تصویر از محمد ابراهیم.
نوشتهٔ ویم لاون، دکتر در مدیریت تعارض بینالمللی و عضو هیئت اجرایی انجمن بینالمللی پژوهش صلح و انجمن مطالعات صلح و عدالت
منبع: کانترپانچ
ترجمهٔ فریبرز شایگان – اندیشهٔ نو
دوشنبه ۸ دی ۱۴۰۴
آتشبس؟ صلح در خاورمیانه؟ از غزهییها در این باره بپرسید (البته نه از یکی از ۳۶۰ نفر یا بیشتری که ارتش اسرائیل در حین «آتشبس» کشته است). از سازمان ملل متحد بپرسید که ۱۰ روز پیش اعلام کرد که اسرائیل راه رساندن بیشتر کمکهایی را که برای زنده نگه داشتن مردم در زمستان بسیار مورد نیاز است (غذا، سرپناه، پزشکی) مسدود کرده است.
بر اساس ارزیابی فوریه ۲۰۲۵ در غزه، حدود ۹۲٪ واحدهای مسکونی در غزه برای سکونت نامناسب بودند، یا کاملاً ویران شدهاند یا بدجوری آسیب دیدهاند و نزدیک به دومیلیون نفر به اقلام ضروری در خانه و نیز به سرپناه اضطراری نیاز دارند. نُه ماه بمباران بیشتر و جابهجایی بحران را وخیمتر و گستردهتر کرده است.
در اواخر سال ۲۰۲۴ فقط حدود ۲۳٪ از نیازهای فلسطینیها به سرپناه زمستانی برآورده شده بود و یکمیلیون فلسطینی آواره در هوای سرد و بارانی در معرض خطر جدّی قرار داشتند. پزشکان انساندوست هشدار میدهند: «نوزادان در معرض خطر بیشتری از لحاظ مرگ بر اثر سرماخوردگی شدید قرار دارند، زیرا بدن آنها گرمای کمتری نسبت به بزرگسالان تولید میکند. گرسنگی خطرات را از این هم بیشتر کرده است.»
در این شبهای سرد زمستان، کمکهای قطرهچکانی برای رفع نیازها کافی نیست. از نظر استانداردهای جهانی، غزه زمستانهای خیلی سختی ندارد، اما وقتی که چادرهای امدادی در آب غرق شدهاند، پتو کم است، و گاز برای گرما وجود ندارد، زمستان کُشنده میشود.
اعلام «آتشبس» اخیر در این جنگ دوساله به بحران انسانی پایان نداد. به گفتهٔ آژانس سازمان ملل متحد برای پناهندگان فلسطینی، رویههای مبهمی که ناقض قوانین بینالمللیاند همچنان جریان ارسال و تحویل کمکها به غزه را بسیار محدود میکنند. در گزارش این نهاد، با ذکر جزئیات اینکه غذا، چادر، و دیگر ملزومات کافی برای پُر کردن معادل ۶,۰۰۰ کامیون آمادهٔ تحویل است، گفته شده است:
«با نزدیک شدن زمستان و ادامهٔ قحطی در میان جمعیت، بسیار حیاتی است که تمام این کمکها بدون تأخیر وارد غزه شود. ذخایر ما برای تأمین غذای […] کل جمعیت به مدت حدود سه ماه کافی است. ولی همهاش بیرون مانده [در اردن و مصر] و نمیتواند وارد شود. و این موضوع دربارهٔ دیگر نهادهای سازمان ملل متحد نیز صادق است، زیرا محدودیتها و ممنوعیتها همچنان وجود دارد.»
در قوانین حقوقی بینالمللی انساندوستانه استفاده از گرسنگی دادن و بیپناهی بهعنوان روشهای جنگی بهصراحت ممنوع شده است. وقتی که نوزادان و کودکان در اردوگاههای چادری که سه سال است خانهشان شده است بر اثر سرما (هیپوترمی) جان میبازند، ظاهرسازی در مورد خویشتنداری و ادعاهای دروغین دربارهٔ صلح توخالی و پوچ است. دمای غزه در شبها در ماه دسامبر اغلب به حدود ۴٫۵ درجه سلسیوس (۴۰ درجه فارنهایت) میرسد و بهعلت بارانهای شدید و سیلاب خطر از این هم بیشتر میشود. کودکان در این وضع ممکن است بهسرعت دچار سوءتغذیه شوند و بمیرند.
توافقنامهای گلوگشادی که ترامپ بهسرعت به تیتر اصلی خبرها تبدیل کرد چنان ابهام و فضای مانور زیادی فراهم کرد که تداوم بیرحمی را ممکن میکند یا در اجرای اقدام انسانی مطمئن و معتبر ناکام میماند. در توافق ۲۰مادهیی ترامپ وعدهٔ «کمک کامل» داده شده، اما واضح است که مقدار کمک اندکی که به این سرزمین ویرانشده میرسد بسیار ناکافی است. توافق خوب آن است که شامل مفاد اساسی برای تضمین اجرا، زمانبندیهای لازم، و مجازات برای نقض توافق باشد، تا اجرای همهٔ تعهدهای واقعی انساندوستانه تضمین شود.
بقای انسان بستگی به محیطهای متفاوت دارد. وقتی که سرپناه کافی وجود نداشته باشد، گرسنگی میتواند در ۳۰ روز، کمآبی در سه روز، و سرما یا هیپوترمی (در هوای مرطوب، سرد، و بادخیز) میتواند در یک یا دو ساعت کُشنده باشد.
اردوگاههای متشکل از چادرهای فرسوده و تشکهای خیس گواه مسدود شدن و تأخیر در ارسال کمکها است. هر کودکی که از سرما بمیرد خودش یک کیفرخواست برای ارتکاب جرم است؛ زندگی دیگری از دست میرود که در یک آتشبس واقعی و روند صلح میشد برای آن ارزش قائل شد و از آن محافظت کرد.
این توافق موجود بدون دسترسی نامحدود به کمکهای انسانی و مواد لازم برای سرپناه نقش بر آب میشود. ترامپ در تهیهٔ این توافق کاری برای تأمین سقف بالای سر ساکنان، زمین خشک زیر پایشان، یا گرما در طول شب نکرد. زمستان پیشبینیشدنیترین طرف این جنگ است؛ کمکی است به همهٔ آنهایی که خواهان نابودی مردم غزهاند.
بهجای تشکر و قدردانی و گرفتن جشن پیروزی، وقت آن است که کمکهای انساندوستانه را احیا کنیم. سرما با آدم مذاکره نمیکند و بازیهای نمایشی ترامپ را افشا میکند. اکنون دیگر برای حرف زدن صِرف دربارهٔ مسکن خیلی دیر شده است؛ اکنون نیاز است که تأمین سرپناه را میطلبد. اطمینان میدهم که آنهایی که در سرما ماندهاند این توافق را اصلاً توافق صلح نمیدانند.
آتشبس بدون سرپناه صلح نیست، بلکه کشتار به روشهای دیگر است و توافق ترامپ میلیونها نفر را در معرض این خطر قرار داده است. تا زمانی که کودکان نتوانند بهجای خوابیدن در چادر و بهاصطلاح سقف برزنتی زیر سقف سرپناه مناسب بخوابند، جنگ پایان نیافته است، هرچند عنوانهای خبری چنین ادعای کنند. آتشبس ترامپ بیشتر شبیه به رها کردن ساکنان غزه به حال زار خودشان و نادیده گرفتن آنهاست.