جلسهٔ شورای امنیت سازمان ملل متحد دربارهٔ اوضاع ایران. ۱۵ ژانویه ۲۰۲۵ (۲۵ دی ۱۴۰۴) عکس از لوی فلیپه، سازمان ملل متحد
لیندا سارنگ – اندیشهٔ نو
پنجشنبه ۲۵ دی ۱۴۰۴
گزارشی از برگزاری نشست امروز شورای امنیت سازمان ملل متحد دربارهٔ اوضاع ایران و احتمال مداخلهٔ نظامی خارجی
در حالی که نگرانیها دربارهٔ کشته شدن صدها نفر در هفتههای اخیر در اعتراضهای سراسری ضدّحکومتی در ایران افزایش یافته است، شورای امنیت سازمان ملل متحد روز پنجشنبه ۱۵ ژانویه (۲۵ دی) در نیویورک جلسهای اضطراری دربارهٔ ایران برگزار کرد. این نشست به درخواست آمریکا تشکیل شد.
تظاهراتی که از اواخر دسامبر (۷ دی) آغاز شد و علت اصلی آن تورم سرسامآور، افزایش قیمت مواد غذایی، و افت ارزش پول ملی بود، بهسرعت به تظاهرات اعتراضی سیاسی گسترش یافت و با سرکوب مرگبار و گستردهای روبهرو شد که در آن، علاوه بر کشتهها، هزاران نفر زخمی و بازداشت شدند. سازمان ملل متحد خواستار تحقیق مستقل دربارهٔ همهٔ قتلها شده و در مورد احتمال استفاده از مجازات اعدام علیه معترضان هشدار داده است.
جلسهٔ اضطراری روز پنجشنبهٔ شورای امنیت برای بررسی این وضع در ایران پس از هفتههای اعتراض مردمی و پیامدهای احتمالی آن بر صلح و امنیت بینالمللی برگزار شد.
محمد ربیع ا. یوسف، معاون نمایندهٔ دائم سومالی و رئیس شورای امنیت در ماه ژانویه ریاست این نشست را به عهده داشت.
دستیار دبیرکل سازمان ملل متحد: «اوضاع در ایران سیّال و بسیار نگرانکننده است»
مارتا پوبی، دستیار دبیرکل در دفتر امور سیاسی، گفت: «نزدیک به سه هفته است که اعتراضهای مردمی در جمهوری اسلامی ایران بهسرعت به خیزشی سراسری تبدیل شده که منجر به شمار زیادی کُشته شده است.» او افزود که در حالی که اعتراضها ابتدا مسالمتآمیز بود، در شامگاه ۸ ژانویه (۱۸ دی)، اعتراضها در سراسر تهران و دیگر شهرهای بزرگ گسترش یافت. در واکنش به این وضع، مقامات ایرانی خاموشی تقریباً کامل ارتباطات دیجیتال (اینترنت و موبایل) را اعمال کردند که تا حدّ زیادی هنوز برقرار است. او تأکید کرد: «اوضاع در ایران سیّال و بسیار نگرانکننده است.»
پوبی به اظهارات علنی در مورد احتمال حملهٔ نظامی به ایران نیز اشاره کرد و در این مورد هشدار داد. او گفت: «این وجه خارجی وضعی را که از قبل قابل شعلهور شدن است وخیمتر میکند. برای جلوگیری از هرگونه وخامت بیشتر اوضاع باید دست به هر تلاشی زد.»
مسیح علینژاد: نیاز به اقدام واقعی و ملموس است
مسیح علینژاد، روزنامهنگار و مخالف سیاسی ایرانی، به نمایندگان کشورها گفت: «آنچه اکنون برای اجرای عدالت در مورد کسانی لازم است که دستور قتلعام در ایران صادر میکنند اقدام واقعی و ملموس است.»
او گفت: «میلیونها ایرانی بیگناه و غیرمسلح را با گلوله، بازداشتهای جمعی، حبس، و قطعی کامل ارتباطات- بدون اینترنت، بدون تلفن همراه، و بدون تلفن ثابت- خاموش و ساکت کردهاند. ایران در تاریکی مطلق است.» او افزود: «من اینجا هستم تا صدای آنها را به این اتاق بیاورم. من اینجا هستم تا به شما بگویم که کشتار وحشیانهای در میهن عزیزم ایران رخ داده است.»
