دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در سفر تجاری در ابوظبی، امارات متحد عربی، ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۴. عکس از عمر الفیکی، رویترز.
ما این اظهارات ترامپ را «نادرست» ارزیابی میکنیم.
ترجمه و تنظیم از فریبرز شایگان* – اندیشهٔ نو
جمعه ۲۸ آذر ۱۴۰۴
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بارها گفته است که از ژانویه امسال که به کاخ سفید آمده است تریلیونها دلار وعدهٔ سرمایهگذاری در آن کشور داده شده است و مبالغی که او ذکر میکند مرتب تغییر کرده است.
ترامپ در دومین روز آغاز ریاستجمهوری اش، در ۲۱ ژانویه، گفت که آمریکا «تا الآن نزدیک به ۳تریلیون دلار سرمایهگذاری جدید به دست آورده است.»
تا ۸ مه، تقریباً ۴ ماه و نیم بعد، این رقم به «نزدیک به ۱۰تریلیون دلار» افزایش یافته بود. در نهایت، مبلغ ادعایی این سرمایهگذاری در ۲۹ اکتبر (۸ آبان)، در زمان دیدار ترامپ با کیم مین سوک، نخستوزیر کرهٔ جنوبی، به اوج رسید: «فکر میکنم تا پایان دورهٔ اول من سرمایهگذاریهای افراد و کشورهای دیگر در آمریکا میبایست ۲۱ یا ۲۲تریلیون دلار میشد.»
از آن زمان تا کنون ترامپ ارقام سرمایهگذاری متفاوتی ذکر کرده است:
● در ۲۷ نوامبر و ۲ دسامبر (۶ و ۱۱ آذر) گفت که ارزش این سرمایهگذاریها نزدیک به ۲۰تریلیون دلار است.
● در تاریخهای ۲ و ۳ و ۴ و ۹ دسامبر (۱۱ و ۱۲ و ۱۳ و ۱۸ آذر)، گفت سرمایهگذاریها در حدود ۱۸تریلیون دلار است، رقمی که اولین بار در ۱۰ اکتبر (۱۸ مهر) به آن اشاره کرده بود.
گاهی ترامپ این وعدهها را بهصورت رقمی که دارد به این یا آن مبلغ نزدیک میشود بیان کرده است؛ گاهی گفته است که سرمایهگذاریهای به آن عدد رسیده است.
در ماه مه، وقتی ترامپ گفت «ما اکنون نزدیک به ۱۰تریلیون دلار سرمایهگذاری داریم»، ما این ادعا را «نادرست» ارزیابی کردیم. طبق اسناد کاخ سفید، میزان سرمایهگذاریها دستکم ۴٫۹تریلیون دلار کمتر از آن بود که ترامپ ادعا کرده بود.
طبق گفتهٔ ترامپ، این رقم ۱۰تریلیون دلاری در هفت ماه گذشته تقریباً دوبرابر شده است، اما این ادعا مستند نیست. اگر دست بالا را بگیریم، ۲۲تریلیون دلار معادل حدود سهچهارم کل تولید ناخالص داخلی سالانهٔ آمریکا در سال ۲۰۲۴ خواهد بود، که برای ثروتمندترین کشور در تاریخ جهان رقم خارقالعادهای است.
وبسایت کاخ سفید مبلغ ۹٫۶تریلیون دلار را مستند کرده و تازه همهٔ موارد ذکر شده در این وبسایت جزو وعدههای سرمایهگذاری در دورهٔ دوم ترامپ نیست. کارشناسان میگویند هیچ تضمینی وجود ندارد که مبالغ وعده داده شده کامل تحقق یابد و نیز فارغ از اینکه چه کسی رئیسجمهور آمریکا باشد، در هر صورت بخشی از این سرمایهگذاریها انجام میشد.
کاخ سفید به سؤالها ما دربارهٔ اظهارات ترامپ پاسخ نداد.
اظهارات ترامپ در مقابل دادههای وبسایت کاخ سفید
یکی از راههای سنجش رقم سرمایهگذاری ادعایی ترامپ نگاه کردن به دادههایی است که کاخ سفید رسماً مستند و منتشر کرده است.
