پنجشنبه ۱۳ آذر ۱۴۰۴
واکنش شدید به اظهارات نخستوزیر
حزب کمونیست ژاپن (JCP) در تاریخ ۱۵ نوامبر ۲۰۲۵ به اظهارات سانای تاکائیچی، نخستوزیر ژاپن، مبنی بر احتمال وقوع «وضع اضطراری نظامی» بر سر جزیرهٔ تایوان قاطعانه واکنش نشان داد. تاکائیچی در یک نشست پارلمانی مدعی شده بود که هرگونه وضع اضطراری نظامی در تایوان میتواند ژاپن را بالقوه در معرض تهدید قرار دهد و این امر مجوزی برای دخالت نظامی ژاپن خواهد بود. این اظهارات بهسرعت روابط چین و ژاپن را به بحرانیترین وضع در دهههای اخیر سوق داد.
درخواست پس گرفتن اظهارات
گلوبال تایمز، روزنامهٔ دولتی چین، در ۱۵ نوامبر و به نقل از گزارش شیمبون آکاهاتا، روزنامهٔ حزب کمونیست ژاپن، نوشت که شی کازوئو، صدر حزب کمونیست ژاپن، یک روز قبل از آن علناً از تاکائیچی خواسته بود که موضعش را پس بگیرد. او هشدار داد که باید با هرگونه تلاش برای بزرگنمایی «بحران»- با ادعای اینکه وضع اضطراری در تایوان تهدیدی حیاتی است- و سوءاستفاده از آن برای توجیه تجهیزات نظامی گسترده با قاطعیت مقابله شود.
شی کازوئو، که همچنین عضو مجلس نمایندگان ژاپن است، در پُستی در شبکهٔ اجتماعی ایکس (X) تأکید کرد که اظهارات نخستوزیر ژاپن به یک مسئلهٔ جدّی بینالمللی تبدیل شده است. او برای حل مثبت روابط ژاپن و چین بهجای بیانات تحریکآمیز که تنشها را تشدید میکند خواستار گفتوگوی آرام بر اساس توافقهای مورد تأیید دو طرف، از جمله تعهد سال ۲۰۰۸ مبنی بر تهدید نکردن یکدیگر شد و یک بار دیگر از تاکائیچی خواست که حرفهایش را پس بگیرد.
انتقاد از نبود درک دیپلماتیک
شیمبون آکاهاتا گزارش داد که حتی شینزو آبه، نخستوزیر سابق ژاپن، نیز فقط پس از ترک مقامش چنین اظهاراتی را مطرح میکرد و در دوران تصدی نخستوزیری از بیان این حرفها پرهیز میکرد، زیرا که به جدّی بودن اوضاع واقف بود. این روزنامه نوشت که تاکائیچی فاقد حداقل درک دیپلماتیک لازم است و این خطای دیپلماتیک باید فوری اصلاح شود.
کوئیکه آکیرا، رئیس دبیرخانهٔ حزب کمونیست ژاپن، در ۱۰ نوامبر در یک کنفرانس مطبوعاتی در ساختمان پارلمان (دیت) تاکائیچی را مورد انتقاد قرار داد. دلیل این انتقاد اشارهٔ او به «وضع اضطراری تایوان» بهعنوان تهدیدی برای بقای ژاپن و در نتیجه دادن اجازه به نیروهای دفاعی ژاپن برای شرکت در جنگی زیر رهبری آمریکا علیه چین بود. او این موضعگیری را «بسیار خطرناک» توصیف کرد.
دلایل واکنش تند حزب کمونیست و دولت چین
این اظهارات به دلایل متعددی باعث واکنش شدید حزب کمونیست ژاپن و دولت چین شد:
* نقض تعهدهای بینالمللی: اظهارات تاکائیچی مغایر با تعهدهای ژاپن در بیانیهٔ مشترک ۱۹۷۲ میان چین و ژاپن است که در آن توکیو تأیید کرد «بهطور کامل درک میکند و به این امر احترام میگذارد» که تایوان بخشی جداییناپذیر از چین است. پیشنهاد دخالت نظامی با بیانیهٔ مشترک ۲۰۰۸ مبنی بر ارتقای جامع روابط استراتژیک با منافع متقابل نیز در تضاد است، بیانیهای که در آن هر دو طرف توافق کردند «شریک همکاری باشند و نه تهدیدی برای یکدیگر».
* تهدید صلح و ثبات منطقهای: یامازوئه تاکو، رئیس کمیسیون سیاستگذاری حزب کمونیست ژاپن، در یک کنفرانس مطبوعاتی در ۱۴ نوامبر اشاره کرد که اظهارات نخستوزیر ژاپن تنشها را میان دو کشور افزایش داده و باعث ایجاد بیاعتمادی متقابل شده است. او مصرانه خواستار پس گرفتن این اظهارات برای جلوگیری از وخیمتر شدن روابط دوجانبه شد.
* نقض قانون اساسی ژاپن: یامازوئه در مصاحبهای در ۲۸ نوامبر اظهار داشت که نخستوزیر ژاپن باید اظهاراتش را پس بگیرد، زیرا این موضعگیری احتمال دخالت نظامی ژاپن حتی بدون حمله به خاک آن کشور را مطرح میکند که نقض قانون اساسی است و میتواند به هر دو کشور آسیب جدّی برساند. او تأکید کرد که این اظهارات به معنای اعلام امکان استفاده از نیروی نظامی است که مادهٔ ۹ قانون اساسی را نقض میکند و میتواند خسارتهای جدّی به بار آورد.
پیامدهای دیپلماتیک و اقتصادی
این اظهارات نهتنها به تنشهای دیپلماتیک شدید میان چین و ژاپن منجر شد، بلکه پیامدهای اقتصادی و اجتماعی نیز داشت. دولت چین به شهروندانش هشدار داد که برای مدتی از سفر به ژاپن خودداری کنند و همچنین سفیر ژاپن در پکن را احضار کرد تا اعتراضش را اعلام کند. این اقدامات میتوانست تأثیر زیادی بر گردشگران چینی داشته باشد. طبق آمار سازمان گردشگری ژاپن، نزدیک به ۷٫۵میلیون نفر گردشگر چینی در نه ماه اول سال جاری میلادی از سرزمین اصلی چین به ژاپن سفر کرده بودند.
ضرورت پایبندی به تعهدها
اظهارات نخستوزیر ژاپن دربارهٔ تایوان و واکنش تند حزب کمونیست و دولت چین نشاندهندهٔ حساسیت بسیار زیاد روابط بین دو کشور در شرایط کنونی است. چنین اظهاراتی نهتنها نقض تعهدهای بینالمللی ژاپن است، بلکه تهدیدی جدّی برای صلح و ثبات منطقهیی محسوب میشود. برای جلوگیری از وخیمتر شدن روابط ضروری است که ژاپن به تعهدهای بینالمللیاش پایبند بماند و از هرگونه اظهارات و اقدامات تحریکآمیز پرهیز کند.
در نهایت، باید گفت که برای ایجاد روابط مسالمتآمیز، دوستانه، و مبتنی بر همکاری میان کشورهای آسیایی و برای برقراری صلح در شرق آسیا از طریق دیپلماسی، درک صحیح از مسائل تاریخی اجتنابناپذیر است. ژاپن باید با پذیرش مسئولیتهایش در قبال جنگ و استعمار گذشته گامی مهم در راه ایجاد روابط صادقانه و پایدار با کشورهای همسایه بردارد.
نقل از سایت جنوب جهانی