احمد باطبی: جواب حقطلبی را با شکنجه میدهند
احمد باطبی، روزنامهنگار و فعال حقوق بشر ایرانی-آمریکایی، به سفیران کشورهای حاضر در جلسه گفت زمانی که دانشجو بوده است بهدلیل شرکت در تظاهرات دستگیر شده است. او گفت که شکنجه شده و مجبور شده است جلوی دوربین «اعتراف کند» که جاسوس مزدور آمریکا بوده است. او گفت: «من هرگز چنین کاری نکردم، اما آنها مرا شکنجه کردند که به این کار اعتراف کنم. در حال حاضر در ایران دقیقاً همین وضع است. بسیاری از مردم بیگناه به خیابانها آمدند تا برای حقوق خود شعار دهند و رژیم ایران آنها را جلوی دوربین برد و گفت که عامل موساد هستند.»
تشکر سفیر آمریکا از علینژاد و باطبی
مایک والتز، نمایندهٔ آمریکا، از مسیح علینژاد و احمد باطبی بهخاطر شجاعتشان تشکر کرد. او گفت: «هر دو هدف ترور قرار گرفتهاند و هر دو بهدست این رژیم بیرحم شکنجه شدهاند.»
او گفت: «میزان خشونت، این حد از سرکوبی که رژیم ایران علیه شهروندانش و مردمش به راه انداخته است، پیامدهایی برای صلح و امنیت بینالمللی دارد.»
او افزود که مردم ایران خواستار آزادیشان هستند. او تأکید کرد: «رئیسجمهور دونالد جی ترامپ و ایالات متحد آمریکا در کنار مردم شجاع ایران ایستادهاند. رژیم [ایران] صرفنظر از بهانههایش، یگانه مسئول فلاکت اقتصادی مردم ایران است… و پاسخگو خواهد بود.»
او گفت «جان ایرانیها به لب رسیده است» و تأکید کرد که آیتاللهها بهخاطر «انجام ندادن وظیفهشان در قبال شهروندان» در این موقعیت قرار گرفتهاند که امروز هستند.
روسیه: آمریکا به تشنج در مورد ایران دامن میزند
واسیلی ا. نبنزیا، سفیر فدراسیون روسیه در سازمان ملل متحد، گفت که جهان شاهد «تداوم تشدید تنشها» و «افزایش تشنج» در برخورد با ایران از جانب آمریکا بوده است. او گفت: «واشنگتن در حالی که ایران را به حملههای دوباره تهدید میکند حتی سعی نکرده است دلایل واقعی نگرانی ادعاییاش از وضعیت سیاسی داخلی کشور [ایران] را بپوشاند.»
او افزود که این نشست شورای امنیت به درخواست آمریکا «چیزی بیش از تلاش دیگری برای توجیه تجاوز آشکار و مداخله در امور داخلی یک کشور مستقل نیست.»
نبنزیا گفت: «این نشست بهجای تمرکز بر امور داخلی ایران باید به انجام وظایف شورا در حفظ صلح و امنیت بینالمللی بپردازد.»
پاکستان: حلوفصل مناقشه از راه مسالمتآمیز
عاصم افتخار احمد، سفیر پاکستان در سازمان ملل متحد، گفت هرگونه مداخلهٔ خارجی در امور داخلی کشورها مغایر با قوانین بینالمللی و اصول منشور سازمان ملل متحد است. او تأکید کرد: «ما معتقدیم که همهٔ اختلافها باید از راههای مسالمتآمیز و مطابق با قوانین بینالمللی حلوفصل شود.» او هشدار داد که ادامهٔ خصومتها، استفاده از زور، و اقدامات یکجانبه فقط باعث شدیدتر شدن بحرانها و ایجاد رنج غیرضروری برای مردم کشورها میشود.
