پنجشنبه ۲۹ آبان ۱۴۰۴
در گزارش جدید یونیسف میزان محرومیت کودکان در شش دسته بررسی شده است: آموزش، سلامت، مسکن، تغذیه، بهداشت، و آب.
امید مجد – اندیشهٔ نو: امسال روز جهانی کودک– سالروز تصویب کنوانسیون حقوق کودک در ۲۰ نوامبر– با عنوان «روز من، حقوق من» برگزار میشود که هدف از آن تمرکز بر صدای کودکان و تجربههای زیستهٔ آنهاست.
یونیسف (صندوق کودکان سازمان ملل متحد)، روز پنجشنبه ۲۰ نوامبر (۲۹ آبان) گزارش جدید (۲۰۲۵) این نهاد به مناسبت روز جهانی کودک را منتشر کرد. طبق این گزارش، امروزه بیش از یک نفر از هر پنج کودک در کشورهای با درآمد کم و متوسط – یعنی ۴۱۷میلیون نفر– در حداقل دو حوزهٔ حیاتی که برای سلامت، توسعه، و رفاه حیاتی است دچار محرومیت شدیدند.
گزارش یونیسف با عنوان وضع کودکان جهان ۲۰۲۵: پایان دادن به فقر کودکان – ضرورت مشترک با استفاده از دادههای تهیهشده از بیش از ۱۳۰ کشور با درآمد کم و متوسط برای ارزیابی گسترهٔ فقر چندوجهی از راه اندازهگیری میزان محرومیت در شش دسته تدوین شده است: آموزش، سلامت، مسکن، تغذیه، بهداشت، و آب. تحلیل این گزارش نشان میدهد که ۱۱۸میلیون کودک دستکم در سه مورد از این شش مورد دچار محرومیتاند و ۱۷میلیون نفر از چهار مورد یا بیشتر محروماند.
کاترین راسل، مدیر اجرایی یونیسف، میگوید: «کودکانی که در فقر بزرگ میشوند و از نیازهای اساسی مانند تغذیهٔ مناسب، بهداشت مناسب، و سرپناه محروماند با پیامدهای ویرانگری از لحاظ سلامت و رشد مواجهاند. نباید اینطور باشد. وقتی دولتها با اجرای سیاست های مؤثر متعهد به پایان دادن به فقر کودکان شوند، میتوانند دنیایی از امکانات را در اختیار کودکان بگذارند.»
بیشترین میزان فقر چندوجهی در میان کودکان بیشتر در آفریقای جنوب صحرا و در جنوب آسیا متمرکز است. برای مثال، در چاد ۶۴درصد کودکان با دو محرومیت شدید یا بیشتر مواجهاند و کمی کمتر از ۲۵درصد از آنها با سه مورد یا بیشتر محرومیت (از شش مورد پیشگفته) مواجهاند.
گستردهترین محرومیت شدید در بخش بهداشت است، بهطوری که ۶۵درصد کودکان در کشورهای کمدرآمد، ۲۶درصد در کشورهای با درآمد کم و متوسط، و ۱۱درصد در کشورهای با درآمد متوسط به بالا به سرویس بهداشتی (توالت) دسترسی ندارند. این وضع باعث افزایش بیماریها در میان کودکان میشود.
سهم کودکانی که در کشورهای کمدرآمد و متوسط با یک یا چند مورد محرومیت شدید مواجهاند از ۵۱درصد در سال ۲۰۱۳ به ۴۱درصد در سال ۲۰۲۳ کاهش یافته است که بیشتر بهدلیل اولویت دادن به حقوق کودک در سیاستهای ملی و برنامهریزی اقتصادی است. با این حال، این پیشرفت رو به توقف دارد. درگیریهای نظامی، بحرانهای آبوهوایی و زیستمحیطی، تغییرات جمعیتی، افزایش بدهی ملی، و گسترش شکافهای فناوری فقر را تشدید کرده است. در عین حال، کاهش بیسابقهٔ کمکهای رسمی توسعه (ODA) خطر تشدید محرومیت کودکان در کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط را به همراه دارد.
با این حال، پیشرفت در مسیر پایان دادن به فقر کودکان ممکن است. برای مثال، تانزانیا بین سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ توانست فقر چندوجهی کودکان را تا ۴۶درصد کاهش دهد که بخشی از آن بهدلیل کمکهای مالی دولتی بوده و به توانمندسازی خانوارهای فقیر منجر شده است. ، فقر کودکان در بنگلادش در همان دوره ۳۲درصد کاهش یافت، که ناشی از طرحهای دولتی بود که به افزایش دسترسی به آموزش و برق، بهبود کیفیت مسکن، و سرمایهگذاری در خدمات آب و فاضلاب منجر شد. در نتیجه، مشکل دفع مدفوع در فضای باز از ۱۷درصد در سال ۲۰۰۰ تا سال ۲۰۲۲ به صفر رسید.
