(تصویر افزودهٔ اندیشهٔ نو است.)
حمید آصفی
شنبه ۱۳ دی ۱۴۰۴
با تأیید خبر بازداشت مادورو و همسرش، آنچه در ونزوئلا رخ داده صرفاً یک عملیات امنیتی نیست؛ ما با یک نقطهٔ عطف در سیاست مداخلهٔ مستقیم آمریکا روبهرو هستیم که پیامدهای آن فراتر از کاراکاس به کل نظم بینالملل سرایت میکند.
نخست، بازداشت و خارج کردن رئیسجمهور مستقر یک کشور توسط ایالات متحده عبور آشکار از یکی از قدیمیترین قواعد روابط بینالملل است، قاعدهای که میگفت کشورها نباید مستقیماً در سرنوشت دولتهای دیگر دخالت کنند. حتی در دوران جنگ سرد نیز چنین اقداماتی معمولاً در لفافه، با واسطه، یا در قالب کودتاهای نیابتی انجام میشد. آنچه این بار متفاوت است اجرای آشکار و اعلام رسمی عملیات است. آمریکا نهفقط عمل کرده، بلکه با صدای بلند گفته «ما گرفتیم».
دوم، این رخداد نشان میدهد که سیاست خارجی آمریکا وارد مرحلهٔ تازهای از رفتار شده است که در آن تشخیص اینکه کدام حکومت «قابل تحمل» است دیگر از مسیر نهادهای بینالمللی نمیگذرد، بلکه به تصمیم قدرت مسلط گره خورده است. یعنی اگر دولتی «نامشروع» یا «سرکوبگر» تشخیص داده شود، مداخلهٔ مستقیم نه بهعنوان استثنا، بلکه بهعنوان گزینهای قابل اجرا روی میز میآید. این تغییر پیام خطرناکی برای بسیاری از حکومتهاست، چون معیار تشخیص مشروعیت دیگر حقوق بینالملل نیست، بلکه قضاوت قدرتهای بزرگ است.
سوم، پیام داخلی این اقدام نیز مهم است. ترامپ با این عملیات تصویر رئیسجمهوری را میسازد که «کار را تمام میکند»، نه کسی که به تحریمهای فرسایشی یا بیانیههای دیپلماتیک بسنده کند. این منطق سیاست خارجی را به ابزار سیاست داخلی تبدیل میکند، جایی که موفقیت بیرونی سرمایهٔ انتخاباتی است. در این چارچوب، ونزوئلا فقط یک پرونده نیست، یک نمایش قدرت است.
چهارم، پیام منطقهیی این رویداد کمتر از خود عملیات نیست. آمریکای لاتین که دهههاست میان خاطره مداخلات آمریکا و تلاش برای استقلال سیاسی در نوسان است حالا با واقعیتی عریان روبهرو شده: اگر بحران مشروعیت داخلی عمیق شود، مداخله دیگر صرفاً تهدید نیست. این میتواند هم حکومتها را به سرکوب شدیدتر سوق دهد و هم اپوزیسیونها را به محاسبات پُرریسکتر.
در نهایت، این اتفاق بیش از آنکه «پایان مادورو» باشد، نشانهٔ ورود جهان به مرحلهای جدید است؛ مرحلهای که در آن قدرت بیواسطهتر، عریانتر، و کمپردهتر عمل میکند. پرسش اصلی دیگر این نیست که آیا این اقدام درست یا غلط بود؛ پرسش این است که وقتی این در بهطور کامل باز شد، چه کسی بعدی خواهد بود و چه نظمی از دل آن بیرون میآید.
برگرفته از کانال تلگرام نویسنده