کاخ سفید در ماه آوریل صفحهای در وبسایتش راهاندازی کرد که شامل فهرستی از کشورها و شرکتهایی است که گفتهاند در دورهٔ دوم ریاستجمهوری ترامپ سرمایهگذاری میکنند.
ما با استفاده از آرشیو اینترنتی Wayback Machine میزان سرمایهگذاریهایی را که وبسایت کاخ سفید ذکر کرده بود پیگیری کردیم. اعدادی که ترامپ بیان کرده معمولاً دستکم دوبرابر عددهایی است که در وبسایت کاخ سفید فهرست شده است.
در هفتههای اخیر، زمانی که ترامپ مبالغی از ۱۸تریلیون تا ۲۲تریلیون دلار را ذکر کرد، وبسایت کاخ سفید مبلغ ۹٫۶تریلیون دلار را گزارش کرد.
آیا ترامپ سرمایهگذاریهای خارجی و شرکتی را درست مشخص میکند؟
اعداد و ارقام فهرستشده در وبسایت کاخ سفید بهجای سرمایهگذاریهای واقعی (پولی)، هدفهای مورد انتظار طی چند سال آینده و خریدهای آتی محصولات را در نظر میگیرد. در برخی از بزرگترین اقلام- مانند تعهد دولتهای امارات متحده عربی و قطر به سرمایهگذاری- تعهد سرمایهگذاری ذکرشده چندبرابر تولید ناخالص داخلی سالانهٔ این کشورهاست که امکان درستی و تحقق آنها جای تردید جدّی دارد.
تحلیل بلومبرگ اکونومیکس نشان داد که از ۹٫۶تریلیون دلاری که کاخ سفید در اواخر نوامبر در وبسایتش فهرست کرد ۷تریلیون دلار را میتوان «تعهد به سرمایهگذاری واقعی» محسوب کرد. بقیهٔ ۲٫۶تریلیون دلار شامل توافق کشورها برای خریدن اقلامی مانند گاز طبیعی یا گسترش تجارت آینده است. در این تحلیل برخی از تعهدهای سرمایهگذاری کشورهای دیگر «غیرشفاف» توصیف شده است.
بیش از ۸۰درصد سرمایهگذاری های شرکتهای خصوصی هم ریشه در هزینههای مرتبط با هوش مصنوعی دارد.
به نوشتهٔ بلومبرگ: «بسیاری از تعهدهایی که کاخ سفید ذکر کرده است بخشی از پروژههای چندشرکتی است که همپوشانی دارند و بهدشواری میتوان تعیین کرد که چه مبالغی بیش از یک بار حساب شدهاند.»
ده قلم در وبسایت کاخ سفید است که بخش عمدهای از ۹٫۶تریلیون دلار فهرستشده در این وبسایت را تشکیل میدهد. برخی از اسناد کاخ سفید شامل جزئیاتی مانند شرکتهای خاص و نوع تأسیسات یا زیرساختهای مورد نظر است؛ اما مثالهای دیگر مبهمترند. برخی شامل سرمایهگذاریهای متداولاند، در حالی که برخی دیگر به افزایش پیشبینیشدهٔ تجارت مربوط میشوند.
۱. امارات متحده عربی: ۱٫۴تریلیون دلار. کاخ سفید میگوید این سرمایهگذاری بر زیرساختهای هوش مصنوعی، نیمرساناها، انرژی، رایانههای کوانتومی، زیستفناوری، و تولید تمرکز دارد. در اطلاعیهٔ خبری کاخ سفید نام شرکتهایی مانند بوئینگ، خدمات وب آمازون، اکسون موبیل، شرکت گلوبال آلومینیوم امارات، شرکت هوا-فضای جنرال الکتریک، کوالکوم، و اُکسیدنتال پترولیوم ذکر شده است. مشخص نیست چه مقدار از این سرمایهگذاریها جدید است.
تولید ناخالص داخلی امارات در سال ۲۰۲۴ برابر با ۵۳۷میلیارد دلار بود. به این ترتیب، رقم سرمایهگذاری ذکرشده امارات معادل سه سال کل تولید اقتصادی کشور میشود.