فقر به سلامت و رشد و یادگیری کودکان لطمه میزند که باعث آیندهٔ شغلی ناروشنتر، طول عمر کوتاهتر، و افزایش افسردگی و اضطراب در میان کودکان میشود. در گزارش تازهٔ یونیسف بر این موضوع تأکید شده است که کوچکترین کودکان، کودکان دارای معلولیت، و کودکانی که در دل بحرانها زندگی میکنند بهویژه آسیبپذیرند.
در گزارش تازهٔ یونیسف فقر پولی نیز بررسی شده است که دسترسی کودکان به غذا، آموزش، و سرویس بهداشتی را محدودتر میکند. بر اساس تازهترین دادهها، بیش از ۱۹درصد کودکان در سراسر جهان در فقر شدید مالی زندگی میکنند و با کمتر از ۳ دلار آمریکا در روز زندگی میکنند. تقریباً ۹۰درصد این کودکان در آفریقای جنوب صحرا و در جنوب آسیا زندگی میکنند.
گزارش جدید یونیسف شامل تحلیل ۳۷ کشور پُردرآمد است که نشان میدهد حدود ۵۰میلیون کودک– یا ۲۳درصد جمعیت کودکان در این کشورها– در فقر پولی نسبی زندگی میکنند، به این معنا که خانوارشان درآمدی بسیار کمتر نسبت به بیشتر خانوارهای دیگر در کشورشان دارد.
در حالی که فقر بین سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۳ بهطور متوسط ۲٫۵درصد در ۳۷ کشور کاهش یافته است، پیشرفت در این مورد در بسیاری از کشورها متوقف یا معکوس شده است. برای مثال، در فرانسه، سوئیس، و بریتانیا فقر کودکان بیش از ۲۰درصد افزایش یافته است. در همان دوره، اسلوونی نرخ فقر را بیش از یکچهارم کاهش داد که بیشتر بهدلیل نظام اجتماعی بسیار خوب از لحاظ مزایای خانوادگی و قوانین حداقل مزد بود.
گزارش وضع کودکان جهان ۲۰۲۵ تأکید میکند که میتوان به فقر کودکان پایان داد. این گزارش بر اهمیت تمرکز بر حقوق کودک، طبق کنوانسیون حقوق کودک سازمان ملل متحد، در تمام استراتژیها، سیاستگذاریها، و اقدامات دولت برای کاهش فقر تأکید میکند:
* در اولویت ملی قرار دادنِ پایان دادن به فقر کودکان
* گنجاندن نیازهای کودکان در سیاستها و بودجههای اقتصادی
* ارائهٔ برنامه های حمایت اجتماعی، از جمله تأمین حمایت نقدی برای خانوادهها
* گسترش دسترسی به خدمات عمومی ضروری مانند آموزش، سلامت، آب، بهداشت، تغذیه، و مسکن
* تدارک و تأمین کار شایسته برای پدران و مادران و افرادی که از کودگان نگهداری میکنند، بهمنظور تقویت امنیت اقتصادی آنها که پیوند تنگاتنگی با پیشرفت کودکان دارد.
این گزارش در زمانی منتشر شده است که بسیاری از دولتهای جهان در حال کاهش کمکهای خارجیاند. طبق گزارش لنست (Lancet)، کاهش کمکهای توسعهیی ممکن است تا سال ۲۰۳۰ به مرگ ۴٫۵میلیون کودک زیر ۵ سال منجر شود. در عین حال، برآوردهای اخیر یونیسف نشان میدهد که این کاهشها ممکن است تا سال آینده شش میلیون کودک دیگر را از رفتن به مدرسه محروم کند.
راسل میگوید: «حتی پیش از آنکه بحران تأمین مالی جهانی اوضاع را بسیار بدتر کند، بسیاری از کودکان از نیازهای اولیه محروم شدهاند. الآن وقت عقبنشینی نیست. الآن موقع تداوم پیشرفتهایی در حق کودکان است که طی سالها و با دشواریهای فراوان به دست آمده است. دولتها و کسبوکارها با افزایش سرمایهگذاری در خدمات کلیدی مورد نیاز کودکان میتوانند به این امر یاری رسانند تا سلامت و امنیت و ایمنی کودکان حفظ شود و آنها به نیازهای ضروری، مانند تغذیهٔ مناسب، بهویژه در شرایط حساس و شکننده از لحاظ تأمین حقوق بشر، دسترسی داشته باشند. سرمایهگذاری در حفاظت از کودکان به ایجاد جهانی سالمتر و صلح آمیزتر برای همه میانجامد.»