اما هیچ متن مشترکی تصویب نشد. این وضع در گزارشهای رسمی و پوشش خبری سازمان ملل متحد نیز تأیید شده است.
۱) به توافق نرسیدن بر سر قطعنامه
اختلاف شدید میان اعضای دائم- بهویژه آمریکا در یکسو و روسیه و چین در سوی دیگر- باعث شد هیچ پیشنویس قطعنامهای حتی وارد مرحلهٔ رأیگیری نشود.
۰ روسیه و چین خواستار محکومیت حملههای آمریکا و اسرائیل بودند.
۰ آمریکا هرگونه محکومیت را وتو میکرد و بر «حق دفاع» تأکید داشت.
۰ کشورهای اروپایی بر «خویشتنداری دوطرف» تأکید کردند، اما از موضع روسیه و چین فاصله گرفتند.
۲) تنها خروجی رسمی: هشدار دبیرکل
تنها پیام رسمی و مشترک هشدار دبیرکل سازمان ملل بود که اعلام کرد تشدید درگیریها «صلح و امنیت بینالمللی را تضعیف میکند» و همهٔ طرفها باید فوراً از تشدید تنش خودداری کنند.
۳) ادامهٔ بنبست سیاسی
نشست نشان داد که شورای امنیت در برابر این بحران بهشدت دچار شکاف سیاسی است و هیچ سازوکار فوری برای مهار تنش در اختیار ندارد. روسیه و چین آمریکا و اسرائیل را عامل بحران معرفی کردند. آمریکا و متحدانش ایران را مسئول دانستند. کشورهای عربی نگران سرایت درگیری به خاک خودشان بودند.
۴) بدون اقدام عملی یا برنامهٔ بعدی
نه آتشبسی پیشنهاد شد، نه سازوکار نظارتی، نه مأموریت ویژه.
جلسه بدون تعیین نشست بعدی یا اقدام مشخص پایان یافت.
نتیجهٔ نهایی
نشست ۲۸ فوریهٔ ۲۰۲۶ (۹ اسفند) عملاً بدون نتیجهٔ اجرایی پایان یافت و تنها دستاورد آن ثبت رسمی اختلافهای جدّی میان قدرتهای جهانی و هشدارهای دبیرکل دربارهٔ خطر گسترش جنگ بود.