۲. قطر: ۱٫۲تریلیون دلار. اطلاعیهٔ مطبوعاتی کاخ سفید این سرمایهگذاری را «تبادل اقتصادی» توصیف کرده است، نه سرمایهگذاری یکطرفه. در این گزارش به مشارکت شرکتهایی مانند بوئینگ، شرکت هوا-فضای جنرال الکتریک، ریتیئون، جنرال اتمیکس، اکسون موبیل، و شورون فیلیپس اشاره شده است. این سرمایهگذاری ترکیبی از معاملات تجاری، قراردادهای خرید، و قصد سرمایهگذاری توصیف شده است، مواردی که به گفتهٔ تحلیلگران اغلب شامل تلاشهای آیندهنگرانه است، نه تزریق سرمایه.
در سال ۲۰۲۴ تولید ناخالص داخلی قطر ۲۱۸میلیارد دلار بود. به این ترتیب، تعهد قطر به این مبلغ سرمایهگذاری معادل تقریباً شش سال کل اقتصاد کشور میشود.
۳. ژاپن: یکتریلیون دلار. کاخ سفید اعلام کرده است که ژاپن پس از توافق اولیه برای سرمایهگذاری ۵۵۰میلیارد دلاری در بخشهایی مانند نیمرساناها، کشتیسازی، انرژی، داروسازی، فلزات، و مواد معدنی تا پایان دورهٔ ترامپ بهسمت یکتریلیون دلار سرمایهگذاری حرکت میکند. ژاپن نیز میگوید که این جریان یکطرفهٔ پول نقد به آمریکا نخواهد بود. بلومبرگ نیوز به نقل از مذاکرهکننده تجاری ژاپنی ریوسه آکازاوا گفت: «این طور نیست که ۵۵۰میلیارد دلار نقد به آمریکا ارسال شود»، بلکه این ارقام شامل ترکیبی از سرمایهگذاریها، وامها، و تضمینهای وام است که مؤسسات مالی به پشتوانهٔ دولت ژاپن ارائه میدهند.
۴. متا: ۶۰۰میلیارد دلار. کاخ سفید و شرکت شبکههای اجتماعی متا اعلام کردند که ۶۰۰میلیارد دلار مربوط و وابسته به ایجاد زیرساخت هوش مصنوعی متا در آمریکا و برنامههای گسترش نیروی کار تا سال ۲۰۲۸ است.
۵. اپل: ۶۰۰میلیارد دلار. تاریخچهٔ طولانی اپل در تعهد به سرمایهگذاریهای چندسالهٔ داخلی به این معناست که رقم ۶۰۰میلیارد دلار شامل تعهدهای قبلی و همچنین سرمایهگذاریهای اخیر است. اطلاعیهٔ خبری اپل حکایت از افزایش ۱۰۰میلیارد دلاری جدیدی دارد که مجموع تعهد سرمایهگذاری آن شرکت در آمریکا را طی چند سال به ۶۰۰میلیارد دلار میرساند. در این اطلاعیه به برنامهٔ جدید تولید آمریکایی، سرمایهگذاری برای تأمینکنندگان، و برنامههای آموزشی اشاره شده است.
۶. عربستان سعودی: ۶۰۰میلیارد دلار. دولت ترامپ اعلام کرد ۶۰۰میلیارد دلار سرمایهگذاری عربستان سعودی شامل بخشهای انرژی، مواد معدنی حیاتی، و دفاعی (نظامی) خواهد بود.
مبلغ ذکرشده معادل حدود نیمی از تولید ناخالص داخلی عربستان سعودی در سال ۲۰۲۴ خواهد بود.
۷. شرکتهای اتحادیهٔ اروپا: ۶۰۰میلیارد دلار. اتحادیهٔ اروپا در ماه اوت اعلام کرد که «انتظار میرود شرکتهای اروپایی تا سال ۲۰۲۸ مبلغ ۶۰۰میلیارد دلار دیگر در بخشهای استراتژیک ایالات متحد آمریکا سرمایهگذاری کنند.» با این حال، اطلاعیهٔ اتحادیهٔ اروپا این موضوع را یک هدف آرمانی میداند و نه تعهد قطعی.
