سهشنبه ۲۳ دی ۱۴۰۴
به گزارش خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، قطع ارتباطات در روز هفدهم همچنان بهعنوان یکی از مؤلفههای تعیینکنندهٔ بحران توصیف شد؛ خاموشی طولانی اینترنت نهتنها مسیر راستیآزمایی و انتقال تصویر دقیق از اوضاع داخل کشور را تنگتر کرد، بلکه باعث شد بخش معناداری از اطلاعات با تأخیر، پراکنده، و با قابلیت تأیید محدود به بیرون برسد. در همین احوال، برخی نهادهای پایش اینترنت از ادامهدار شدن خاموشی در مقیاس چند روز خبر دادند و برخی مقامهای اروپایی نیز این وضع را عاملی دانستند که میتواند امکان سرکوب را در «سکوت خبری» افزایش دهد.
در روز هفدهم اعتراضها، برخی رسانهها همچنان از «ادامهٔ اعتراضها» در ایران سخن گفتند، اما همزمان تصریح کردند که بهدلیل قطع ارتباطات، امکان ترسیم تصویر دقیق از رخدادهای میدانی بسیار دشوار شده است.
در سطح بینالمللی، واکنشها در روز هفدهم صریحتر و پُرحجمتر دنبال شد. دبیرکل سازمان ملل متحد با اشاره به گزارشهای مربوط به خشونت و استفادهٔ مفرط از زور خواستار خویشتنداری مقامهای ایران و پرهیز از بهکارگیری زور غیرضروری یا نامتناسب شد. در اروپا نیز مقامهای ارشد اتحادیهٔ اروپا ضمن محکوم کردن سرکوب خشونتآمیز، بر ضرورت آزادی بازداشتشدگان و بازگرداندن کامل دسترسی به اینترنت تأکید کردند. همزمان گزارشهایی از احضار سفیران ایران در برخی پایتختهای اروپایی و انتقال اعتراض رسمی به سرکوب منتشر شد و برخی دولتها، از جمله فنلاند، از احضار سفیر و بررسی اقدامات هماهنگ در چارچوب اتحادیه اروپا سخن گفتند.
در کنار این مواضع، برخی دولتها توصیههای امنیتی و کنسولیشان را تشدید کردند. از جمله کانادا از اتباعش خواست در صورت امکان و با رعایت ملاحظات ایمنی ایران را ترک کنند و به مسیرهای زمینی جایگزین اشاره شد. همچنین، گزارشهایی دربارهٔ کاهش میزان حضور دیپلماتیک یا خروج کارکنان غیرضروری برخی نمایندگیهای خارجی در تهران منتشر شد.
در فضای سیاسی آمریکا نیز پیامها دربارهٔ ایران ادامه یافت. رئیسجمهور آمریکا در پیامهایی خطاب به معترضان، بر ادامه دادن به اعتراض تأکید کرد و از «کمک در راه» سخن گفت. در برخی روایتهای رسانهیی، این مواضع با گمانهزنیهایی دربارهٔ گزینههای سختتر یا فشارهای گستردهتر همراه شد. همزمان، برخی رسانهها از مواضع تندتر بعضی چهرهها و مقامها در قبال آیندهٔ حکومت ایران نیز گزارش دادند.
همزمان با این تحولات، «مجموعهٔ فعالان حقوق بشر در ایران» نیز با انتشار بیانیهای استفاده از نیروی مرگبار علیه معترضان را در بحبوحهٔ قطع سراسری اینترنت محکوم کرد و در مورد تشدید خشونت در سراسر کشور ابراز نگرانی شدید کرد. این مجموعه در بیانیهاش تأکید کرد که قطع عمدی اینترنت، دسترسی به اطلاعات حیاتی، خدمات اضطراری، و امکان مستندسازی و راستیآزمایی مستقل موارد نقض را مختل کرده و زمینه را برای تداوم استفادهٔ مفرط از زور فراهم میکند. در این بیانیه بر لزوم توقف فوری استفاده از نیروی مرگبار، بازگرداندن دسترسی کامل به اینترنت، تضمین دسترسی بدون مانع به خدمات درمانی، و انجام تحقیق مستقل، بیطرفانه، و مؤثر دربارهٔ موارد نقض حقوق بشر تأکید شده و از جامعهٔ بینالمللی خواسته شده است برای پاسخگو کردن عاملان و جلوگیری از تداوم نقضها اقدام کند.
این مجموعه همچنین اعلام کرد که در شرایط کنونی به مستندسازی و راستیآزمایی با بالاترین استانداردهای ممکن ادامه میدهد و در صورت تأیید اطلاعات، بهروزرسانیهای لازم را منتشر خواهد کرد.
آمار هرانا تا پایان این روز
بر اساس دادههای تجمیعی هرانا تا پایان روز هفدهم، مجموعاً ۶۱۴ تجمع اعتراضی در کشور ثبت شده است. این تجمعات در ۱۸۷ شهر برگزار شده و تمام ۳۱ استان کشور را در بر میگیرد. در حوزهٔ بازداشتها، بازداشت ۱۸٬۴۳۴ نفر محرز شده است. همزمان ۹۷ مورد اعتراف اجباری پخش شده و ۱٬۱۳۴ مجروح با میزان جراحات زیاد گزارش شده است.
در بخش کشتهشدگان، مرگ ۲٬۴۰۳ معترض تأیید شده است. در میان جانباختگان ۱۲ کودک (افراد زیر ۱۸ سال) نیز ثبت شده است. همچنین، ۹ شهروند غیرنظامیِ غیرمعترض (نه نظامی و نه معترض) در فهرست جانباختگان آمدهاند. در سوی دیگر، ۱۴۷ نفر از نیروهای نظامی و حامی حکومت کشته شدهاند که در این تعداد دستکم پنج نفر غیرنظامیِ حامی حکومت بودهاند.
هرانا همچنین در حال بررسی ۷۷۹ مورد دیگر از گزارشهای مربوط به جانباختگان احتمالی است.
در نهایت
روز هفدهم اعتراضها بیش از آنکه روز «گسترش خیابانیِ قابل مشاهده» باشد، روز تثبیت یک وضع پُرریسک در سایهٔ خاموشی ارتباطی بود. همزمان، دادههای تجمیعی هرانا از جهش چشمگیر ارقام کشتهها، بازداشتها، و مجروحان حکایت دارد. در سطح بینالمللی نیز محکومیتها و اقدامات دیپلماتیک شدت گرفت و توصیههای امنیتی برخی دولتها برای خروج اتباعشان از ایران برجستهتر شد. در همین احوال، انتشار بیانیهٔ مجموعه فعالان حقوق بشر نیز بر نگرانیها از استفاده از نیروی مرگبار و پیامدهای قطع اینترنت بر امکان نظارت و پاسخگویی افزود.