جمعه ۲۳ آبان ۱۴۰۴
جمعی از گزارشگران ویژه سازمان ملل متحد از جمله مای ساتو، گزارشگر حقوق بشر در امور ایران، در واکنش به تخریب قطعهٔ ۴۱ بهشتزهرا در تهران، این اقدام را نقض جدی حقوق بینالملل و تلاشی برای از میانبردن آثار جنایتهای دههٔ ۶۰ توصیف کردند. به گفتهٔ این کارشناسان، این قطعه محل دفن شمار زیادی از زندانیان سیاسی اعدامشده در سالهای پس از انقلاب بوده و تخریب آن، بدون اطلاع یا رضایت خانوادهها، اقدامی سازمانیافته برای نابودی حافظه تاریخی و محرومکردن بستگان از حق سوگواری است.
در نامه رسمی این کارشناسان به دولت ایران تأکید شده که قبرهای مرتبط با اعدامهای جمعی دههٔ ۱۳۶۰ «صحنه جرم» محسوب میشوند و طبق «پروتکل مینهسوتا»، باید حفاظت، مستندسازی و بررسی پزشکی–قضایی آنها تضمین شود. آنها هشدار دادهاند که نابودی این محلها مانع شناسایی بقایای انسانی، محرومکردن خانوادهها از حق دانستن حقیقت، و تلاش برای جلوگیری از تحقیق درباره اعدامهای گسترده سیاسی است. کارشناسان سازمان ملل همچنین گفتهاند که جلوگیری از دسترسی خانوادهها به محل دفن عزیزانشان- از جمله مسدود شدن ورود به گورستان خاوران در فروردین ۱۴۰۴- میتواند مصداق «بدرفتاری» و نقض حقوق بنیادین انسان باشد.
قطعه ۴۱ بهشت زهرا یکی از شناختهشدهترین محلهای دفن شماری از اعدامشدگان دههٔ ۱۳۶۰ است که عمدتاً در جریان اعدامهای گسترده تابستان ۱۳۶۷ در گورهای بینشان یا جمعی به خاک سپرده شدند. این قطعه در حافظه تاریخی جامعه ایران با نام «قطعهٔ اعدامیها» شناخته میشود. شهرداری تهران در مرداد امسال از تغییر کاربری قطعهٔ ۴۱ بهشت زهرا، به پارکینگ عمومی خبر داد. خانوادههای قربانیان این اقدام را تعرضی آشکار به حافظهٔ جمعی و گامی عامدانه در راستای محو شواهد جنایت علیه بشر میدانند.
از کانال تلگرام خبرگزاری هرانا