پنجشنبه ۹ بهمن ۱۴۰۴
اندیشهٔ نو: اتحادیهٔ اروپا در واکنش به آنچه تداوم خشونتها برای حفظ قدرت حکومت ایران توصیف شده است، روز پنجشنبه ۲۹ ژانویه (۹ بهمن) سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار داد.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیهٔ اروپا، روز پنجشنبه ۲۹ ژانویه (۹ بهمن)، پس از نشست وزیران خارجه کشورهای عضو در بروکسل اعلام کرد که سپاه پاسداران بهطور رسمی در فهرست سازمانهای تروریستی اتحادیهٔ اروپا قرار گرفته است. او گفت که با این اقدام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در ردیف سازمانهایی مانند داعش، حماس، حزبالله، و القاعده قرار میگیرد.
این تصمیم با موافقت همهٔ اعضای شورای اتحادیهٔ اروپا، متشکل از وزیر خارجهٔ ۲۷ کشور عضو این اتحادیه، گرفته شد.
اتحادیهٔ اروپا پیش از این نیز گروهای شبهنظامی همچون القاعده و داعش و حماس را در این فهرست قرار داده بود. قرار گرفتن در چنین فهرستی برای اتحادیه اروپا بار قانونی دارد و اجرای آن در قلمرو ۲۷ کشور نیز الزامی است.
پیش از رسیدن به اجماع روز پنجشنبه، سپاه پاسداران و شاخههای آن مانند نیروی قدس و برخی افراد و شرکتهای وابسته مورد تحریمهای اتحادیه اروپا قرار داشتند که دلیل آن نقض حقوق بشر، برنامههای موشکی و نظامی، و حمایت این نهاد از گروههای شبهنظامی منطقهیی اعلام شده بود.
این تحریمها شامل مسدود کردن داراییها و وضع محدودیتهای مالی برای برخی افراد و شرکتها بود، اما سازمان سپاه پاسداران بهعنوان یک «نهاد ملی» تا کنون بهطور رسمی در فهرست تروریستی اتحادیهٔ اروپا قرار نداشت.
به نوشتهٔ یورونیوز، تصمیم روز پنجشنبه سطح تحریمها را از محدودهٔ مجازاتهای حقوق بشری و مالی فراتر میبرد و وارد حوزهٔ گستردهتر «قانون مبارزه با تروریسم» میکند.
برخی از پیامدهای قرار گرفتن در فهرست «سازمانهای تروریستی» اتحادیهٔ اروپا برای سپاه پاسداران به شرح زیر است:
۱- توقف و توقیف داراییها و منابع مالی:
هر فرد یا نهادی که در فهرست تروریستی قرار میگیرد مشمول مجازاتهای زیر میشود:
۰ مسدود شدن فوری تمام داراییهای سپاه و نهادهای وابسته در اتحادیه
۰ ممنوعیت انتقال یا دریافت هر نوع دارایی یا منابع اقتصادی یا خدمات از داخل اتحادیه
۰ ممنوعیت هر نوع همکاری شرکتهای اروپایی با آنها در پروژههای مالی و غیرمالی
برای نهاد بزرگی مانند سپاه پاسداران که در بخشهای اقتصادی کلان ایران (از ساختوساز و نفت گرفته تا صنایع نظامی و انرژی) حضور دارد، چنین تحریمهایی میتواند باعث «قطع کامل دسترسی به بازار مالی اروپا» شود.
۲- ممنوعیت ورود به اتحادیه اروپا
اعضای سپاه، فرماندهان، و افراد مرتبط با آنها
۰ ویزای ورود به تمام قلمرو اتحادیه اروپا را از دست خواهند داد
۰ در صورت ورود به خاک اروپا با دستگیری یا پیگرد قضایی مواجه میشوند
۰ اسامی آنها در سیستمهای اطلاعات پلیس و کنترل مرزی اتحادیه ثبت و امکان دستگیری آنها فراهم میشود.
۳- پیامدهای کیفری و قضایی
قرار گرفتن در فهرست تروریستی معنایش این است که دادگاههای ملی کشورهای جداگانهٔ اروپا ممکن است پروندههای کیفری علیه افراد و شرکتهای مرتبط با سپاه باز کنند. از این اسناد و شواهد برای پیگرد جرایم بینالمللی نظیر حمایت از تروریسم، پولشویی، یا نقض حقوق بشر استفاده میشود.
شرکتها و افراد خارجی که از سپاه پاسداران حمایت کنند نیز تحت پیگرد قانونی و جریمههای سنگین قرار میگیرند.
اینکه اتحادیهٔ اروپا سپاه پاسداران را سازمانی تروریستی میخواند باعث خواهد شد که همهٔ کشورهای عضو موظف شوند گزارشهای اجرای قوانین در این موضوع را به اتحادیه ارائه دهند و همکاری پلیسی-امنیتی در این موضوع را فعال کنند.
آیا «تروریستی» خواندن سپاه میتواند به «دخالت نظامی» اتحادیهٔ اروپا علیه رژیم ایران منجر شود؟
احتمال مداخلهٔ نظامی مستقیم اتحادیهٔ اروپا بسیار کم است، زیرا این اتحادیه فرماندهی نظامی واحدی ندارد و تنها سازوکار نظامی فراگیر آن ناتو است.
با این حال، اگر اتحادیهٔ اروپا احساس کند که امنیت آن اتحادیه یا کشورهای عضو در خطر مستقیم قرار دارد (مثلاً حمله به منافع اروپایی) آنگاه ممکن است در چارچوب ناتو یا در همکاری با آمریکا و متحدان منطقهیی حرکتی بکند، اما این اقدام نیز احتمالاً در چارچوب پیمان نظامی ناتو صورت خواهد گرفت.