چین علاقهٔ بیش از حد آمریکا به استفاده از زور را محکوم میکند
سان لی، سفیر چین، گفت که ایالات متحد آمریکا آشکارا تهدید به استفاده از روز علیه ایران کرده است. او با تأکید بر اینکه چین همواره از پایبندی به اصول منشور سازمان ملل متحد و حقوق بینالملل حمایت کرده است، گفت برابری حاکمیتی و مداخله نکردن در امور داخلی از «بنیادیترین هنجارهای» امور بینالمللیاند. او با اشاره به اینکه ماجراجویی نظامی منطقه را به پرتگاه خواهد برد، گفت: «استفاده از زور هرگز نمیتواند مشکلات را حل کند. هیچ اقدامی که قوانین بینالمللی را نقض کند قابل تحمل نیست.»
نمایندهٔ بریتانیا: ما به شجاعت مردم ایران ادای احترام میکنیم
آرچیبالد یانگ، سفیر بریتانیا، گفت که کشورش از گزارشهای منتشرشده در مورد کشته شدن بالقوه هزاران نفر در ایران و دستگیر شدن عدهٔ زیادی در آنچه او وحشیانهترین سرکوب اعتراضهای مردمی در دهههای اخیر توصیف کرد «متحیر» است.
او گفت: «بگذارید یک بار دیگر واضح بگویم: ما اقدامات رژیم [ایران] را به شدیدترین وجه ممکن محکوم میکنیم. ما به شجاعت مردم ایران بهویژه زنان ایرانی ادای احترام میکنیم. آنها در برابر سرکوب و خشونت یک بار دیگر آرزوهایشان را برای برخورداری از زندگی آزادانه و با عزت ابراز میکنند.»
هشدار کلمبیا در مورد پیامدهای سرکوب برای زنان ایران
لئونور زالاباتا تورس، سفیر کلمبیا، به شورا یادآوری کرد که آزادی بیان و تجمع در قوانین بینالمللی حقوق بشر گنجانده شده است. او تأکید کرد که سرکوب، جرمانگاری، و سانسور سیستماتیک به عنوان پاسخی به حق اعتراض «غیرقابل توجیه» است و به حاکمیت قانون لطمه میزند.
او همچنین خواستار تضمین فوری دسترسی ایمن رسانههای بینالمللی به ایران و راهاندازی اینترنت شد و گفت: «زنان نقش رهبری را در این اعتراضها ایفا کردهاند» و افزود که نگران پیامدهای سرکوب برای زنان است.
هشدار جمهوری اسلامی ایران در مورد بیثباتی و مداخلهٔ نظامی آمریکا
غلامحسین درزی، قائممقام نمایندهٔ دائم ایران در سازمان ملل متحد، گفت که او به نمایندگی از «یک ملت سوگوار» صحبت میکند. او ادامه داد: «بسیار مایهٔ تاسف است که نمایندهٔ رژیم آمریکا که درخواست این دیدار را داشته است امروز برای پنهان کردن دخالت مستقیم کشورش در هدایت ناآرامیها در ایران بهسمت خشونت به دروغ، تحریف حقایق، و اطلاعات نادرست عمدی متوسل شده است.»
درزی همچنین «مخالفت قاطع» خود را با شرکت احمد باطبی و مسیح علینژاد ابراز کرد و گفت که «آنها نمایندهٔ دستور کار سیاسی رژیمهای ایالات متحد آمریکا و اسرائیلاند». او افزود: «بنابراین، حضور آنها در اینجا نه مشروع است و نه معتبر، و اساساً به انسجام این بحث لطمه میزند.»
درزی در ادامه تأکید کرد که «هر گونه تهدید به استفاده از زور» علیه کشورش به هر بهانهای، از جمله ادعای حمایت از معترضان یا حمایت از مردم ایران، نقض فاحش حقوق بینالملل و منشور سازمان ملل متحد است.
او افزود که جمهوری اسلامی ایران «نه تشدید تنش و نه رویارویی» میخواهد. او با بیان اینکه «اما هر اقدام تجاوزکارانه، چه مستقیم چه غیرمستقیم، طبق مادهٔ ۵۱ منشور با پاسخ قاطع، متناسب، و قانونی [ایران] روبهرو خواهد شد. این تهدید نیست، بیان واقعیتی قانونی است»، گفت: «مسئولیت تمام پیامدها فقط به عهدهٔ کسانی است که آغازگر چنین اقدامات غیرقانونیای هستند.»