جمعه ۱۰ بهمن ۱۴۰۴
امید مجد – اندیشهٔ نو: دولت کوبا در واکنش به آنچه «تهدید فوقالعاده و غیرعادی ایالات متحد آمریکا» توصیف کرد، روز ۳۰ ژانویه ۲۰۲۶ (۱۰ بهمن ۱۴۰۴) «وضع اضطراری بینالمللی» اعلام کرد.
برونو رودریگز، وزیر خارجهٔ کوبا، در یادداشتی در شبکهٔ ایکس دربارهٔ سیاستهای جدید دولت آمریکا، بهویژه فرمان اجرایی روز پنجشنبه ۹ بهمن دونالد ترامپ دربارهٔ اعمال عوارض گمرکی بر واردات کالا از کشورهایی که به کوبا نفت میفروشند، نوشت که آمریکا «امنیت بینالمللی و ثبات اقتصادی کشور را بهطور مستقیم تهدید میکند.»
او نوشت: «مردم کوبا، با همبستگی جامعهٔ بینالمللی، دریافتهاند که وضعی که دولت آمریکا به وجود آورده است که منشأ آن، بهطور کامل یا تا حدّ زیادی، جناح راست نوفاشیست ضدّکوبایی آمریکا، تهدید غیرعادی و غیرمعمولی علیه امنیت ملی و سیاست خارجی همهٔ کشورها، صلح، و امنیت بینالمللی و بقای بشر در شرایط وجود تهدید هستهیی و تغییرات آبوهوایی اقلیمی است، و بدین وسیله در خصوص این تهدید وضع اضطراری بینالمللی اعلام میکنند.»
این متن بهعمد ساختار و عبارتهای رسمی فرمان اجرایی ترامپ را تقلید کرده است (که وضع اضطراری علیه کوبا اعلام کرده) و بهعمد طوری نوشته شده است که برعکس آمریکا را تهدید اصلی نشان دهد.
بهگفتهٔ دولت کوبا، فرمان اجرایی دولت آمریکا میتواند به «محاصرهٔ کامل نفتی» منجر شود و پیامدهای آن فقط محدود به کوبا نخواهد بود. رودریگز این اقدام را «تهدیدی علیه صلح، امنیت بینالمللی، و سیاست خارجی همهٔ کشورها» دانست و از جامعهٔ جهانی خواست در برابر «اقدامات یکجانبهٔ آمریکا» واکنش نشان دهد.
او افزود که دولت آمریکا «برای توجیه این اقدام به رشتهای طولانی از دروغ متوسل میشود تا کوبا را تهدید اعلام کند، که واقعاً چنین نیست.»
این نخستین بار در سالهای اخیر است که کوبا «وضع اضطراری» را در سطح بینالمللی اعلام میکند، اقدامی که نشاندهندهٔ شدت نگرانی دولت آن کشور از پیامدهای اقتصادی و ژئوپولیتیکی فشارهای جدید آمریکا است.
وضع اضطراری بینالمللی اصطلاحی است که دولتها برای هشدار دادن به جامعهٔ جهانی دربارهٔ تهدیدی خارجی که فراتر از بحران داخلی است بهکار میبرند. این عبارت معمولاً زمانی استفاده میشود که یک کشور میخواهد نشان دهد: تهدید منشأ خارجی دارد، پیامدهای آن میتواند امنیت یا اقتصاد کشور را مختل کند، موضوع فقط بحران داخلی نیست، بلکه ابعاد بینالمللی دارد، و دولت میخواهد حمایت یا توجه جهانی را جلب کند.
این نوع اعلام وضعیت بیشتر سیاسی و دیپلماتیک است تا حقوقی، یعنی لزوماً به معنای بسیج نظامی یا محدودیتهای داخلی نیست، بلکه ابزاری برای فشار بینالمللی و جلب حمایت خارجی است.