۸. استارگیت: ۵۰۰میلیارد دلار. این کنسرسیوم بین اوراکل، سافتبنک، و اوپناِیآی در رویدادی در کاخ سفید در ۲۱ ژانویه (دومین روز ریاستجمهوری ترامپ) رونمایی شد. استارگیت اعلام کرد که ۱۰۰میلیارد دلار «بلافاصله» سرمایهگذاری خواهد شد و این کنسرسیوم «قصد دارد در چهار سال آینده در مجموع ۵۰۰میلیارد دلار سرمایهگذاری» کند. اوپناِیآی و دیگران در وبلاگها مطالبی منتشر کردند که برنامههایشان برای ایجاد پنج سایت جدید شرح میداد که سرمایهگذاری پروژه در آیندهٔ نزدیک را به «بیش از ۴۰۰میلیارد دلار» میرساند و آن را در مسیر رسیدن به هدف ۵۰۰میلیارد دلاری قرار میدهد.
۹. انویدیا: ۵۰۰میلیارد دلار. کاخ سفید اعلام کرد که انویدیا متعهد شده است طی چهار سال آینده زیرساختهای هوش مصنوعی به ارزش ۵۰۰میلیارد دلار در آمریکا بسازد. انویدیا اعلام کرده است که هدفش تولید «جاهطلبانه» و ساختن سِروِر در آمریکا است، اما این رقم ۵۰۰میلیارد دلاری همچنان هدف باقی میماند.
۱۰. هند: ۵۰۰میلیارد دلار. آنچه «مأموریت ۵۰۰» نامیده میشود قرار است تا سال ۲۰۳۰ به ۵۰۰میلیارد دلار تجارت دوجانبهٔ سالانه برسد. اما هدفگذاری تجاری است، نه تعهد به سرمایهگذاری، و تاریخ پایان آن پس از پایان دورهٔ ترامپ خواهد بود. علاوه بر این، به نظر میرسد در این چارچوب خرید کالاهای هندی از جانب نیز جزو هدف اعلامشده است، که به سرمایهگذاری و تولید آمریکا کمکی نمیکند.
و نکتهٔ مهم این است که کارشناسان میگویند برخی از این تعهدها اصلاً عملی نخواهد شد.
رومن یامپولسکی، متخصص هوش مصنوعی در دانشگاه لوئیزویل، در ماه مه به تیم راستیآزمایی ما (PolitiFact) گفت: «تاریخ نشان میدهد که این اعلامهای سرمایهگذاری در مقیاس بزرگ اغلب وعدههای غلوّشدهایاند که کمتر از آنچه گفته شده است محقق میشوند. در این اعلامها یک جنبهٔ نمایشی نیز وجود دارد، بهویژه وقتی که بار سیاسی هم دارند. این اعلامها به همان اندازه که تعهد اقتصادیاند، تئاتر سیاسی هم هستند.»
ترامپ اولین کسی نیست که سرمایهگذاریهای جدید را بیش از حد بزرگ جلوه میدهد. جو بایدن هم در سال ۲۰۲۴ گفت که قانون دوحزبی CHIPS و Science که او به کنگره برده بود ۶۴۰میلیارد دلار سرمایهگذاری خصوصی جذب کرده است. همان موقع اقتصاددانان به ما گفتند که اعداد بایدن بر اساس اعلام شرکتها بوده است، که با دلارهایی که خرج شده است تفاوت دارد.
داوری ما
ترامپ میگوید از زمان به قدرت رسیدنش در ژانویه آمریکا تعهدهای سرمایهگذاری بین ۱۸ تا ۲۲تریلیون دلار دریافت کرده است.
عددی که ترامپ ذکر میکند تقریباً دوبرابر عددی است که وبسایت کاخ سفید فهرست کرده است. و کارشناسان میگویند رقم کنونی وبسایت، ۹٫۶تریلیون دلار، را هم باید با احتیاط بررسی کرد.
این اعداد شامل هدفگذاریهای آرزومندانه و چندساله است که ممکن است محقق شوند یا نشوند، و برخی موارد نیز خرید یا فروش آیندهٔ محصولاتاند، نه سرمایهگذاری واقعی (پولی).
در دو مورد بزرگتر- تعهدهای امارات متحده عربی و قطر به سرمایهگذاری- مبالغ ذکرشده چندبرابر تولید ناخالص داخلی سالانهٔ آن کشورهاست.
به این ترتیب، ما اظهارات ترامپ را «نادرست» ارزیابی میکنیم.
*منبع: شبکهٔ خبری الجزیره