دیدگاه
صادق کار
یکشنبه ۳۰ آذر ۱۴۰۴
محمد جواد قالیباف صبح روز یکشنبه ٣٠ آذر در جلسۀ مجلس دولت را بە استیضاح تهدید کرد. رئیس مجلس شورای اسلامی گفت: «اگر اصلاحات ضروری توسط دولت محترم صورت نگیرد، نمایندگان مجبور به آغاز فرایند استیضاح خواهند شد.»
قالیباف منظور از «اصلاحات ضروری» مورد توقع از دولت را روشن نکرد، اما بە نظر میرسد توقع او و مخالفان دولت ظاهراً بە تشدید روزافزون بحران اقتصادی و معیشتی برمیگردد کە تودەهای مردم را بە ستوە آوردە است و تهدیدی جدّی برای بقای رژیم تلقی میشود. به هر حال تهدید رئیس مجلس بە نظر میرسد سیگنالی برای شیفت سیاسی باشد.
تهدید بە استیضاح دولت در شرایطی انجام میگیرد کە حامیان دولت پزشکیان نیز هر روز کە میگذرد بیشتر از عملکرد پزشکیان انتقاد میکنند و عملکرد ضعیف دولت پزشکیان را زیر سؤال میبرند.
بە عبارت دیگر، هر سە جریان راست افراطی، راست میانە، و جریان موسوم بە اصلاحطلب از عملکرد دولت ناراضیاند و عموم مردم نیز بیشتر از هر سە جناح از سیاستهای دولت پزشکیان بیزار و ناراضیاند. با این اوصاف، تهدید رئیس مجلس را نباید بیموقع و توخالی تلقی کرد. بلە، دولت پزشکیان ناتوانتر و بدون پشتوانەتر از آن است کە بتواند برای مدتی طولانی دوام بیاورد.
سقوط دولت پزشکیان بەمنزلۀ پایان یافتن ماە عسل محافظەکاران و «اصلاحطلبان» است، اما پایان مشکلات حکومت نیست.
اگر حادثۀ غیرمترقبەای در این میان رخ ندهد، احتمالاً دولت آیندە دولتی مرکّب از دارودستۀ قالیباف و دارودستۀ پایداریچیها خواهد بود. این اگر اتفاق بیفتد، بە معنای شکست دولت موسوم بە «وفاق» و تا حدودی یکسانسازی سیاستهای داخلی و خارجی رژیم در راستای نظر خامنەای خواهد بود.
با این همە، نشانەهایی در دست است کە از مقاومت «جریان میانە» در برابر سیاستهای خامنەای حکایت دارد. ظاهراً این بار این جریان حاضر نیست بەراحتی از سهم خودش از قدرت درگذرد. از آنجا کە این جریان نیز مانند رقیبان محافظەکارش فاقد پایگاە اجتماعی کافی است و سوابق خوبی در میان مردم ندارد، بعید است بتواند در این رویارویی اجتنابناپذیر بە اهدافش نایل آید. با این همە، نباید از نظر دور داشت کە عوامل مختلفی در شرایط پُرآشوب میتوانند روی برنامەها و روندهای جریانهای مختلف اثر بگذارند و مسیر تحولات را خلاف انتظار و نقشەهای برنامەریزان رقم بزنند.
تغییر و تحولات آتی در جهت میل هر کدام از جناحها هم که عمل کند باز هیچکدام از آنها قادر نخواهند شد بە اوضاع اقتصادی و سیاسی بحرانزدە سروسامان بدهند. این درگیریها بە تضعیف بیشتر رژیم و تقویت مخالفان رژیم کمک خواهد کرد. ولی استفادە از چنین فرصتهایی برای برچیدن بساط استبداد حاکم نیازمند سطح معیّنی از اتحاد در میان دموکراسیخواهان است.
برگرفته از سایت «به پیش»